O Xefe fai memoria de Líster

"O seu fillo desexa que o legado histórico de Líster sexa custodiado en Galicia"

Anda a asociación A Oliveira de Teo no labor de facer memoria do xeneral Líster, quen sempre tivo empeño en ser identificado como galego. Hemingway menciona a Líster como galego nun paso da súa novela Por quen tocan a defunto que eu penso que aínda circula censurado na versión que corre en castelán. Alí Hemingway fai que o voluntario norteamericano e o xefe da guerrilla escoiten, achantados, falar en galego a dous soldadiños do exército de Franco. Os soldadiños falan o galego. O guerrilleiro comenta que os galegos poden ser desprezabeis coma Franco ou valentes e xenerosos coma Líster: algo dese tipo.Nun intre avanzado da súa vida, Líster separouse do PCE para refundalo co nome de PCOE. Desfechou a mediados dos anos setenta unha ofensiva ideolóxica en forma contra Carrillo e contra o eurocomunismo disolvente que se concretou en libros poderosos como Memorias de un luchador (1976). O poder dos seus argumentos caeu sobre os carrillistas de Galicia e contra a sucursal política coñecida como PCG, tamén. E Líster regresou a España en 1978 sen participar nos pactos da II Restauración Borbónica. O 30 de Maio, se a memoria histórica de meu non falla, o xeneral Líster presentouse na capital de Galicia.Unha multitude concentrada na Alameda de Compostela acolleu a Líster. Homes e mulleres, vellos e novos, xentes procedentes da comarca de Santiago e de toda Galicia estaban alí. Primeiro, nun silencio emocionado; deseguida, estoupando en víctores e aplausos. Eran xentes da aldea e das cidades, na súa mor parte traballadores. Naturalmente, alí non estaban os carrillistas en xeral nin moito menos os carrillistas que hoxe, sen un átimo de vergoña, teñen o atrevemento de se sumar aos actos organizados pola Oliveira de Teo. Líster abriu o seu discurso memorábel en galego e logo, cortesmente, pediu permiso para seguir en castelán. Ao meu carón, unha velliña de pano negro á cabeza botouse a chorar.Líster afincouse en Madrid pro a cada pouco viña a Galicia onde estaba Luis González Tosar, o Che, termando do PCOE e en contacto permanente con Aurora, a irmá militante do xeneral, seu sobriño Eduardo e outros activistas do seu círculo. Son memorabeis as intervencións de Líster na Universidade, na libraría de Fernando Pereira en Vigo, na CXTG, que lle había de conceder o primeiro Premio 10 de Marzo, na TVE-G de Cribeiro. Moitos lembramos a Líster na manifestación de Galicia Ceibe-OLN, cos independentistas. Vese moi oufano e contente nas fotografías, a carón de Foz e de Lois Soto, aquel 25 de Xullo do ano 1980, cando a policía cargou contra a marcha na que ían o Xeneral e seu fillo, tamén Enrique Líster, autor da mellor obra teórica que foi escrita en castelán a propósito do eurocomunismo. E nunca poderá esquencerse o feito de que Líster autorizase un día a coalición do PCOE e de Galicia Ceibe-OLN ás eleccións municipais de Vigo, coalición na que figuraba en posto de honra o antigo militante comunista e ex-guerrilleiro Paco Piñeiro, que foi un leal amigo noso. Máis tarde, e só cando Santiago Carrillo desapareceu, Enrique Líster disolveu o PCOE e reingresou no PCE. Non por iso deixou de manter contactos amistosos con Luis González Tosar nin con Galicia. O seu fillo desexa que o legado histórico de Líster sexa custodiado en Galicia. Sería boa cousa.

X.L. Méndez Ferín no Faro de Vigo do 7 de maio de 2007

Arraianos pola ordenación do territorio

MANIFESTO 6 DE MAIO 2007

A situación do territorio galego é catastrófica. Por unha banda, o factor agrícola e gandeiro desaparece literalmente da superficie do País e, pola outra, un urbanismo disparatado, unha forestación masiva e mercantilista e unha predación sen taxa nin medida dos xacementos xeolóxicos está a mudar o rostro de Galicia para mal e ao servizo só duns poucos.
Ata o de agora, unidos os intereses dos especuladores cos intereses da administración autonómica e municipal indisolubelmente, lanzouse unha carreira en persecución do lucro inmediato cuxa meta parece ser a destrución dos valores (que o son tamén económicos) da nosa paisaxe e da nosa herdanza natural, así en terra como en mar.

Pensamos que a situación actual esixe un golpe de leme para mudar este rumo que conduce á catástrofe no que ao medio ambiente se refire. E esa mudanza, de natureza política, debe ter en conta os intereses da maioría da poboación que desexa un País ordenado, racionalizado e próspero. O tempo da permisividade unida á corrupción nos concellos e na Xunta ten que rematar e todos temos que acelerar ese final.

Pensamos que a actual Xunta de Galicia e que os concellos que saian das vindeiras eleccións deberán coordinar os seus esforzos. E non só iso: a lexislación deberá modificarse e os poderes centrais de Galicia están chamados a elaborar un PLAN DIRECTOR DE ORDENACIÓN DO TERRITORIO, naturalmente discutido e consensuado polas organizacións sociais e núcleos de opinión. Esta participación das multitudes na elaboración de tal Plan Director constituirá a garantía de que sexa plenamente democrático. Ora ben, sen planificación central e democrática da ordenación territorial o caos perpetuaríase.

Desde A Guarda a Ribadeo, desde O Caurel á Terra Cha, un terremoto de especulación e depredación da terra e do mar está destruíndo a nosa natureza, a nosa paisaxe e a nosa forma de vida. Está destruíndo, polo tanto, a propia identidade de Galicia. Soou a hora de que digamos: ABONDA!

A mobilización do 6 de maio na Alameda de Compostela, ás 12 da mañá ten que significar unha grande xornada de esperanza e unha chamada á Xunta de Galicia e as administracións locais para que exerzan realmente o poder de que dispoñen para frear esta vaga de degradación e dilapidación do noso patrimonio sen se deixar intimidar polas forzas poderosas do diñeiro e da cobiza.

A ollada ilexíbel

Empecei a pintar dun xeito espontáneo. Vin nas palabras a extensión dun xesto, o tacto dunha ollada, as formas dunha imaxe incomprensíbel. Para min a pintura é unha consecuencia do que escribo, quen sabe se a mesma raíz da que agroman as palabras. No proceso de creación, entendo a caligrafía como unha ponte entre o que lemos e o que vemos, entre a escrita e as imaxes. De aí que, na selección dos signos que nomean e dos símbolos que revelan, atope maior expresividade canto máis ambiguos, canto máis abstractos, canto máis desposuídos da realidade que os evoca. Entendo a arte como unha recreación da realidade dende a nada, dende o baleiro, dende a inexistencia das cousas nunha cegueira que nos obriga a edificar, como deuses desherdados, unha ollada do mundo, unha imaxe do que habitamos na máis absoluta escuridade do abandono e da orfandade fronte ao tempo. Por iso aprecio máis na pintura a pura abstracción, porque as formas que xera sempre nacen da inocencia de non saber, do punto cero no que toda a xeometría poética asenta as súas coordenadas. Empregando un símil, se o pintor é una visor ou vidente da realidade, o pintor realista sería un visor miope, que deforma ou desfigura o que ve, mentres que o pintor abstracto sería un desafiuzado pola oftalmoloxía, xa que a súa cegueira obrígao a reconstruír a realidade a imaxe e semellanza das formas que poboan a escuridade que o acolle.

Baldo Ramos

O Xefe fala de Líster e dos galegos no Exército Republicano

A asociación A Oliveira de Teo anda nun labor de fixación na memoria nacional do rostro humano e da figura histórica do xeneral e comunista Enrique Líster, nativo de Ameneiro (Calo), lugar daquel concello do hinterland da Compostela que, simultaneamente, proxecta unha rúa para Fraga Iribarne. X.L. MÉNDEZ FERRÍN

O que nos leva a pensar que se ben todos os interesados saben que Líster mandou contra Franco o 5º Rexemento, a 11ª División e o Corpo do Exército que se bateu no Ebro, encóntrase en estado difuso a idea de participación dos galegos como tales na historia militar daquela guerra que o xeneral de Calo non quería chamar "civil" e con moita razón.Foron moitos os galegos que, estando presentes o 18 de Xullo na zona que se consolidou leal, se uniron ao seu exército. Algúns deles foron de nome literario ilustre, como Carballo Calero, Guerra da Cal ou Rafael Dieste, quen renunciu ás tarefas de propaganda e empuñou con honor o Mauser de soldado raso. Sábese de moitos centos de segadores galegos en Castela que colleron as armas, maiormente so o mando de Líster. Coñécese o feito de que os galegos constituíron o meirande continxente de soldados de Franco que, por principios, se pasou ao exército republicano, seguido en número polo dos canarios. Un dos combatentes que mudou de bando foi o galeguista Ramón de Valenzuela, que contou o episodio na novela Non agardei por ninguén. Non se contou, por contra, a historia do tamén galeguista Vicente Hermida, o cal se pasou no primeiro intre aos gudaris do PNV para, logo de feito prisioneiro con nome suposto vasco, ser fusilado en Camposancos. O ponteareán Benavides conta a xesta dos mariñeiros, cabos e oficiais de Máquinas galegos que se fixeron cos grandes buques da Armada e os puxeron ao servizo do Estado Maior da República. E non debe esquecerse o oficial de aviación, máis unha vez galeguista, Elixio Rodríguez, que se pasaou á zona republicana co seu caza e a través de Gibaltrar.En canto aos galegos organizados como tales no exército republicano foi sempre moi lembrada a existencia do Batallón Galego do 5º Rexemento de Líster, mandado polo tamén nacionalista galego (da USG dirixida por Xohán Xesúas González, fusilado) comandante Esturao. Esta unidade arboraba a bandeira de combate azul e branca con estrela vermella e editaba unha revista propia titulada Nueva Galicia na que se incluían colaboracións en galego de Cabanillas. Sen embargo, poucos recordan o Batallón Celta que, promovido pola CNT dentro da disciplina do Exército de Euskadi, mandaba un esquecido e descoñecido para min Comandante Fernández. O Celta estaba integrado por mariñeiros da mercante e de pesca e, en xeral, por traballadores galegos en Euskadi.Ocorre que é máis ou menos coñecida a Solidaridade Galega Antifeixista, órgano político dos galegos durante o conflicto bélico, que Lois Soto (comunista) creara co apoio de Castelao (galeguista). Pro o estudo da participación galega na Guerra en canto que continxente nacional e á luz da Historia Militar aínda está por facer. Por suposto, esta crónica dos galegos organizados nos frentes de combate é inseparábel da crónica das guerrillas organizadas na Galicia ocupada que prolongaron a loita contra o franquismo e a guerra de España máis alá de 1939 e en forma de Resistencia.

Baldo Ramos Arraiano

Ninguén é poeta na súa terra? Máis vale tarde ca nunca... Por fin imos poder ver unha mostra da obra de Baldo Ramos na súa vila natal, Celanova. E veleiquí a nota de prensa da Fundación Curros Enríquez. Sen comentarios...

“LIBROS DE ARTISTA” É A NOVA EXPOSICIÓN DA CASA DOS POETAS EN CELANOVA
CON ESTA MOSTRA A CASA DE CURROS XA ESTÁ CHEA DE POETAS

Dende o 27 de abril ata o 8 de xullo a sede da Fundación Curros Enríquez acollerá unha mostra de Baldo Ramos, poeta e artista nado en Celanova, polo que durante dous meses a Casa dos Poetas estará chea de arte celanovesa. Trátase dunha selección de ‘libros de artista’ que elabora este escritor combinando a palabra e a pintura. As imaxes vexetais e os trazos caligráficos en tinta negra remitennos á escritura chinesa nun intento de evocar sentimentos ou conceptos abstractos que complementen a mensaxe escrita.
Esta é a primeira ocasión na que Baldo Ramos expón a súa obra artística, aínda que non a poética xa que Escura e transparente foi presentado na Casa dos Poetas en 2005 e proximamente esta Fundación editará o seu último traballo O ourego e o compás.
A promoción deste autor ten a singularidade de que se trata dun escritor ainda descoñecido na comarca a pesar de ter publicadas sete obras. Gañador de galardóns como ‘Premio Concello de Carral’, ‘Premio Arcipreste de Hita’ ou ‘Premio Mª del Villar Berruezo’ esta mostra é o noso particular recoñecemento á súa obra.
Esta exposición inaugurarase o venres 27 de abril ás 20:00 horas na Casa dos Poetas e contará coa presencia do artista. Será un acto aberto ao público en xeral.

76 anos depois da II República

Pola República Ibérica dos Pobos... Xa o dicían Pepe Velo e os do DRIL, e tamén algúns anarquistas e comunistas adiantados ao seu tempo. Os Arraianos sempre fomos fieis aos nosos referentes, bos republicanos e contrabandistas de ideas confederadas

Xa vai sendo hora de traballar sen fronteiras

(Información recollida do Faro de Vigo do 14 de abril de 2007)

La eurorregión Galicia-Norte de Portugal relanza para el ecoturismo el Parque Xurés-Geres

Galicia y el Norte de Portugal presentarán en 2008 ante la Unesco la candidatura del parque transfronterizo Xurés-Guerês para su declaración como Reserva Internacional de la Biosfera, categoría que en Galicia ya ostentan Os Ancares. Éste fue uno de los acuerdos tomados ayer en el Plenario de la Comunidad de Trabajo Galicia-Norte de Portugal. Para impulsar este parque y recibir el sello de la Unesco, la eurorregión le dedicará una inyección económica de veinte millones hasta 2013. Galicia y el Norte de Portugal pretenden convertir este espacio natural , con 69.593 hectáreas en tierras ourensanas y 34.496 en zona lusa, en un foco de atracción turística. La eurorregión quiere promocionar el parque como destino ideal del ecoturismo, y crear una central de reservas conjunta para alojamiento. Galicia y el Norte luso también pedirán a los Gobiernos de España y Portugal que el parque sea declarado internacional. Con la fuerte inversión que planean en este espacio natural, prevén además conservar especies amenazadas, reintroducir otras ya extinguidas, como el águila real, y crear un vivero de especies de interés, entre otros proyectos. La declaración de Xurés-Gerês como Reserva Internacional de la Biosfera es uno de los proyectos más ambiciosos del Plan de Trabajo de la eurorregión, que en 2007-2013 manejará 97 millones de euros. Por primera vez la política medioambiental ocupa un lugar destacado, con una inversión de 36,5 millones. Hay 12,5 millones para el desarrollo sostenible de las cuencas de los ríos Miño, Limia y Támega. También hay un proyecto para reforzar la cooperación en la lucha contra el fuego.

O Xefe fala do amigo Carlos

CORUÑÉS E PATRIOTA
Hai outras Coruñas, mais é a Coruña das persoas como Carlos Díaz a que levantou o monumento a Curros que o é tamén ao nacionalismo, á Republica, ao laicismo e á confianza no Home
X. L. MÉNDEZ FERRÍN
Morreu Carlos Xohán Díaz Martínez, que, alén de amigo e home activísimo e leal, encarnaba a figura dun certo tipo de coruñés que, para ben de Galicia, se obstina en non desaparecer da sociedade. Falo do nacionalista que se nega ao accidentalismo asumido pola maior parte dos seus correlixionarios (hoxe, o BNG) e considera que a aspiración á forma de goberno republicana é irrenunciábel e está unida ao laicismo e á confianza no progreso do Xénero Humano. Naturalmente, non é privativa das xentes da Coruña esta actitude ideolóxica e sentimental, pro Curros Enríquez, que era de Celanova, sabía ben que a cidade de Díaz Porlier e Juana de Vega constituía un emblema visual de todo iso. Hai outras Coruñas, mais é a Coruña das persoas como Carlos Díaz a que levantou o monumento a Curros que o é tamén ao nacionalismo, á Republica, ao laicismo e á confianza no Home. Por cima, Carlos Díaz sumaba ao exemplo das figuras do pasado o valor e constancia do proletariado coruñés que el e a súa familia vían representado nos Irmáns da Lexía, victimas, como tantos outros, do terror branco no Campo da Rata segundo creo.Carlos Xohán apredeu a arte de ser galego na emigración obreira de Suíza, a onde marchou meniño acompañando seus pais, coruñeses de Atocha. Xa a principios dos anos setenta el pertencía á xove garda (daquela aínda vermella) da UPG e era incansábel. En Xenevra (mandábanos escribir así o exónimo) promovía un novo centro galego (Irmandade Galega na Suíza) máis próximo do nacionalismo ca o benemérito e máis vello que fundaran Anllo, J. Angel Valente, o outro Suso Vaamonde e máis amigos (A Nosa Galiza). Amante das artes gráficas, puña en marcha alí en Xenevra as Edicións Roi Xordo. E non se editaba na Roi Xordo só política: tamén dos seus obradoiros artesanais saía poesía de combate. Luis G. Blasco "Foz" exiliado en París e Carlos X. Díaz estudante e traballador en Xenevra constituíronse en executores dunha renovación política na emigración galega en Francia e en Suíza que tiña como eixo o nacionalismo frentista de esquerda que ao tempo impulsaba a UPG a través da organización de masa ANPG. Tiveron éxito.Os derradeiros relanzos da vida de Carlos X. Díaz Martínez, que media entre 1988 e o pasado 31 de marzo, foron moi productivos. Ademais das actividades asociativas que el centrou, nesta etapa, no Ateneo Republicano da Coruña, puxo en valor o seu valiosísimo arquivo persoal de documentos da Resistencia antifranquista facendo posíbel que accedesen a el os investigadores da memoria. Difundiu mediante a edición as súas coleccións privadas, en especial a moi nutrida de postais. Aplicouse ao que eu considero a súa vocación fundamental: a edición de libros. Por riba de todo, Carlos X. Díaz era editor vocacional e, moi concretamente, editor de textos en idioma galego. Primeiro foino, xunto con M.A. Fernán-Vello, de Espiral Maior; logo, el só, das Promocións Culturais Artesa, que fabricaron algunhas alfaias bibliográficas que pasarán á historia do libro en Galicia. Colaborou, igualmente, con outras editoriais como é o caso de Edicións Xerais de Galicia, Vigo.Entusiasta, intrépido, cordial, Carlos X. Díaz Martínez extinguiu a súa vida e xa é cinsa. Prevalecerá a súa obra xenerosamente consagrada á colectividade e, en canto nós vivamos, e aínda máis alá, ha pervivir a súa memoria de coruñés e patriota.

ARRAIANOS POLA XUSTIZA E A DIGNIDADE

PRONUNCIAMENTO SOBRE O PROXECTO DE LEI DA MEMORIA HISTÓRICA
(En fase de trámite no Congreso dos Deputados)

En relación coa recuperación da Memoria Histórica, valoramos positivamente a aprobación polo Parlamento Galego o pasado 28 de decembro dunha Proposición non de Lei para a “rehabilitación xurídica, persoal e moral de Alexandre Bóveda e de todas as persoas asasinadas e represariadas por defenderen a legalidade democrática, as aspiracións de autogoberno de Galicia e a xustiza social”. Sumámonos á petición do Parlamento Galego para que o Goberno Central inicie “as accións necesarias que permitan a anulación dos consellos de guerra a que foron sometidos”. Entendemos que a represión da ditadura chega ata 1977 e comprende represión de todo tipo: política, sindical, social, moral, educativa, económica, etc.

Consideramos que o citado Proxecto de Lei debería incluír os seguintes aspectos:

1. Condena do franquismo, que foi declarado en decembro de 1946 pola ONU como un réxime criminal.
2. Recoñecemento explícito da resistencia antifranquista e de todas as persoas que loitaron pola liberdade.
3. Declaración da nulidade dos xuízos franquistas, de todos os procesamentos, sentenza, condenas e sancións, tanto durante a Guerra Civil como na posterior ditadura.
4. Aplicación do dereito internacional sobre as vítimas da represión franquista, incompatible con calquera mecanismo de impunidade, previsto no articulado do Proxecto de Lei: imprescriptibilidade, dereito a saber, dereito á xustiza, dereito á reparación.
5. Consideración dos crimes do franquismo como delitos contra a humanidade.
6. Instar a todas as administracións (central, autonómica e local) para que se retiren dos espazos públicos os símbolos franquistas, dos monumentos, edificios, placas, rúas e prazas e as referencias ás persoas relacionadas coa ditadura.
7. Apoio á conservación e potenciamento dos arquivos da memoria, tanto públicos como de partidos, sindicatos, fundacións e outras entidades.
8. Instar á Administración a que apoie aos familiares das vítimas da represión na busca de información, presentación de reclamacións, etc.
9. Intervención publica das distintas administracións nas labores de localizacións, identificación das fosas de enterramentos das vítimas do franquismo e, no seu caso, exhumación, divulgando os resultados; elaboración dun protocolo de actuación científica multidisciplinar.
10. Revisión dos currículos escolares, fomentando e apoiando a elaboración de materiais sobre o período republicano, sublevación militar fascista, ditadura e resistencia antifranquista.
11. Regulación da apoloxía do franquismo como delito e prohibición de toda exaltación do mesmo.

O Porto e os biorritmos arraianos

Xa cho dicía eu, meu querido irmau arraiano, que cada corazón humano ten un ritmo diferente, aínda que hai quen bota toda a vida sen sabelo. Pero o teu xa sabes que é de ská e o meu de reggae. Mándoche esta postal para non dicir nada importante. Coma sempre. Ti xa me coñeces: Dispersoberbio perfecto!

Prque os patíns on line éche o que teñen. Que te pos a darlle pedal e non das parado nunca. Pero non hai como patinar sobre as augas remexidas do Minho, o deles e o noso quero dicir, sen esquecer que lle aínda debo ao Lima un descenso en canoa dende Muíños até Viana do Castelo, con mostacho esturrxado e foto finish no Bon Xesús en branco e negro. Pero iso será outro día, porque hoxe vou on line e co vento a favor. Os portugueses venme cara de español e os españois (ou galegos?) tómanme por portuñol. Seica van ver se xa abriron os de ikea.

Un tipo con pinta de sospeitoso patina coma un foguete polas rúas da moi doce, marroquí e napolitana cidade do Porto, cun saxo enorme dourado ao lombo e o bandullo cheo coma un bocoio. En Leça de Palmeira agárdanos Álvaro Siza no restaurante Boa Nova, un refuxio de finais dos 50 que se agocha entre as penedas da beiramar e refinería de galp. A Habana ao fondo. Uns mariñeiros surfean coa chalupa ao curricán. Música moderniña e moita percusión. Vento norte. Merda. A sopa de legumes xa está fría e Siza aburrido de falar. Sempre esquezo que cobran a manteiga salgada. Parvo do carallo.

De Boa Nova a Boa Vista. Das pendedas á rocha da música. Patino por entre os camións petroleiros até o bairro do percebe alado sen mirar aos ollos a ninguén. Só unha muller que me dice en castellano que ella ha vivido en orense y que estoy majara. Pido indicacións e lévame amable até o centro rítmico da cidade. Alí está a cosmopolita pena de Anamán. A primeira obra do arquitecto holandés Rem Koolhas en Iberia Pen Ínsua. A Casa da Música do Porto. Os arredores deste edificio son o paraíso dos rolers e dos skaters, que me reciben coma a un deus de Papúa.

Entro agatuñando da emoción. O edificio marea, coloca, pon cego, lisérxiame os caralludos traseiros, sobácame as pálpebras húmidas de bágoas e acelérame o ritmo. Pouso o saxo sobre o chan brando das escadas e tomo morfina con Coltrane. Todo é música na casa. Interruptus da luz, portas de madeira forradas de veludo, pasos sobre aceiro, madeira e vidro. Descuadres, desenfoques, claridade, orden, vértices imposibles.

A xente camiña agarrada ás paredes sen a axuda de drogas sintéticas nin analóxicas. A Orquestra Aragón?. Non pode ser. Pero este cheiro a habanos... Este destino ás veces é un can de palleiro. Abro a porta e aparecen eles, pedíndome que toque as congas no tema Killing me softly. Aforro 15 ouros de entrada levito sobre violíns, percusión, piano, baixo e frauta traveseira. A loiraza dime que fique alí para sempre, pero lembro que teño que impedir os vía crucis miñotos con resistencia pacífica.

Meter fuciño sen fouciño que limite os sentidos, e a ver se aprendemos algo que mellore os biorritmos arraianos...

http://www.casadamusica.com

Fundada em 1939 por Oscar Aragón Cantero, a Orquestra Aragón mantém‑se em plena actividade tanto no seu país, Cuba, como em concertos por todo o mundo. Traz à Casa da Música as sonoridades tradicionais cubanas, que tem procurado ao longo dos anos enriquecer com novas composições e incursões de ritmos das mais variadas proveniências.

O Xefe fala das illas dos araianos

As illas galegas deberán ser parte da instrucción e coñecemento básico de todos os galegos
X.L. MÉNDEZ FERRÍN
Non hai moito a Caixa Galicia meteu nas mans da Academia Galega o uso da casa da Rúa do Príncipe da Coruña na que viviran un tempo Rosalía de Castro e Manuel Murguía. Moi poucos días despois, a mesma Caixa coruñesa facía pública a compra da Illa de Sálvora coa intención, segundo leo, de incorporala ao Proxecto do Parque Nacional das Illas Atlánticas. Se no seu día botamos un foguete ao coñecer a primeira noticia, agora imaxinamos unha salva de aplausos que seguramente lle aqueceu as mans a todos os galegos e galegas (sic) verdadeiramente preocupados polo medio ambiente natural. O día no que a Consellaría do ramo se faga coa propiedade da Illa de Cortegada teremos que manifestar tamén de forma estentórea a nosa satisfacción.O caso de Sálvora era moi humillante. Tratábase dunha propiedade dun marqués na que non te poderían privar dun desembarcado os gardas pro na que estaba prohibido sobrepasar a liña marítimo-terrestre do dominio público. Mesmo houbo casos nos que un vixiante armado nin siquera permitiu pisar a estrema da costa. E, pois, unha illa galega que pasa a ser, senón de propiedade nacional, polo menos dunha Caixa de Aforos que a proxecta ceder ao uso público dos habitantes do País e dos estranxeiros de toda parte. Inclusivemente agora poderán facer escursións a Sálvora os alumnos das novas escolas e institutos. Se eu fose consellerio da Caixa Galicia proporía organizar en Sálvora un grande acto no que a nova propiedade declarase o libre acceso á illa.Este cronista é un entusiasta da illas galegas, até o punto de ter pensado no pasado en escribir un libro sobre todas elas. Anos máis tarde daquela idea inicial, fíxoo Estanislao Fernández de la Cigoña; e ben vida foi a obra. Cando foi constituido o Parque Nacional das Illas Atlánticas sentinme moi satisfeito, e se este revirte ao poder autonómico da nosa Nacionalidade Histórica (chámase así oficialmente Galicia, inda que pareza mentira) teremos de novo que botar man da pirotecnia en honor de Don Manuel Álvarez e de Don Xosé Benito Reza, conselleiro e director xeral dos asuntos de medio ambiente que nunca sei como se din na nova terminoloxía sistemática. As illas galegas son lugares cuxa visita debe ser incentivada e nos que a protección das especies salvaxes tería que ser combinada con investigación e experimentos de conservación de razas bovinas, equinas, caprinas, ovinas autoctonas, alén de centros de divulgación xeolóxica, xeográfica, zoolóxica, botánica, tanto de carácter submariño como terrestre. As illas galegas deberán ser parte da instrucción e coñecemento básico de todos os galegos. Non poden constituír o Parque Nacional (os parques galegos tamén deben chamarse nacionais) unicamente aquellas illas que figuran no proxecto inicial. Este debe ser prolongado polo norte e extenderse á totalidade das illas, cons e penedos das nosas costas. Débense incorporar ao noso Parque Nacional as ínsuas do Miño, comezando pola chamada por excelencia A Ínsua e seguindo coa da Boega, o que convertería o parque en transfronteirizo pois estas son de territorialidade republicana portuguesa; e tamén as Canosas, dependentes do reino de Madrid. Probabelmente todo isto é un imposíbel. Mais observando a nova mentalidade de Caixa Galicia e tamén as actitudes políticas naturalísticas da actual Consellaría que entende en medio ambiente, eu atrévome hoxe por primera vez a expresar o meu soño.

Morreu o editor e documentalista Carlos Díaz

Mirando esta foto que pendurou Manuel Bragado no seu blog, lembro a impresión que me causou o camarada Carlos a primeira vez que o vin, todo vestido de branco, co pelo para atrás en con gafas de sol, falando con bo criteiro: Boa xente.

Coñecín a Carlos Díaz Martínez a través do fillo de Celso Emilio Ferreiro, Luís. unha tarde de verán no Auditorio de Galicia, en Santiago Compostela. Daquela anadabamos a argallar un monográfico da Revista Arraianos sobre o poeta celanovés. Foi tal a conexión e a empatía entre nós, que ese mesmo día acoordamos que Carlos (Artesa) ía dirixir o proxecto gráfico do número seis da nosa revista: Celso Emilio fai 95 anos. Viñeron despois reunións e conversas para coordinar o monográfico nas que o entendemento a sintonía entre nós deu pé a novos e ilusionantes proxectos para o futuro. Proxectos que agora imos retomar os arraianos por Carlos. Polo seu entusiasmo, pola súa honradez, pola súa amizade, por ter a sorte de atopármonos e porque o seu bo facer profesional marcou o inicio desta nova etapa da Revista Arraianos. Até logo Carlos. Beizón.

10 anos de blogosfera arraiana

O día 1 de abril de 1997 un cibernatuta americano espetou algo na súa bitácora e comezou así a creación da blogosfera, ese espazo virtual cheo de lixo e de beleza polo que tamén navegamos os arraianos.
Aproveitamos para dicir que xa vai sendo hora de loitar polo noso e deixar de mirar para outro lado.

Xurxo Lourenzo en Celanova

XURXO LORENZO
HOME, TERRA E ALMA

Xurxo Lorenzo nace en Ourense o 11 de febreiro de 1910. Era fillo de don Xosé Lorenzo, intelectual liberal e de tendencia obreirista. Don Xosé proviña de vellas estirpes fidalgas da parte de Lobeira e Calvos de Randín. A súa esposa, dona Joaquina, representaba o enlace da fidalguía labrega coa burguesía urbana viguesa.
Xurxo sería hoxe considerado intelectualmente superdotado. Aprendeu a ler, el só, apenas con catro anos. Manifestou tamén grandes calidades de debuxante desde moi noviño, recibindo clases particulares dese os sete anos. Os libros de Xulio Verne logo o aburren. Descobre a exiptoloxía, chegando asombrosamente, con menos de quince anos, a coñecer os rudimentos da escritura xeroglífica. Rexeita os clásicos, e en plena crise romántica adolescente, devora as obras de Larra, Victor Hugo e Dumas. Ese civilizado romanticismo non o abandonará xamais no decorrer da súa breve e intensa existencia. Aprende a tocar bandurra, guitarra, laúde e mandolina. Coñece con certa profundidade as técnicas musicais, virándose de seguida para a música popular. Ingresa en Madrid na escola de arquitectura. Comeza a colaborar en diarios galegos, e sobre todo, na publicación Nós. Tórnase, aos poucos, apaixonado e profundo galeguista, aínda que a actividade política nunca o encheu. Abandona o curso de arquitecto, decepcionado polo cariz técnico e pouco artístico da disciplina, e matricúlase, xunto ao seu irmán Xoaquín (Xocas) en Filosofía e Letras. Comeza a publicar traballos sobre as antigüidades do Val do Limia, meténdose a fondo na investigación histórica. Compaxina maxistralmente tradición e visión de futuro, interpretando a arte popular desde unha perspectiva de modernidade. A súa aguda percepción artística fai que confeccione un arquivo de música popular de Lobeira, aproveitado despois por Xocas para a edición do Cantigueiro Popular da Baixa Limia. Procura con afán documentos antigos, destacando na súa faceta de transcritor e intérprete de vellos pergameos. Pasa longas temporadas en Lobeira, sobre todo nos veráns. Hai quen lembra a figura de Xurxo, a bailar a muiñeira, daquela vetada aos “señoritos”. Desterrado de Compostela, xunto ao seu irmán Xocas, por mor do seu galeguismo, instálase en Zaragoza. Por causa dun furúnculo, morre inesperadamente o 3 e abril de 1934. os seus restos descansan no cemiterio ourensán de San Francisco.

OBRA PUBLICADA
- Un casamento en Lobeira (1934)
- Blasós de Ourense (1930)
- Foro de Lobeira (1930)
- A cristianización do castro de Monterrei (1931)
- Protocolo dos documentos galegos da outra Idade Media
- O crismón na escritura de Galicia (1933)
- Tres estacións de arte rupestre da serra de Lobeira (1933)
- Catálogo dos castros galegos – Terra de Lobeira (1933)
- Notas arqueolóxicas do cruceiro marítimo de Ultreia (1934)

OBRA INÉDITA
- índice dos documentos do mosteiro de Celanova no arquivo histórico nacional
- Corpus de documentos visigodos galegos
- Unha casa na Hermida
- Blasós de Ourense (terceira parte)
- Etnografía galega da outra idade media
- O castro da pías da moura en Entrimo
- O río Limia
- Santa María a Real de Entrimo
- A casa galega
- O hábitat nas citanias
- O hábitat no outo medioevo, etc.

Xornadas sobre Enrique Líster

Programa das xornadas organizadas pola Asociación A Oliveira, de Teo.


Venres, 13 de abril, 20 h:
ACHEGAMENTO POLÍTICO
XOSÉ NEIRA VILAS e XOSÉ LUÍS MÉNDEZ FERRÍN
Sábado 14 de abril, 19 h:
ACHEGAMENTO HISTÓRICO
GABRIEL CARDONA e RAMÓN VILLARES
Domingo, 15 de abril:
ACHEGAMENTO HUMANO, ás 13 h COLOCACIÓN DUNHA PLACA NA CASA NATAL e ás 17:30 h PROXECCIÓN DE Liste pronunciado Líster, de M. LEDO
MESA REDONDA: MARGARITA LEDO ANDIÓN
XESÚS ALONSO MONTERO ACTUACIÓN MUSICAL:MERO E MINI ENRIQUE LISTER
ISAAC DIAZ PARDO
CARMINA LISTER
EDUARDO LISTE
X.L. AXEITOS
LUGAR: HOTEL CONGRESO (CACHEIRAS-TEO)

Volverlles a palabra no Ateneo de Ourense

Acto emotivo e moi concurrido o da presentación do libro colectivo Volverlles a palabra, coordinado por Baldo Ramos e X. Carlos D. Alberte e promovido por Arraianos, que foi o venres pasado no Ateneo de Ourense.

Na foto aparecen os que interviron na presentación e no recital poético. Algún dos poetas seica andaba agochado nas latrinas.

O Xefe e o Eloxio da carniza

SEGUNDA FEIRA de X. L. MÉNDEZ FERRÍN

"Cada serra e cada zona deshabitada de humanos debe manter un depósito de preas e de carniza"

Hai pra aí vinte anos o concello de Celanova acoutara unha tenza de monte como depósito de lixo ao que ían parar indiscriminadamente todos ou case todos os despoxos da contorna, desde restos de obras e mobeis vellos a desperdicios orgánicos. Aquilo fedía e sofría constantes crises de autocombustión que provocaban unha habitual columna de fume. Pola noite, os lobos baixaban por un subeiro secreto desde o seu santuario de Cortiña Grande e da Chaira de Amoroce, a rentes de Castromau, para rebuscar comida entre aquel lixo. Cando raiaba o sol, retirábanse os lobos e, desde as súas choupanas de onda a vila de Celanova, subían ao depósito os ciganos portugueses ou arraianos para iren, eles tamén, ao rebusco, esta vez de ferrovello e obxectos recuperabeis. Non hai moito tempo, o concello, seguindo as tendencias vixentes de hixiene pública, clausurou o depósito de lixo en Celanova. Os lobos víronse privados de alimento e os ciganos portugueses ou arraianos tiveron que ir a procurar o ferrovello algures. Naquel tempo, os lobos da miña terra, alén de buscar carniza no depósito de lixo de Celanova, comían moito das galiñas mortas que os propietarios das granxas asociadas a Coren tiraban en zanxas a ceo aberto e de acceso doado para as feras. Entre o depósito de lixo e os grandes galiñeiros movíanse os lobos. " E un élle coxo" -díxome un día meu compañeiro de observación Manuel Posada Silva, O Macendo, sinalando unhas pegadas irregulares na area dunha pista. Por parte, ao tempo había xente polas partes de Celanova que tiña a disgracia dunha morte na corte, o cadavre era montado nun tractor e abandoado na devandita Chaira de Amoroce ou Cortiña Grande. Naturalmente eran os lobos os primeiros en dar conta do becerro ou vaca morta, e sempre quedaba algo para corvos, cans de viciños, vermes, insectos e, naturalmente, microorganismos. Cada vez que tiraban unha vaca na Chaira producíase alí o Grande Festival da Biodiversidade. Hoxe todo isto está prohibido e o bicharío pasa moita fame. Anda Luis González Tosar moi impresionado. Seica lle contaron que hoxe en día os corvos velan as ovellas, que son parvas, cando elas van parir e, ao ceibaren o año, xa eles se botan sobre o bicho naipelo para o matar e comer a peteirazos. Supoño que, como é costume nos córvidos, chamarán os uns polos outros e acudirá toda unha paxarada para participar no festín. A estoria dos corvos, as grallas, as pegas e todas esas cousas en relación coa nacencia de años e outras criaturas é vella e sempre me foi referida por pegureiros permanentemente chorosos e laións. Ora ben, non dubido que a asepsia do monte decretada polas autoridades así como o efecto devastador dos incendios conduciron a unha situación indesexábel: non hai carniza nos nosos espazos naturais. E debería habela, porque cada animal morto orixina unha prodixiosa multiplicación de vida. O exemplo dos "podrideiros" dos Picos de Europa que concentrando os animais mortos nun punto da montaña en poucos anos fixo que a poboación de grandes avutres se recuperase, debe ser imitado en Galicia. Cada serra e cada zona deshabitada de humanos debe manter un depósito de preas e de carniza en lugar de que se icinere o gado morto. Coido que a icineración ou o enterramento de gado morto priva a nosa natureza de vida. Vaiamos, pois, a unha rede de depósitos de carniza estratexicamente situados en toda a superficie do país e controlados polos servizos públicos de Medio Ambiente Natural.

MÉRCORES, 28 MARZO
9:30 a 10:00 Rexistro, recepción e entrega de documentación
10:00 a 10:30 Apertura de Congreso
10:30 a 11:30 Conferencia: D. Jesús de Juana (U.V.) “Sublevación militar e represión franquista en Galicia”
11:30 a 12:00 Pausa
12:00 a 13:00 Conferencia D. Lourenzo Fernandez Prieto (USC.): Os tempos e os lugares
13:00 a 14:00 Conferencia D Alberto Pena (UV): Galiza Portugal e a Guerra Civil española
16:15 a 17:15 Comunicacións
17:30 a 19:00 Actividade: Concerto: ARRAIANOS.- Os sons da raia
20:00 Conferencia Dª Mercedes Vilanova (UB): Historia, memoria e fontes orais

XOVES, 29 MARZO 2007

10:00 a 11:00 Conferencia D Xosé Manuel Cid(UV): “A represión dos mestres:mortos e fuxidos em Portugal”
11:00 a 12:00 Conferencia D Julio Prada "Fuxidos na raia. Represión, exilio e resistencia durante a guerra civil (1936-1939)"
12:00 a 12:30 Pausa
12:30 a 13:30 Conferencia D R Fernandes Braga: “Documentários e noticiários de actualidade em Portugal nos anos 30 e 40”
16:15 a 17:15 Comunicacións
17:15 a 19:15 Leonel Vieira: A sombra dos Abutres (Presentacion do Autor do Filme + Proxección + colóquio)
20:00 Conferencia: D. Javier Rodrigo (UZ): “Cautivos. Campos de concentración en la España
franquista, 1936-1947”

VENRES 30 MARZO 2007
9:00 a 10:00 Conferencia D Luis Martinez Risco: “Contrabando e guerrilla”
10:00 a 11:00 Conferencia D Xerardo Dasairas “A Represión na comarca de Verín”
11:00 a 12:00 Conferencia D Dionísio Pereira “Portugueses na Galiza: represión e morte”
12:00 a 12:30 Pausa
12:30 a 13:30 Conferencia D Anxo Gallardo (UV)“En fuga de Franco e a represión: Galegos victimas de Salazar”
16:15 a 17:15 Comunicacións
19:00 a 20:00
Conferencia D Manuel Loff (UP): “Uma panorâmica das formas de memória portuguesa
da Guerra de Espanha”
20:00 Conferencia D Harmut Heine (UB): “La oposición antifascista Ibérica y su interrelación a
través de la frontera Luso-Galaica”
Homenaxe a H Heine e Clausura

Homenaxe aos mestres represaliados polo franquismo

A Asociación para a Recuperación da Memoria Histórica, e a Federación de Ensino de Comisions Obreiras de Ourense teñen o pracer de convidalo ó acto HOMENAXE AOS MESTRES E MESTRAS REPUBLICANOS REPRESALIADOS POLO FRANQUISMO que terá lugar no Centro Cultural Deputación Ourense coa proxección do documental “La escuela fusilada”
(de Daniel Álvarez e Iñaki Pinedo - 2006, 50 min.) e posterior coloquio cos homenaxeados
e cun dos autores do documental.

Día: 28 de marzo
Hora: 19:45 horas
Rúa Progreso, 30 — Ourense

O 2006 declarouse como Ano da memoria, coa intención de que as suas actividades e celebracions teñan continuidade no tempo. Con este motivo, distintas entidades e organizacións galegas quixemos homenaxear ós homes e mulleres, docentes, mestres e mestras, que foron mortos ou represaliados durante a Guerra Civil e na posterior ditadura, como un recoñecemento a eles e ás súas familias.
Neste acto intervirán representantes das institucións galegas, mais o protagonismo principal será, loxicamente, para os homes e as mulleres daquela extraordinaria xeración de educadores e educadoras que viviron (e sobreviviron) á máis dura proba, persoal e profesional das súas vidas.
D. José Sueiro Martínez e D. Antonio Vázquez Martín, Mestres, son testemuñas vivas que poden dar conta duns acontecementos dramáticos que endexamais deberan ter acontecido. Neles queremos recoñecer e homenaxear a todos os que perderon a vida ou foron represaliados,
en Galicia, por defender a liberdade, a lexitimidade democrática e un modelo educativo renovado, laico e de calidade.
Teremos, ademais, a oportunidade de ver unha película documental que aborda emocionadamente aqueles dramáticos acontecementos, “La escuela
fusilada” de Daniel Alvarez e Iñaki Pinedo, e contaremos, tamén, coa presenza dun dos seus autores.
Por último, a Comisión Organizadora quere agradecer públicamente a colaboración institucional
recibida, o apoio dos sindicatos do ensino, herdeiros daquela tradición educativa, e das entidades promotoras e colaboradoras, así como ás persoas participantes e ás familias dos mestres e mestras fusilados en Galicia polos franquistas.

Arraianos con Isaac Díaz Pardo

Unímonos á iniciativa dos amigos de Arredemo, que volven ás andadas agora cun motivo tan poderoso e lexítimo coma a defensa do noso vello e benquerido amigo Isaac Díaz Pardo, "conservador libertario, templagaitas e limpamerdas".

A Rede de Acción Socio-Cultural Arredemo vén de pór en liña unha nova páxina: www.escribelleaisaac.info, para dar resposta a un agravio informático contra Isaac Díaz Pardo acontecido no web do Grupo Sargadelos. Hai dous días, os xestores do sitio anulaban e silenciaban a conta de correo de Isaac Díaz Pardo no dominio do grupo, onde o mestre recibía mensaxes de todo o mundo, especialmente desde a Galiza emigrante. A ligazón á súa biografía (http://www.sargadelos.com/ga/diazpardo1.html) é ao formulario de correo foi deshabilitada da páxina principal nunha clara tentativa por parte da nova dirección de Sargadelos de desvencellar a imaxe corporativa do grupo do seu fundador.Sabedores deste singular exercicio de cibermesquindade, varios activistas de Arredemo, decidiron copiar as páxinas orfas, aloxalas nun novo dominio e ofrecer ao mestre unha nova conta de correo onde poder continuar a recibir a solidariedade e o agarimo dos miles de galegos galegas que aínda lle profesan a admiración, o agradecemento e o respecto debidos a un dos homes que máis loitou e traballou a prol da nosa cultura e da nosa identidade como pobo. No novo web inclúese tamén unha ligazón á campaña “Apoio a Isaac Díaz Pardo”, mestreisaac.aduaneirossemfronteiras.org, que desde hai varios meses recaba sinaturas contra a xubilación anticipada do mestre e a nova filosofía mercantilista que a actual dirección pretende imprimir ao grupo Sargadelos.Deste xeito, a Rede de Acción Socio-Cultural ARREDEMO, que actualmente traballa na posta a punto do seu novo portal de comunicación socio-cultural, quere anunciar o inminente desenvolvemento dunha serie de accións de solidariedade con Isaac Díaz Pardo e co Instituto Galego de Información, actual obxectivo da nova dirección de Sargadelos na súa estratexia de liquidación do legado histórico e conceptual de Luis Seoane, Andrés Fernández-Albalat e o propio Díaz Pardo, sen o cal a actual cultura galega non se podería comprender.Neste sentido, Arredemo quere facer un primeiro chamamento ao mundo social e cultural galego para participar e colaborar na campaña facéndolle chegar ao mestre mensaxes de solidariedade e apoio a través da súa nova conta de correo: isaac@escribelleaisaac.info, aloxada en www.escribelleaisaac.info.Por riba das coitas e loitas propias dunha empresa como Sargadelos, desde Arredemo pensamos que preservar a dignidade persoal e intelectual dun home como Isaac Díaz Pardo é un compromiso que atinxe a toda a cultura galega.

Contacto: info@arredemo.info

981554248

Oriente Natural

Xa sabedes que somos do Principio do Mundo, no lonxano oeste arraiano, pero falamos agora dunha interesante iniciativa política que podería promover o desenvolvemento futuro dos nosos irmaus raiotos orientais. O ideólogo da historia é un arraiano chamado Xosé Benito Reza, na foto con Touriño e Vázquez.

La Xunta promocionará el turismo de montaña en 21 municipios ourensanos

La puesta en valor de las cumbres de la provincia comenzará con diez millones de euros
Inician el proceso para declarar Trevinca y el Macizo Central como parques naturales

Artigo de M. Ascón na Voz de Galicia (Ourense)

La administración autonómica ha iniciado el proceso para crear dos nuevos parques naturales en la provincia: Pena Trevinca y el Macizo Central. Estos dos espacios se incluirán en una red para la promoción del oriente ourensano como destino de turismo verde en la que además se incluyen el parque de O Invernadeiro y el de la Serra da Lastra, así como el Bidueiral de Montederramo. La red, que se denominará OMOR (Ourense Montaña Oriental) afecta a 21 municipios, los de las comarcas de Valdeorras, Trives y Viana, además de los concellos de Castrelo do Val, Laza, Maceda y Montederramo. Para la puesta en marcha de OMOR la administración autonómica destinará en principio diez millones de euros. Con este dinero se financiará la recuperación de patrimonio -instalaciones industriales fuera de uso, centrales hidroeléctricas, enclaves mineros y pueblos abandonados-, la creación de centros de recepción y atención a los visitantes y la definición de una red de senderos e itinerarios ambientales para completar la oferta de actividades. La selección de los proyectos concretos se consensuará con los municipios afectados. Fuente de riqueza La presentación de OMOR tuvo lugar ayer en A Veiga y fue protagonizada por el conselleiro de Medio Ambiente, Pachi Vázquez, y por el presidente de la Xunta, Emilio Pérez Touriño. Esta red fue presentada por el máximo responsable de la administración autonómica como una herramienta de reequilibrio territorial. «Esta zona vive un proceso de avellentamento poboacional, de desertización e de despoboamento», dijo Touriño, que añadió que «facer fronte a esta situación e contribuir ao futuro deste territorio e ao seu desenvolvemento socioeconómico é o propósito do plan». El presidente de la Xunta explicó que el oriente ourensano tiene un «auténtico tesouro» en términos de patrimonio natural, con cuyo aprovechamiento se podrían generar nuevos empleos y crear las condiciones para evitar la actual despoblación que sufre esta zona de la provincia ourensana.El conselleiro de Medio Ambiente destacó en su intervención la importancia de crear una imagen de marca para los espacios montañosos del oriente ourensano puesto que, según dijo, «os 21 concellos cada un polo seu lado non acadarían nada». Además, el área del OMOR tiene unas características muy diferenciadas en términos de patrimonio natural a cualquier otra de Galicia. El aprovechamiento de estos recursos de una forma sostenible se realizará a través de la creación de una red de equipamientos turísticos y didácticos. Iniciativa privada La puesta en marcha del OMOR pretende crear las condiciones que eviten la emigración de los actuales habitantes del oriente ourensano e incluso conseguir la vuelta de los que un día se vieron obligados a marchar. Para este objetivo es esencial, según explicó el presidente de la Xunta, que las medidas que articule la administración autonómica vayan acompañadas de una iniciativa privada potente que ayude a completar la oferta turística. En este sentido, uno de los principales objetivos que se marca la Xunta al crear la marca OMOR es poder trasladar a la población local las posibilidades de futuro que se abren en este territorio. La Consellería de Medio Ambiente iniciará también contactos con los 21 municipios de la provincia afectados para consensuar los proyectos específicos a poner en marcha en cada uno de ellos.

Sedioloquere...

Perdidos na serra de Queguas

Dos empleados del Concello de Entrimo se desorientan durante una excursión y aparecen tras 14 horas sanos y salvos.

A.Méndez / OURENSE

No pasamos miedo pero nos preocupaban nuestras familias y el frío, porque no íbamos bien equipados. Nunca pensamos en la posibilidad de perdernos y mucho menos en pasar la noche a la intemperie en medio de la nada. Fue toda una aventura, pero con final feliz, por suerte".Más tranquilo y después de varias horas de sueño reparador, así relataba ayer Juan Carlos Domínguez, funcionario del concello ourensano de Entrimo, de 43 años, la noche que había pasado el martes con su compañero de trabajo, Javier López, de 30, perdidos por la Serra de Queguas.Ambos se conocen desde septiembre, cuando Javier entró a trabajar como becario en el servicio de Arquivo e Documentación del Concello. El martes, Juan Carlos le propuso una excursión a las pallozas de Serra de Queguas para que conociera el entorno y a las 16:00 horas emprendieron camino.La tarde se la prometía feliz, el cielo estaba despejado y todo parecía ir bien. Los dos compañeros accedieron en coche hasta Casa da Moura y después caminaron hasta el enclave de las pallozas. Fue entonces cuando, "encantados" con lo que veían, sobre las 17:00 horas decidieron "seguir un poco más adelante para visitar un dolmen en el Coto Pena da Man" y fue en este segundo itinerario "cuando la niebla empezó a cubrirlo todo y acabamos desorientados", relata Javier, todavía abrumado por el revuelo organizado.Fue a las 18:30 horas, al intentar regresar al pueblo, cuando se perdieron y ya no consiguieron alcanzar el coche, que habían dejado aparcado unos kilómetros más abajo. Una hora más tarde, "ambos fuimos conscientes de que nos habíamos perdido y empezamos a pensar en cómo afrontar la noche allí".La novia de Javier fue la que alertó a los servicios de emergencia a las 20:41 de la tarde, y poco después ya se dirigían hacia el monte en pequeños grupos los hermanos de Juan Carlos y varios compañeros de trabajo para intentar localizarlos.La zona en que se encontraban está bastante apartada, ya en la frontera con Portugal, y los móviles de los dos excursionistas apenas tuvieron cobertura para mandar un escueto mensaje en el que indicaban "nos encontramos bien pero no sabemos dónde estamos". "No llevábamos comida ni ropa de abrigo y a las 22:00 horas se puso a llover y tuvimos que improvisar un pequeño refugio colocando el paraguas entre unas rocas a modo de techo", explicaban ayer entre risas.A las 05:00 de la mañana del miércoles escampó y dos horas después los sorprendió una mañana despejada y pudieron ponerse en camino. Con la luz enseguida se orientaron y tras una hora de caminata llegaron a la zona donde habían aparcado el coche y donde les esperaba la Guardia Civil, miembros de Protección Civil de Entrimo y numerosos conocidos.Final felizEran las 09:00 de la mañana y los dos fueron recibidos como héroes y entre abrazos por familiares y amigos. Superado el susto y después de dormir hasta bien entrada la tarde, empezaron a recibir llamadas en casa de Juan Carlos, y en el hostal Entrimeña, donde se hospeda Javier, natural de Maside pero con trabajo tres días a la semana en el Concello.Se encuentran bien y reconocen que "lo peor fue el frío y pensar en la familia". En el caso de Juan Carlos, que hacía de guía, a esta sensación "se sumaba la de culpabilidad, pues no podía parar de pensar que yo había tomado la iniciativa de salir de excursión".La noche dio para todo y lo único que perturbaba sus amenas charlas fueron "las preguntas de Javier sobre la posibilidad de que nos atacase un lobo", comentaba entre risas Juan Carlos, recordando las explicaciones que ideó durante horas para tranquilizar a su amigo.Los empleados del Concello y el propio alcalde se mostraban ayer sorprendidos por lo sucedido, al comentar que "Juan Carlos se crió en el pueblo y conoce al dedillo estos montes". Sin embargo, ellos no contaban con la niebla y ésta les sorprendió con una aventura "difícil de olvidar".

Esta información foi publicada o outro día no Faro de Ourense.

MANDA CARALLO sen comentario...

só traemos eiquí unha información sobre as burradas promovidas por algúns ecoloxistas famélicos que buscan polémica e algo de espazo nos medios. Xa está ben, señores de fentos, sexamos serios.

Seica tamén hai algo de política polo medio. Un arraiano chamado Ramón, nobre coma un boi que luta nos xulgados, vencerá sobre a cornamenta dunha fiscalía moi interesada na etnografía. Porque neste caso a tradición arraiana caga duro sobre o ecoloxismo supostamente nacionalista e aparvado. Que as chegas sempre se fixeron nesta terra sen a vosa axuda. Beizón.

Publicado no Faro do outro día:

A FISCALÍA INVESTIGA AS CHEGAS DE BOIS

La Fiscalía de Ourense está investigando la seguridad y las condiciones en que se desarrolla cada mes de agosto la "Chega de bois" de Muíños, una fiesta tradicional en la que el año pasado dos animales sorprendieron a los organizadores y embistieron a varias personas del público, que no llegaron a sufrir daños importantes.Fue el propio alcalde de Muíños, Plácido Álvarez, el que dio a conocer la existencia de la investigación durante uno de los últimos plenos del Concello, en el que explicó a sus compañeros de corporación que la Fiscalía ourensana le había solicitado documentación e informes relativos a la fiesta más popular y de mayor repercusión económica del municipio.La polémica se arrastra desde hace años, cuando los colectivos ecologistas empezaron a vigilar de cerca el desarrollo de la "Chega de bois" y las medidas de seguridad que se adoptaban para garantizar la seguridad de los espectadores. Incansable es también su lucha contra este "espectáculo macabro" por el "daño" que según ellos se infringe a los bois, auténticos protagonistas de la jornada.Precisamente, según explicaba ayer el fiscal jefe de Ourense, Florentino Delgado, "fue a raíz de una denuncia de la Asociación para a Defensa Ecolóxica de Galicia (Adega) cuando se empezaron a investigar los hechos".Por el momento, Fiscalía está instruyendo diligencias de investigación y Delgado Ayuso insistía en que "por el momento no se han detectado indicios racionales de delito". Será una vez cerradas las diligencias previas, cuando un fiscal valore la información de la que se dispone y decida si tiene cabida la apertura de un proceso judicial o se archivan las diligencias.Fiesta sin permisoCabe recordar que la Chega de Bois de Muíños, una de las fiestas más populares del verano en Ourense, se celebra todos los años sin permiso de la Consellería de Medio Ambiente ni de la Subdelegación del Gobierno, pues el alcalde siempre ha manifestado que prefiere pagar una multa a la Administración que renunciar a esta tradición.La principal preocupación de los grupos ecologistas, además del "posible maltrato animal", es el recinto en que se celebra la Chega, un campo de fútbol que, en su opinión, "no reúne los requisitos mínimos de seguridad", lo que provocó la denuncia.

Manuel Lourenzo premiado co Casa dos Poetas

Felicitamos aos membros do Patronato pola súa decisión de concederlle o XXIII Premio Celanova, Casa dos poetas ao dramaturgo Manuel Lourenzo, "polo seu compromiso en prol do teatro galego e universal, como espello dos problemas sociais e existenciais ós que se enfronta o ser humano".

Lourenzo, membro destacado do colectivo Abrente, que naceu vencellado á Feira de Teatro de Ribadavia, é un dos fundadores do teatro galego contemporáneo e hoxe constitúe un referente en todos os eidos da actividade teatral, xa sexa actuando, dirixindo, producindo, ensinando, teorizando ou creando textos teatrais. Textos soberbios, clásicos e contemporáneos, sempre comprometidos e que nos obrigan a reflexionar, textos complexos e con fondura coma Contos Troianos, que tivemos o pracer de coñecer nunha moi recomendable montaxe que hai unhas semanas estreou na Sala Yago de Santiago.


A honestidade intelectual de Lourenzo tamén é indiscutible, tan indiscutible coma a súa traxectoria de máis de corenta anos facendo teatro, cine e televisión dende Galicia; en defintiva, facendo país.
A ver se algún día podemos presenciar algunha das súas montaxes teatrais en Celanova.

Celanova sempre foi terra de xudeus

Como descendentes do mellorciño da estirpe xudaica arraiana cun par de parafusos arabescos rosendianos espetados na trabe de ouro, os irresponsables deste CADERNO ARRAIANO queremos dar conta dunha nova que se vía vir dende había tempo.
Estaba claro que o primeiro xudeu documentado en Galicia, no ano 1.044, tiña que ser de Celanova. O resto eran indocumentados, sen papeis, ilegais, fuxidos, arraianos: os nosos antergos.
Abraiados porque a nosa intuición non coñece límites, a noticia publicada o outro día na prensa só confirma algo ben sabido pero que só diciamos na intimidade, polo medo que nos foi transmitido de xeración en xeración.
Pero xa nolo dicía o demo... que eramos un crisol de culturas, froito da persecución, do abandono e do ecelcticismo máis fronteirizo.
O que está claro é que eran ben mellores os xudeus de hai mil anos. Entre os de hoxe hai poucos que merezan compartir o noso fogar arraiano...

Polos planaltos do principio do mundo

Inesquecible xornada cos amigos do Crasto Laboreiro e co profesor Isaac Alonso Estraviz e maila súa dona, antes das Xornadas de Historia Local que organizan todos os anos os compañeiros do Centro de Estudos e Pesquisas Montes do Laboreiro. Veleiquí un dos principios do mundo para nós, que somos contrabandistas arraianos, arroutados, panteístas, intelectuais sen palestra e laboriosos apicultores e facedores de revistas.

Homenaxe Galega a Isaac Díaz Pardo

De ben nacido é ser agradecido...
A Galería Sargadelos de Ferrol acolleu a presentación ante os medios do libro Isaac Díaz Pardo. Homenaxe galega, editado pola asociación cultural Fuco Buxán e coordinado por Rosa Méndez Fonte.
Esta obra pretende afondar no coñecemento da traxectoria vital de Isaac nas súas múltiples vertentes: artista, industrial, escritor, ceramista, conservador, editor e libertario comprometido con Galicia e a coa súa cultura. Consta de 260 páxinas, ilustracións e fotografías e recolle colaboracións de Camilo Díaz, Manuel Aznar, Xosé Neira Vilas, Euloxio Ruibal, Fernando Salgado, Fermín Bouza e Andrés Varela, Eva Veiga, Xosé Leira, Jose Viale Moutinho e Rosa Méndez
A presentación oficial do libro terá lugar o 2 de marzo trala cea e homenaxe que lle van render os de Fuco Buxán ao Sumámonos a esta homenaxe e felicitámolos pola iniciativa...

Se houbera máis Isaacs en Galicia, dez ou vinte aínda que só fora, outro galo cantaría neste país, que sempre foi especialmente ingrato coas persoas verdadeiramente xeniais e brillantes. E que viva a mediocridade...

Saúde Isaac, e non afrouxes!!

Lembranzas do Furriolo

Este potente mural de X. Vizoso no Alto do Furriolo (entre Xinzo en Celanova), promovido polo Colectivo Arraianos, foi definido por Isaac D. Pardo coma un berro no medio do monte.



Ben definido. Sobran as palabras.

As fotos son do Américo, Irmau Arraiano do Crasto Laboreiro

En apoio de Dionísio Pereira

OS ARRAIANOS POLA LIBERDADE DE EXPRESIÓN

O historiador Dionísio Pereira comparece hoxe no xulgado de paz de Cerdedo para responder por unha frase incluída nun libro sobre a represión franquista na zona. A familia do ex alcalde de Cerdedo, Manuel Gutiérrez, antigo xefe da Falange local, esixe que se retracte e unha indemnización por danos e perxuízos. "Nin quiero nin podo retractarme, porque está en xogo a dignidade das vítimas".

Asinamos e apoiamos este MANIFIESTO da Asociación Ecoloxista e Cultural de Terra de Montes “Verbo Xido”

A todos e a todas:
A transición á democracia, que escomenzou coa morte de quen encabezara o golpe fascista que puxera fin a IIª República, non rematou coa entrada en vigor da vixente Constitución nin coa sucesión de eleccións e relevos en gobernos (central e autonómicos) e outras institucións. A ferida provocada polo levantamento franquista segue aberta, porque aquel proceso que nos quixeron vender como exemplar non foi máis que un intercambio forzado nunha situación de clara desigualdade. Os resortes do poder seguían nas mans dos franquistas: eles pretendían obter unha cláusula de impunidade mediante o noso silencio, a cambio de poder exercer as liberdades públicas máis ou menos recurtadas.

Pero aquel medo que durante os anos da ditadura pechaba as bocas, non podía por sempre seguir sendo o parapeto protector dos verdugos e dos seus fillos biolóxicos e ideolóxicos. Co paso do tempo, agromou na conciencia colectiva a necesidade de botar luz sobre os arrepiantes acontecementos que comezaran coa Guerra Civil e aínda hoxe rebrotan. Neste punto, a Asociación Ecoloxista e Cultural da Terra de Montes “Verbo Xido”, que forma parte do colectivo “Sinhor Afranio”, implícase na tarefa de colaborar con quen investiga para sacar á luz todo aquilo que nos quixeron agochar.

Para honrar a cantos cerdedenses foron asasinados ou sofriron a represión de calquera xeito por defender os dereitos individuais e colectivos e á República, levamos a cabo a instalación dun monumento na Ponte do Barco (Pedre) na lembranza de dous canteiros asasinados naquel lugar; apoiamos unha iniciativa do BNG, aprobada unanimemente pola Corporación municipal de Cerdedo, de honrar a todas as vítimas da contenda sen distinción con outro monumento –algo que, pasados varios anos, o Concello aínda non puxo en práctica- ; homenaxeamos a un ilustre exilado fillo da nosa terra, Xosé Otero Espasandín; dedicámoslle a edición das Xornadas “Terra de Tod@s” de 2006 á recuperación da memoria da represión franquista e nela percorremos un roteiro dos lugares da memoria e participamos na edición dun libro, titulado A IIª República e a represión franquista en Cerdedo, escrito por Dionisio Pereira.Tamén aplaudimos a decisión unànime da Corporación, tomada en abril de 2006, de retirar a rúa dedicada a un ex alcalde franquista, Manuel Gutiérrez, e advertimos do perigo que supuña outro acordo tomado en nadal do mesmo ano polo que, tan só cos votos do PP, revogaba o anterior, provocando o sanguento paradoxo de que un sistema que se quere democrático honre a quen participou no seu esfarelamento.

En pleno retroceso ás cavernas da historia, o atentado contra o monumento de Pedre serviu para advertir dalgo que nós xa sabiamos: os herdeiros do “Caudillo” non se resignan e acontecementos como o protagonizado polo Concello de Cerdedo sérvenlles de combustible.

No entanto, quédanos a forza da palabra e a fortaleza que nos dá saber que defendemos unha causa xusta. Todos escoitamos en voz baixa os nomes dos represores, sabemos de propiedades que cambiaron de donos a punta de pistola e a golpe de multas, de violacións, de testemuñas de asasinatos e de torturas. Co paso dos anos foron morrendo case todos, pero a verdade dos feitos é a mesma. Aos historiadores e historiadoras correspóndelles plasmala en libros e outras publicacións, e así contribuír á tarefa de cicatrizar unha ferida que aínda está aberta, para que a Guerra e a represión se convertan nun capítulo da historia do que apender para que non se repita.

Pero mentres que por escribir nun papel uns nomes, que foron mil veces pronunciados en voz baixa polas vítimas da barbarie e que se sinalan como presuntamente vencellados á represión, alguén poida ser procesado, como acontece con Dionísio Pereira pola frase contida no devandito libro, “Verbo Xido” dará un paso para expresar publicamente o seu respaldo, ó tempo que solicita o de todos aqueles colectivos e persoas que traballan polos mesmos obxectivos liberadores e defendan que a palabra nin mata nin fere.

Pola liberdade de expresión!

En Cerdedo, a 11 de febreiro de 2007

O gran silencio

Non é o Castelo das Poulas, nin moito menos, pero é un mosteiro cartuxo (ou cartuxán) dos Alpes franceses.
Agora xa sabemos que só dende o silencio poderemos ouvir o vento das voces ancestrais...
Phillip Groning xa pode morrer tranquilo despois de facer este documental caralludo.
Escoita as folerpas, a néboa que baixa do monte, o ceo que se move contra as ondas da auga, a herba que medra, as vacas peludas polo claustro, as badaladas do reloxio, a pedra tépeda do verán, a madeira de cerdeira que estrala no lume que arde dentro do ferro...
Un avión que pasa, a paz do xaxún, unha treboada de primavera, a xiada, outro ceo de noite, máis herba e dúas badaladas, o reloxio dos turistas, nenos de branco que xogan na neve e que se chimpan a rolos, a risa, o xantar do domingo, a horta reverdecida, os perruqueiros, o xersei de rombos negros, o liño do xastre de tesoura máxica, o cego visionario que non teme a morte, o pano pendurado que move o vento do refectorio...
Escoita o zoar dos libros nas estancias dos monxes, a caligrafía medieval dun libro de canto, o recollemento dun cuarto ascético e acolledor, empotrado, a gota de auga sobrer auga, o eco do silencio, a palangana que roda na pedra, o vento do xeo, os cánticos gregorianos no cumio do monte e mailo ceo a chamar por nós...
Case tres horas de pura beleza cinematografica, poesía visual, o son dunha paz austera, o ritmo da vida e a harmonía da disciplina.
Corpo e espírito agroman coma unha enredadeira na horta do mosteiro, na esquina da cociña, no refectotrio, no catre empotrado, na oración, entre as estrelas e o fondo das fervenzas. A cona santa contra as parvadas dos que din saber algo de cine. Redonda, soberbia creación. Paciencia. Demasiado pronto, dicían os monxes. 16 anos despois. Beizóns á tradición ascética da orde cartuxa, á natureza e á intelixencia do cineasta alemán, por facernos partícipes da paz dos que renunciaron a todo para estar cos deuses.

A historia continuará coa próxima entrega do Gran Silencio dende o mosteiro arraiano do alto de Penagache, con banda sonora de Sangre Cavallum e Megalito Sound System, tocando piano entre as antas e as chairas do Couto do Corno Dourado.

Homenaxe aos represaliados polo franquismo

Volverlles a palabra é o intento de lles render unha solidaria e conmovida homenaxe a todas as mulleres e homes que foron represaliados pola ditadura franquista por pensar e vivir libremente nun país que comezaba a nacer.


"Xa non está na nosa man devolverlles a vida nin liberalos dos anos de prisión, nin impedir aldraxes e calumnias, pero está na nosa man, aínda que tarde, evocar a súa verdadeira voz, facelos falar desde a súa dignidade. O presente volume está de cheo nese compromiso de volverlles a palabra a todos aqueles que non puideron falar, e sobre todo, a aqueles que decidiron falar, pagando, tantas e tantas veces, un duro prezo, o que impuña a barbarie franquista. Conscientes deste compromiso, Baldo Ramos e X. C. Domínguez Alberte non repararon en esforzos para que un número importante de voces de hoxe se xuntasen, nesta tribuna da dignidade civil, para volverlles a palabra (simbolicamente cando menos) a miles e miles de homes e mulleres que para moitos de nós, están na raíz dos nosos mellores compromisos cívicos"




Texto de Xesús Alonso Montero no prólogo deste libro, que xa está a venda nas librerías

Seguiremos a fodere...

que foi como dixo White Pomba ao final daquela primeira entrega da nosa longa e lisérxica travesía arraiana...

Porque tralo merecido descanso que nos tomamos estes meses (era preciso parar un pouco e reflexionar, e niso andamos) a Revista Arraianos vai voltar este ano coa forza dos bois piscos que arrincan os marcos da vella fronteira do Penagache e doutras moitas raias imaxinarias que dividen este país a medio facer...

Chegados a esta altura, e xa van seis tiradas, estamos obrigados a manter e mellorar o nivel desta publicacion que foi medrando a cada número. Seguimos a ser arraianos pero estamos en fase constituínte. Andamos a argallar un Consello de Redaccion que vai marcar un antes e un despois nesta xeira colectiva.

O dito... que seguiremos a fodere

Se Celso Emilio levantara a cabeza...

poderia alucinar co acto que organizamos en Andel para presentar o especial da Revista Arraianos
Na foto da esquerda Anxo Angueira, Moncho Nicolas e Aser Alvarez
Na da dereita, Garcia e mailo Leo reinterpretando dun xeito maxistral a CEF

CELSO EMILIO CHEGA A VIGO.Presentacion de Arraianos VI

Arraian@s do principio do mundo:

Tralo pequeno retiro espirutual cos driudas raiotos nos planaltos do Laboreiro pra meditar sobre algunha cousa que xa esquecimos, voltamos agora coa forza dos escornabois pra conquistar Vigo a golpe de palabra e notas musicais, da man de Celso Emilio Ferreiro, protagonista desta entrega da REVISTA ARRAIANOS

A cita vai ser o venres, 15 de decembro, na libreria Andel, a partir das 8 e media da noite,
con Moncho Nicolas na ponte de mando, Anxo Angueira e Aser Álvarez na proa da poiesis, Luis Ferreiro na popa, Mc Garcia en Dios ke te Crew e Leo en... Arremecaghonaaaaaa!!!
Quen ofrece mais por menos?

Reservamos-che o dereito de ad mision...