Discurso Arraiano Maior 2016

Fotos máxicas de Rodomiro Teixeira, fotógrafo Arraiano... 

Os Arraianos toman o campamento romano máis grande da Gallaecia... Coelernos e Querquernos loitan xuntos e xa non hai volta atrás... A sorte está botada, ou algo así... 

O Xefe Arraiano, o Mago Ferrín, abre as columnas que cruzan o Leteo, escorrentando a algún que outro Bruto. Isaac Alonso Estraviz, Arraiano Maior saínte, dille de tanguer ben aos romanos chungos, ao Arraiano Maior entrante, e dalle paso coa Aguillada Arraiana ao Xosé Benito Reza... quo vadis e dixit algo así como...

Gracias a Asociación Arraianos de Aser Álvarez e Quique Moreiras por este agasallado que me dan, e grazas a Ferrín polas súas verbas entrañables e xenerosas e polo cariño que me dispensou durante tantos anos.

Gracias a toda a xente do Bosque Máxico e de tantas asociacións como hoxe están a agromar, felizmente e como se fora un milagre, no colo deste val.

Gracias a Antonio Rodríguez Colmenero, pai de todas as cousas que nos rodean neste campamento romano de Aquis querquennis.

Gracias a todas as persoas, amigos e amigas que están hoxe con nós, especialmente a xente que veu de lonxe.

Vádesme desculpar pero, cavilando que quizais sexa esta a única ocasión que teña, quixera dar conta dalgúns agradecementos, porque moitas cousas que a min se atribúen non foron máis que o resultado dun gran traballo colectivo; da xente do parque natural da Baixa Limia – Serra do Xurés e sobre todo da xente dos pobos que creron en nós. Eu só son un enxeñeiro funcionario da Xunta de Galicia que intentou facer o seu traballo o mellor que puido, iso si, con honradez, sacrificio e unha enorme ilusión.

ENTRE ELES:

Antonio Ferreira, exalcalde de Lobios, que se puxo ao noso dispor para todo canto precisáramos, porque nos acompañou e nos deu ánimos nos tempos duros primeiros, e nos deixou a sala de plenos do concello para facer as primeiras xuntanzas cando non tiñamos sitio onde facelas.

A meu bo amigo Manuel González do Bar Lisboa de Lobios Unha persoa entrañable cuxa perda repentina deixou un fondo baleiro no meu corazón. Tanta estima e cariño que lle tiña.

Un día chamoume a Celanova para me dicir que queimaran as bandeiras do parque. Pero díxomo como el dicía as cousas, con esa serenidade e seguridade que ten a xente de ben que te quere e aprecia: “Vostede non se preocupe. Xa estiven alí, e non pasa nada. Non lle dea importancia. Siga traballando e poña outras bandeiras”. E foi o que fixen.

A Hermindo Ferreira de Riocaldo que era (e segue sendo), algo así como o cerne daquelas montañas, como a sabia daquelas árbores ou a escuma das fechas que choutan de pedra en pedra dende aquelas alturas impresionantes.

Hermindo estaba tan preocupado con todos os animais que por primeira vez campaban por las ladeiras da Serra de Santa Eufemia, que eu ata penso que non debía durmir cavilando en toda a riqueza que agora tiña que coidar. Un día díxome ansioso: “Pola noite, arredor do peche dos cervos, hai un cantar de lobos que mete medo”. E eu imaxinábame a Hermindo camiñando de noite cunha lanterna na man, rodeado de lobos pola espesura da Corga da Canda, escrutando a escuridade dende o lugar “Onde Morreu o Martiño”, repasando o peche por se había algún buraco por onde pasar as feras.

A José Otero, a persoa que viña comigo, sempre pendente de min. Como esquecer aqueles días escuros, coa xente rebotada mirándote de esguello, cun alcalde berrando e erguendo a aguillada por riba dun carro mentres ti intentabas poñer algo de cordura na veciñanza. E alí estaba el, o José, o Otero, como unha especie de garda pretoriano, ollando firme e severo, sempre cunha palabra de ánimo, e esa risa explosiva e sincera cando recordabamos aqueles malos momentos, que lle saía directamente do corazón.

A Sindo García, de Prado, que me levou por vez primeira no seu Land-Rover a Sagueiros hai corenta anos, camiño daquela descuberta.

Que ledicia cando me comunicou José Luís Veiga de Patrimonio que a aldeíña e todos os montes nunha superficie de 660 hectáreas xa eran da Xunta de Galicia. Naquel intre case choro lembrando os tempos de mociño de había vinte anos atrás

Recordo como se fora hoxe aquel luns 24 de novembro de 1997, un día chuviñoso e morriñento aos mil metros de altitude de Salgueiros. Abriuse a porta traseira do camión e aló se meteu o José, o Otero, para soltar as primeiras 16 cabras montesas que pisaban a Raia dende había máis dun século: 8 femias, 4 machos e 4 crías.

Só tres anos máis tarde, na primavera do 2001, os portugueses anunciaban con gran gozo e satisfacción que a cabras cruzaran a “raia”, e que nas ladeiras fragosas do Cabril o biólogo do Gerês Armando Loureiro avistara tres parellas ateigado de fonda emoción.

Hoxe as cabras cóntase por centos, espalladas en distancias quilométricas ao longo de toda a cordal a un e outro lado da fronteira.

Gracias a todos os técnicos que pasaron polo parque e ao persoal de campo.

Gracias a Perfecto Paz Montero, Fernando, Milo e Manolo Oliveira  de Manín, a Rosa de Olelas,  Celso Paz de Araúxo, Modesto de Queguas, Nido Barroso da Illa; José Paz de Lobios, Benito Pereira de Lantemil, José Araújo de Requiás, Manuel Lamela e o seu irmán, meu querido e admirado amigo, alma destas serras José Lamela Bautista, e tantos e tantos outros como Lino Perdiz, Perfecto García e o seu irmán Manuel, que foron membros da Xunta Rectora do parque.

E tamén un recordo para os meus amigo portugueses do Gerés, sobre todo para Tito Costa, que tivo que abandonar a área protexida o 6 de xullo de 1996 por defender o seu Lima, deixando en min unha fonda sensación de orfandade e ausencia. Tivemos que sufrir por algo que hoxe todos asumen: no ano 2009 o goberno da Xunta prohibiu a instalación de novas centrais hidroeléctricas nos ríos galegos pola sobreexplotación á que estaban sometidos, e agora, coa aprobación do Plan Hidrolóxico Galicia-Costa, esa prohibición adquire carta de natureza. Así remata esta historia.

Tal era o respecto e o cariño que nos profesábamos que o ano seguinte de ser eu cesado no cargo de xefe do servizo e cando estaba a piques de selo como director do parque, Tito escribiu unha carta de queixa nada menos que a Fraga Iribarne e ao presidente da República portuguesa Jorge Sampaio, onde, entre outras cousas dicía: “Acabeime de me aperceber que o Engº Benito Reza –un inteletual, sensivel aos problemas ambientais e ás fragilidades de vivéncia das pessoas e tecnico dotado de grande sentido prático e empenhamento-, poderá vir deixar os cargos que ven ocupando. Constituindo este Engº o elo da cadeia que poderá ainda induzir a vivência entretanto perdida, de que as populaçoes tanto beneficiaram, nào me contive em dirigir-me a V. Exas, no sentido de trasmitir esta situaçao, tendo por base todo o acompanhamento e apoio por V. Exas, entretanto facultados a estas Areas Protegidas, inseridas em regiâo de interior, de montanha, deprimida, e nunca antes objecto de tanta atençao. Faço-o tambén na perpectiva de que vale a pena as pessoas materem-se mobilizadas e lutarem

(O cidadao Tito Costa)”.

O remate da carta evidencia a valía e coraxe deste home único, que hoxe, por mor dunha enfermidade, quizais xa non saiba nin quen foi nin o que fixo na súa vida.

Levamos moito traballo... pero, para que? Pedimos e esiximos que se trate estes territorios e as súas xentes con respecto e dignidade, que se atendan as súas necesidades, que se defendan e aproveiten con racionalidade e intelixencia os seus valores naturais e culturais.

As institucións levan investido nos últimos anos millóns de euros na promoción e posta en valor de lugares como a Ribeira Sacra, as Illas Cíes ou a Praia das Catedrais, ben está, pero... que pasa con nós, co Val do Limia? Nós xa somos todo o que poden ser eses outros territorios grazas ao traballo que se fixo e á implicación e xenerosidade da xente que vive eiquí: Reserva da Biosfera da UNESCO, o parque internacional máis grande da Unión Europea, Lugar de Interese Comunitario e Zona de Especial Protección de Aves da Rede Natura 2000.... ¿Como se pode deixar podrecer a única aldea propiedade da Xunta logo do que custou comprala e recuperala?

Pedimos respecto, investimentos e discriminación positiva, porque, entre outras cousas, hai moita vida e moita natureza polo medio destes montes e corgas que seguen as liñas de fallas e as diaclasas do granito, paisaxes onde quedaron integradas as pegadas dos devanceiros, das aldeas, da arquitectura tradicional e a etnografía que estudio Xocas; dos camiños, pontes, levadas e outras obras da enxeñería dos antigos; dos montes estivadas inzados de mámoas no val da morte do Salas ou nas chairas elevadas do Leboreiro que estudou Eguileta; da mansión, o campamento e o paso dos romanos pola Portela do Home, con máis miliarios que en ningunha outra parte do Imperio a dicir de Colmenero; co suevo ou visigótico de San Trocado, o campión Odoario e o monxe Odoyno, o barroco cargado e revirado de Entrimo, as ermidas caladiñas que observan o paso do Limia na curupela dos outeiros; vilas, prazas fortes e niños de aguia enfrontados a Lindoso; polos lombeiros do Leboreiro ata a penechaira infinda onde remata e suspira o mundo un exabrupto de humidades; pola montaña de pura pedra chamada Anamán, refuxio de bandoleiros e morada de deuses primitivos; polo Quinxo de Alberte Adán, as cachenas e as paredes arrepiantes que esfragan no abismo sobre Portugal; pola mole xigante da Santa Eufemia onde cantaron os carros dos carboeiros e corren ceibes os últimos garraos; polas agullas do Xurés, esgarradas das montañas primixenias polo xeo dos glaciares e un millón de anos de chuvias e temporais; por Salgueiros e o Camiño dos Mortos ata a última morada; pola Serra do Pisco e da Pena entre medias de Pitós; polo Camiño Privilexiado dos Mixtos, os camiños do contrabando, da mente prodixiosa de Méndez Ferrín e Bento da Cruz; tantas e tantas valiñas escorregando dende as alturas, por corgas abrigosas estoupando en cachoeiras de prata e aldeas suspendidas en socalcos como en Gustomeau; tantas e tantas cousas que non acabariamos xamais…, pero si temos que rematar este acto.

 Moitas grazas a todos.

SAÚDE E TERRA, IRMAUS ARRAIANOS!!!

XB Reza / 20 agosto 2016

Unha viaxe polo Principio do Mundo de Xosé Benito Reza, Arraiano Maior de 2016

ACTA DE NOMEAMENTO DO ARRAIANO MAIOR DE 2016

Esta é a historia dun pescantín que aprendeu co seu pai, o Pepe Reza, a cazar e pescar. Aquel mociño daquela aínda non podía imaxinar o desastre que ía acontecer nos ríos nos que pescaba, mesmo no seu berce de pescador, moi perto do seu Principio do Mundo, onde pasados os anos ía promover a creación do maior parque natural de Galicia, precisamente no lugar onde "Deus deixou toda a pedra que lle sobrou trala construcción do mundo", como lle comentaba o seu vello...

O pescantín foise convertendo tamén nun camiñante, nun soñador ben curioso, que gostaba de subir aos máis altos cumes dun país rico, fermoso e cheo de posibilidades, chamado Galicia... E comezou xa daquela a cruzar fronteiras, as grandes fronteiras do leste e do oeste...

Nacido nun lugar onde o mundo se chamaba Celanova, aquel enxeñeiro e escritor foi coñecendo a algunha xente importante que lle ensinou a camiñar polos míticos vieiros dos Arraianos e polos subeiros segredos do contrabando... por uns camiños e carreiros que xa nunca máis abandonaría... 

E así foise facendo un dos máis grandes defensores da identidade arraiana, da natureza, da paisaxe e da cultura da nosa terra, camiñando sempre, consciente de que andando xurden as boas ideas  

Até que un día deixou o caxato e a mochila nun lugar chamado as Catro Cruces, onda o Penagache, onde habitaba o vello dragón tibetano, e retirouse a Salgueiro a meditar, preparando o retorno...

E daquelas sementes, alimentadas polo espírito dos nosos mortos, agromaron tan grandes proxectos desfronteirizantes e traballos tan importantes, nos eidos da cultura, da paisaxe e da defensa da natureza, que o fan sobradamente merecedor do Premio Arraiano Maior 2016, que lle vai ser entregado o día 20 de agosto de 2016 ás 20 horas no Centro de Interpretación de Aquis, en Porto Quintela (Bande). Un acto ao que estades todos convidados, e no que mesmo imos contar coa presenza do Xefe Arraiano, quen vai facer unha semblanza do premiado.

E non se fale máis, que xa dixemos demasiado. Reunidos na Chaira de Amoroz, levantan acta os Lobos Arraianos, un día calquera de 1968, onde as vacas seguen pacendo dende o Neolítico.

  

Estrea de Cesteando no Val do Limia e acto de nomeamento Xosé Benito Reza, Arraiano Maior de 2016

Sísifo Confuso viaxa en tráiler

Despois de máis de tres anos de traballo, entre Cambados, Madrid e Nova Iorque, deixámosvos eiquí hoxe unha pequena escultura (audiovisual) que é o tráiler oficial da nova longametraxe documental de Aser Álvarez para Arraianos Multimedia, titulado "Sísifo Confuso. Traballos e días de Francisco Leiro", que comeza agora a súa andaiana internacional por festivais e centros de arte contemporánea. 

Estamos seguros de que vai dar moito que falar, polo inédito do seu enfoque e ton, pola súa sobriedade, estilo e o ritmo, con música da gran compositora galega, afincada en Berlín, Lucía Martínez e a montaxe do prestixioso documentalista e editor colombiano, Mario Burbano. Un traballo audiovisual sobre Leiro feito ao estilo do propio Leiro.

E mentres non chega a estrea desta longametraxe docuemental, lembrade que podedes desfrutar de balde dalgúns petiscos na expo que até o 4 de xuño vai estar instalada no centro cultural de Abanca na praza de Cervantes de Compostela, onde vas poder saber máis sobre o proceso creativo de Leiro.    

Traballos e días de Francisco Leiro

Sísifo Confuso. Traballos e días de Francisco Leiro. 

O choio era facer algo sobre Leiro ao estilo Leiro. Sen artificios nin postureos. Un percorrido polo proceso creativo de Francisco Leiro entre Cambados, Madrid e Nova Iorque. Tres intensos anos de traballo, rodaxe e procura dun documental que finalmente conseguimos argallar. E outra peza para televisión, que xa está tamén en camiño "O purgatorio de Leiro".  Un Imprescindible.   

E todo sen sair deiquí. Unha escolma do mellor da obra de Leiro das coleccións de Abanca e Afundación. Obras que xa falan por elas mesma, e de que xeito... Nós so tratamos de mostrar o que hai detrás da obra. O debuxo como berce da escultura. E o proceso creativo, en pedra e madeira. Sen caralladas. Traballos e días. Unha longa documental para cine, moi ao estilo Leiro. 

  

Dende Compostela, posiblemente a cidade do mundo con máis obra civil de Leiro en espazos públicos. Posiblemente. Leiro como o derradeiro sobrevivinte dun xeito de facer escultura que xa case non existe.  E xa. Por agora. 

O santuario do Principio do Mundo (e xa vou vello)

O dia do nomenamento do Arraiano Maior da Raia Seca a Isaac Alonso Estraviz, o autor repenica as campás máxicas do Xurés e confirma, agora si, que vai vello que nin diolo porque os amigos comezan a lle pedir prólogos para os seus libros...

O santuario do Principio do Mundo

Nunca fun moi amigo das virxes, aínda que debo de recoñecer que hai algunhas ben simpáticas. Entre as máis bonitas están as do Cristal, a Peneda, Aparecida, Eufemia, a das Maravillas e a do Viso e tamén a Clamadoira. Pero sobre todas elas amo incondicionalmente á Nossa Senhora do Xurés. Ámoa de contrabando, cunha mestura de devoción mariana e panteísmo precristián, mesmo dende algo antes de nacer na casa escola dos Mociños, a aldeíña arraiana que se ergue entre o Río Deva de Moralejo e a Serra do Leboreiro de Ferrín. Conste pois que son mariano só por obra e graza das nosas virxes do Principio do Mundo.

Coñecín ao Lamela moito despois de terme desvirgado tocando as campás coa Virxe do Xurés, quen me abríu a codia impenetrable dos carballos do seu adro, acabado de chegar eu de Dublín daquela, xa feito un chavalín. Sen sabelo aínda, escorrentei os malos espíritos e as bruxas dende o campanario máxico do santuario, percutindo coas miñas mans sobre as vellas campás, inocente de min, o ritmo telúrico dun atardecer de verán con cheiro a lume, invocando aos mortos. E dende aquil outeiro vin pasar a todos os que andaron antes ca nós polos vellos camiños. Dende a noite dos tempos apareceron os primeiros poboadores e os invasores romanos facendo a Vía Nova. Desfilaron os caciques de antano e os de agora, rodeados de plumas. Vin tamén a sarracenos con rabo e aos cregos repisando a fartura baixo o voo das águias xigantes. E espertei de súpeto co estrondo do helicóptero dos incendios, de onde baixou meu irmau cun libriño.      

"El Xurés y sus misteiros" era o título. Despois descubrín que o escribira un arraiano entusiasta con ollos de druída chamado Xosé Lamela Bautista, que mesmo ía chegar a xefe de clan dos Lobios. Devorei aquel texto no medio da noite, coma unha víbora fuciñuda famenta de estirpe, na casa do Adoufe, en Muíños, onde estivera a consulta do Abades, o médico de Mugueimes. E entendín todo de vez, nunha revelación tibetana, na compaña dun mosquito vampírico con bigote de francés e estilete de puta que morreu estampado entre as páxinas 12 e 13, do que conservo aínda a mancha do meu propio sangue purificador naquel bendito libro baixado do ceo que debera ser texto de obrigada lectura nos colexios da contorna.

Despois de varias mortes e resurreccións inconfesables, chégame este novo libro que agora vostede comeza, con mal criterio, por onde se principian os cestos. Chega en pdf no medio dunha noite de invernía, entre o Formigal e a Panticosa, na mesma Raia Seca dos Pirineos de Aragón. Polo remitente intúo que é cousa seria. Xa algo me anunciara. Lamela acaba de pairir un texto exquisito, feito a base de amor e traballo investigador, incorruptible madeira de carballo xuresiano, coa que se fixeron os únicos barcos invencibles, lendas contadas por ursos e serpes voadoras e mesmo un chisco de marianismo ilustrado, que tamén o hai, combinado con imaxes poderosas e unha erudición tan rigorosa e reconstituínte coma un caldo galego en Anayet. 

Novamente posuído polos meus mortos, paso a noite sen durmir. Leo mentres o vento zoa contra as xanelas e sinto a caída da neve seca sobre a miña alma. O malo é que o druída me encomenda a min, un pobre panteísta na procura do Tao, o prólogo destoutra alfaia imprescindible nos andeis dos máis prezados xuresólogos e arraianos. Fóra a alma, son mesmo un oso lambón de meles alleos, un choto, como lle din por eiquí, ou mesmo un xabaril zoupón que agora descende a rolos pola neve neste amencer pirenaico no que podo escoitar aínda, dende eiquí, os ecos das miñas máis recentes badaladas no alto do campanario do santuario do Principio do Mundo, na compaña dunha india de Vilaméa, o mesmo día que nomeamos Arraiano Maior da Raia Seca a Isaac Alonso Estraviz e aos amigos do Fontefría e do Núcleo de Estudos e Pesquisas do Castro Leboreiro. Daquela o Lamela non puido estar. E agora entendo o porqué. Andaba a argallar.

Beizóns, meu caro amigo. Graciñas por esta delicia desfronteirizante e reveladora. E vós, pobres incautos, deixade estas lerias de contrabandista arraiano e desfrutade xa dunha vez deste agasallo do Lamela para nós e para os fillos dos nosos fillos. Para que saiban de onde veñen cando estean perdidos, ou case. Para que escoiten tamén os sinos, dende calquera lugar do mundo, das únicas campás que poden escorrentar co seu badalar todo o mal do mundo. Só nos queda agora saber escoitar e transmitir as vibracións deste repenique telúrico e transformador que nos chega dende o máis fondo de nós mesmos, da man da historia, da lenda e do mito. Silencio. Escoitai como cae a neve sobre as campás máxicas do santuario do Principio do Mundo.  

Aser Arraiano, entre o Pirineo e o Xurés. Febreiro de 2016.                                              

Irmau Pepe Velo

Estamos a celebrar o centenario de Xosé Velo Mosquera (Celanova, 1916). Pepe Velo fai cen anos e goza de moi boa saúde. Por iso a Comisión Pro Centenario de Xosé Velo celebra este venres, 22 de xaneiro, no Museo do Pobo Galego, ás 17:30, a presentación das actividades que os colectivos e institucións representadas nesta Comisión van celebrar en 2016 para divulgar a vida e a obra deste ser humano extraordinario, entre as xeracións máis novas... Seguimos a drilar, drilear e a facer memoria. Porque un pobo sen memoria é un pobo neurótico. Estades todos convidados a subir ao Santa Liberdade, co noso irmau Pepe Velo e lembrade que a travesía non fixo máis que comezar. Avante a toda máquina...

Xa está eiquí #anacosdevida

Se non puideches ver o programa especial de Arraianos Producións #anacosdevida, onde mortos e vivos conviven en harmonía, xa podes velo na web da Televisión Galega pinchando eiquí

Boa viaxe!!

Sísifo Confuso. Traballos e días de Francisco Leiro.

Unha sesta de Leiro no metro de Nova Iorque dá para moito... E dous anos observando o traballo e o proceso creativo deste artista, quen é un "sobrevivinte dun xeito de facer escultura que xa case non existe", como asegura Txomin Badiola neste documental rodado entre Cambados, Madrid e Nova Iorque, dan para moito máis.

Esta experiencia única é a materia prima fundamental da longametraxe documental, dirixida por Aser Álvarez, que Arraianos Multimedia vai estrear ao longo do 2016. Foi un proceso longo e intenso de procura e indagación, mais agora podemos asegurar que temos algo moi potente entre mans. E non as tiñamos todas con nós cando principiamos este proceso... 

"Sísifo Confuso (Traballos e días de Francisco Leiro)" vai ser o título deste traballo audiovisual, no que tamén colaboran Pasoancho Producións e Sintagma Films. Pero todo o lío comezou hai tres anos, cando puxemos a Leiro a ler un poema de Celso Emilio Ferreiro diante da cámara, para o documental de Arraianos para TVG, "100% CEF. Celso Emilio Ferreiro" .

Aquilo foi unha especie de revelación. Dixemos. Se fomos quen de convencer a Leiro para facer algo así, tamén podemos convencelo para que nos deixe velo traballar e gravalo. Nunca ninguén o fixera antes. Custounos convencelo, mais pagou a pena. Un luxo para nós e para todos os que van poder ver este novo traballo audiovisual de Aser Álvarez. Deste proceso xa deron conta algúns medios de prensa nacional e de Galicia, radio e televisión.  

E así foi como iniciamos unha investigación audiovisual, xa vai para máis de dous anos, sobre as condicións físicas e mentais do traballo de Leiro na actualidade, entre Cambados, Madrid e Nova Iorque. Non sabíamos moi ben que ía dar de si a cousa. Foi un proceso alucinante, mais tamén duro, intenso e moi sorprendente. E agora dá algo de vertixe porque hai que estar á altura deste artista,  un home tan potente, sensible e rotundo coma a súa escultura. E moi esixente... 

Neste Nadal, imos presentarvos eiquí un petisco de Sísifo Confuso... a ver se vos agrada...

     

XNV Arraiano 13

Un comeza a facer parvadas cando esquece ao neno que leva dentro. 

Temos o dereito e o deber de ser rebeldes.

Eu son Balbino, un rapaz de aldea, coma quen di, un ninguén...

Vaia triunvirato de catro arraianos na illas de Gres, Honolulú.

O pote sempre fervendo...

Proxectos, proxectos e máis proxectos...

E ti que dis??

Luciano Rigolini: O meu traballo é devolver a sensibilidade á televisión

Reproducimos eiquí esta entrevista que fixemos en Lisboa e que publicamos en La Voz de Galicia hai uns días...

Luciano Rigolini (Lugano, 1950), productor de documentales del canal Arte, participó como tutor de proyectos de jóvenes cineastas en Culturgest, sede del recién concluido Doclisboa, «una preciosa criatura que, con trece años, ya es uno de los festivales de documental más extraordinarios y arriesgados de Europa». Fino cazador de talentos, este hombre campechano colaboró con figuras como Chris Marker, Alexander Sokúrov o Naomi Kawase. El fotógrafo y cineasta suizo, afincado en París desde 1995, lamenta no haber estado nunca en Galicia, «un país donde actualmente hay una energía muy interesante y documentales con profundas raíces».

-¿Conoce el audiovisual gallego?

-Estoy muy atento al cine de lo real. Mi trabajo consiste en devolver la sensibilidad a la televisión, por eso tengo que estar enterado de lo que se está haciendo. En la universidad Pompeu Fabra he tenido buenos alumnos de Galicia. Mientras en otros lugares están rompiendo con la tradición, en Galicia el nuevo cine habla de la tierra y el mundo rural.

-¿A qué se puede deber?

-Puede ser una de las ventajas de vivir en el Finisterre europeo. Posiblemente Galicia no esté tan globalizada ni contaminada como otras zonas más centrales y eso hace que la identidad cultural esté presente en muchos documentales que se están haciendo.

-¿En qué consiste su trabajo como productor?

-Creer en un cineasta, conocerlo e intervenir en el proceso creativo sin controlar, acompañando, tratando de dotar de ritmo y potencia al proyecto y empujando al director hasta un punto límite, siendo consciente de que con cada uno tienes que seguir un camino y un método diferentes.

-¿Cómo es trabajar con Chris Marker, Sokúrov o Kawase?

-Con Chris Marker, considerado el inventor del documental subjetivo, simplemente fue un acompañamiento sutil, porque cuando trabajé con él ya era un artesano del cine en plena madurez y tenía muy claro cómo conseguir transformarnos con sus trabajos. Con Alexander Sokúrov fue un seguimiento más a distancia. Con Naomi Kawase mi papel fue más activo porque cuando la conocí era muy frágil, aunque percibí su potencial como cineasta y su extraordinaria capacidad para cruzar la frontera entre Oriente y Occidente.

-¿Goza de buena salud el documental europeo?

-Vivimos una dolorosa paradoja. En un contexto de emancipación del lenguaje documental, protagonizada por una nueva generación de cineastas, asistimos al imperialismo del periodismo en la televisión, que se materializa en escasas posibilidades de financiación y difusión de estos trabajos tan personales y novedosos. Hay creatividad, pero no hay financiación ni difusión.

-¿Esta creatividad es fruto de la formación?

-Las universidades de hoy no son escuelas de cine, sino que solo crean teóricos del cine. Por eso creo en el laboratorio que desarrollamos desde hace años en nuestro canal [Arte]. Aunque dotar de sensibilidad a la televisión actual pueda sonar a utopía, no lo es, y seguiremos trabajando con este objetivo mientras haya talento y buenos documentales.

-¿Es el talento lo que produce la magia del cine?

-Hay magia cuando, a través del punto de vista personal de un autor, donde la forma y el contenido se unen, descubrimos nuevos mundos. Cuando salimos del cine y nos damos cuenta de que ya no somos la misma persona que antes de entrar.

Premios Arraiano Maior 2015 (contrabando no Xurés)

Dende a esquerda, o pai Antonio L. Fontes, crego e menciñeiro, coa guillada na man, Bento da Cruz, o Robert Redford do Planalto de Gostofrío, e o Mago Xefe Ferrín, tres dos máis grandes Arraianos Maiores do Mundo Raioto, no alto do Pedreiriño, na Serra do Quinxo, en Entrimo, co Xurés ao fondo, no acto de nomeamento como Arraiano Maior do escritor Bento da Cruz.

Un membro  do colectivo Arraianos confésalle a Bento da Cruz que algún día han nomear Arraiana Universal á Nosa Señora do Xurés (e mira por onde que vai ser o vindeiro sábado, 19 de setembro, ás 17 horas, na capela do Xurés) e tamén á Nosa Senhora da Peneda (por agora van vindo os emisarios do Laboreiro, os lobos guerrilleiros da Numau do Tomás das Quingostas, "o probe non ten e o rico non dá, coller a escpeta e para a Pena de Anamán).    

Encontro histórico entre Luandino Vieira e X.L. Méndez Ferrín nos Premios Arraiano Maior 2014. Hai quen di que este encontro nunca se chegou a producir e que a imaxe é unha fotomontaxe do Directorio Revolucionario Transfronteirizo de Liberación das Mentes e dos Pobos Apampanados para manipularnos e facernos crer que Luandino non é preto nin Ferrín un garrao... Os que queiran coñecer a verdade poden acudir ao chamamento xamánico anual dos Druídas Arraianos, desta vez no corazón do Xurés, en Lobios, este sábado 19 de setembro ás 17 h, cando o lobo Bandua vai cruzar a Portela do Homem polo camiño segredo do contrabando. @s premiad@s son...

Ser ou non ser… arraiano.

O pánico do folio en branco.

Eu nunca tiven ese problema, mais ben o problema de non saber parar ou non querer, que os que vivimos nos límites temos moitas cousas que contar. Cando queremos falar.

No final, no principio, sempre de paso (ou por El Paso), observadores e observados.

Capaces de sentir nostalxia dun fogar que anda sempre incompleto; Neno ¿Ti de onde ves sendo? Eu de aquí e acolá… Eu que carallo sei.  

Un arraiano con unha certeza é un poeta, con duas temos un artista maldito. 

Con tres xa lle ferven soños de dominación mundial. Hai exemplos.

Somos, os arraianos, de todas partes e ningunha. Somos do mundo! do que remata e do que comeza.

Falan ben de nós, falan mal, pero sempre falan. “Amigos ou inimigos, nunca indiferentes, que a indiferencia é coma un encefalograma plano” gritou un arraiano da noite das radios, xusto na hora na que durmen os vivos e despertan os contos.

Así é, que pensando en arraianos de todas partes e medios (sempre no medio) lembreime de aquél.

Seica non sabe onde cae Celanova mais… coñece de límites, fronteiras, noites e lendas.

Principios e finais, e finais que son o principio.

A Walter White tamén lle dicían Heisenberg.

Será que todos os arraianos levan o seu alcume.

Contrabando Cultural no Día da Matria CCDM

Meus caros Arraianos. Levo moito tempo sen confesar e non son máis ca unha vella vaca pecadora e cachena cun diario abandonado. Xa sei que somos clan para o bo e o malo. E tamén moito máis animais do que cremos, para poder sobrevivir á porosidade infinda da raia. Por iso temos que unirnos coa vaca sagrada. O animal totémico. Nin cos noxos nin coas noxas, aínda que sexan homes e mulleres.  

Despois duns meses de certo desleixo e abandono da vida en xeral e deste caderno en particular, retomamos as accións de CCDM só para deixarlle o sitio a un boi barrosán da arraiana Arousa, que rumia bastante ben. Digno herdeiro nesta desfeita cibernética perpetrada dende hai xa uns anos por unha vaca cachena que non escribiu nada  con xeito en todo este tempo...   

Nas súas fortes pezuñas ficades por un tempiño. Non sei cando nos leremos, ailerelo... F. César sube até a croa do Castromao co seu exército de bicicletas. As vacas voadoras seguen a súa marcha pola Grande Penechaira soñando cos cabalos salvaxes e arrastrando os marcos da raia. Un enorme animal vacún de dúas rodas avanza entre os bidueiros da lagoa. É medio portugués e algo romano, e estavos moi afeito a organizar chegas de bois clandestinas na Raia Seca. Ficades en moi boas mans. E agora a ver quen carallo manda eiquí, uaaaaaaaa. 

   

Ei ei, resistirei... Só advertimos aos menores de vontade que cómpre seguir tendo moito coidado con estes e mesmo cos outros arraianos. Que seica as especies mariñas da gran familia das torgueiras subacuáticas son aínda moito peores que as urces do interior. E se andan en bici moito pior, se cabe, que todo o que tén forma circular xa sabedes que o carga o demo. Coma as casas do Crasto na Viagem ao Principio do Mundo. Derradeira rodaxe de Marcelo. Non podemos piratear en público neste lugar a D. Manoel de Oliveira DEP.

Mira ti como nos afecta a redondez a algúns do noso clan que mesmo andamos argallando baixo o sol da mediodía unha mámoa contemporánea. Claro que segamos a herba seca co John Deere e os canóns de silo, brancos e negros,  asisten ao espectáculo apocalíptico de ver como agosta prematuramente a paisaxe da matria no Far West Ourensán, cunha seca criminal que nos pon tremendos e con pánico de lume. Muuuuuu...

As vacas pacen ceibes nesta terra e as anduriñas pican na herba seca nesta derradeira parada antes de iniciar a súa longa viaxe dende esta África do Penagache cara a lonxana África irreal do sur, simplificación excesiva da que nos falou Kapuscinsky un día en Madrid. Cando quería aprender a escribir. Que unha é vaca pero moi lida e viaxada, meus caros. Que mesmo cheguei a facer music halls con artistas nada recomendables, coma este par de titiriteiros, Marcelo Mastroianni e Benito Cancela. 

Tanta malta no bandullo que xa nin lembro de que falamos. Penegache ou Penagache?. Xa non sei. Relatividade. Non sei onde imos pero si de onde vimos. Teremos que mandarlle o caso ao detective do Fondo dos Espellos, que vive na Torre de Vilanova, coa súa corona dupla de xesta e toxo, para que o Mago Ferrín resolva o misterio tal e como se fai entre os garraos, á sombra do Castelo das Poulas da Nosa Señora do Xurés, que por certo, esta gran muller vai ser a Arraiana Maior de 2015. Que o saibades por se non volo dixeira aínda. Tocade as campás para escorrentar a ruindade dos mezquiños e escuros.

  

    

No clan celebramos este ano o Día da Matria coa nosa Nai, unha matriarca de Lei, banduense para máis señas, amiga dos Coelernos e dos Churchills. Esta tardiña de xullo acollérronnos en Coelióbriga os ancestros coma o día da nosa primeira vez no castro. Agora imos co noso clan de becerriños, sempre dando paz, no medio do absurdo. Xogamos por entre os muros dese Castromao máxico e irredento que hoxe fica aínda máis abandonado que este blog, se cabe. Xa nin sabemos facer a Festa da Hospitalidade, a vella Castrexa ou Castrexiño, unha festa que naceu dunha tábula imposible do Museo Arqueolóxico de Ourense e que agora quere ser tomada polos cativos.  

   

A lúa medra na noite de Turonio e os nenos medran nas camas. Trisquel Calado ou Kalado. Silencio. Que ben se dorme á beira do mar e como se lle colle a perspectiva a vida... A maternidade torna agora anónima de súpeto e recibo un sms. Superamos os 40 mil petiscos de páxinas vistas neste anaco de rede que é o Caderno Arraiano. E aínda con estas cifras tan impresionantes non podemos estar máis satisfeitos dos avances que os devanceiros. Hoxe foi día de sega con incendios e helicópteros. Nada acontece no Far West ourensán mais todo pasa irremediablemente por onde o mundo se chama Celamona. O amor e o odio. O ying e o yang.

E todo pasa pola Nai e pola Matria e polas nais e as matrias que estiveron antes ca elas e as que aínda han vir, e as das súas fillas. Por todas elas seguimos turrando da vida coa forza dos bois cachenos, ou piscos, como sempre me corrixe o Xefe, sen saber moito do que fala, claro. Que eu son unha vaca e ti un poeta antipoético, un narrador do verso. O que non sabe o Meigo Ferrín é que foi algo coinventor da Galeguesa para beneficio do rural galego e dos amantes da natación. Teño irmau que é boi nadador e vive nun prado á beira dun río sagrado na India.

Ninguén domestica xa nin educa a unha parella de bois ou vacas, cachenas, cruzadas con salers, para xunguilas da corda e poñelas diante dun mesmo carro. Rarezas da tracción animal. Só o meu outro irmau, un vello boi que xogaba ao xadrez coma Rudesinsus e o maldito Froila. Foise hai tempo nun gambito letón, aínda que non de todo. Nunca até que desaparezamos os da nosa estirpe. Até o fin dos tempos. 

Foi il quen nos ensinou a segar a herba verde e seca e seca e verde e facer rolos e bolas de silo coma canóns, brancos e negros e negros e brancos, en Cachiquimbra e na Corga Longa da Chaira de Amoroz. E todo segado coa gadaña do bisavó. O tao ancestral da familia. As voces. As voces ancestrais. Non as ouves?. Shhhhh. 

Escoitamos o silandeiro asubío do aceiro, ben crabuñado e afiado polo avó Menelao, e imos segando o centeo baixo a ollada dunha parella de aguias ratoeiras. E os rechouchíos das anduriñas que voan caoticamente por entre os rolos de herba seca cara á negritude africana, e a de Recife, con cabras voadoras posuídas pola forza telúrica das mámoas onde xacen os nosos mortos e onde nós repousaremos tamén un día calquera destes, seica en paz. 

Ala, miñas caras e meus caros… Confeso. Son a vaca cachena que tira do Carro do Don Quixote Galaico, unha carroza que avanza coma unha dorna por entre as mámoas da Raia Seca con Pepe Velo en pé, facendo vibrar a terra coa forza da palabra e da acción. 

E despois dun grolo de maltés e deste pequeno rolo de herba que armei con letra seca, tiro xa por fin para o a montaña na Grande Chaira, onde os vellos van morrer cando lles chega a súa hora. E vou durmir xa, como a boa vella vaca cahena que son, desexándovos un bo Dia da Matria e desexándovos tamén nais tan boas coma a nosa e tamén boas nais para os vosos fillos e para os fillos dos vosos fillos. Amén. Ave F. César, os que imos pacer Aguantamos Rillamos Rumiamos e somos Eremitas. ARRE o CCDM e XO XA.      

Looking for Bill Viola

Deixamos eiquí só un pequeno avance do que vai ser a peza de videocreación, dirixida por Aser Álvarez e editada por Mariana Romero, realizada recentemente por Arraianos Producións, na que os protagonistas son os alumnos e alumnas do instituto de Celanova, que reflexionan sobre a obra do artista estadounidense Bill Viola. 

Coa colaboración do propio Viola, Eugenio Ampudia, José Rivela, Óscar Doviso, Rubén  Méndez, Yasmina Vázquez, Miguel Pérez e moitas máis persoas, coñecidas e anónimas, conseguimos perpetrar unha videocreación de 12 minutos cuxo avance deixamos eiquí coma un petisco do que vai vir á volta do verán. Onde o mundo se chama Celanova, seguimos "Looking for Bill Viola".  

Xa temos os dez traballos finalistas do II FICCVelo

O II FESTIVAL INTERNACIONAL DE CINE RURAL CARLOS VELO DA A COÑECER OS FINALISTAS DESTA EDICIÓN NO REALIMENTATE 2015 DE LALÍN

O II FICCVelo vaise celebrar do 26 ao 28 de xuño en Cartelle e Celanova

Entre as máis de cen curtametraxes recibidas, procedentes de quince países, o Comité de Selección do II FICCVelo resolveu escoller os seguintes traballos como finalistas:

Na categoría de documental:

Waiting for the t(rain) de Burkina Faso

Minerita de Bolivia

Santiago, olladas de perfil de Galicia

Som Pastor de Mallorca

Por qué non cantades todas de Galicia.

E na categoría de ficción:

Whale Valley de Islandia y Dinamarca

Julia de Colombia;

Aquí no pasa nada de México;

Garand de España

Cólera de España.

O Realiméntate 2015, que se celebra ata o domingo en Lalín, co obxectivo de reivindicar a volta ao mundo rural dende unha perspectiva contemporánea, foi o escenario escollido pola organización do Festival Internacional de Cine Rural Carlos Velo para dar a coñecer os finalistas desta segunda edición do certame cinematográfico, que terá lugar en Cartelle (Ourense) os vindeiros  26, 27 e 28 de xuño.

Un total de dez traballos, cinco na categoría de documental e cinco na de ficción, foron os traballos escollidos para pasar á fase final do II FICCVelo. Historias locais e universais procedentes de seis países diferentes que retratan aspectos moi diversos do mundo rural contemporáneo, deixándonos unha paisaxe chea de grandes interrogantes.

Colombia, México, Galicia, Islandia, España, Bolivia e Burkina Faso son os países de procedencia dos traballos finalistas, “documentais e ficcións que demostran que o noso percorrido pola vida e as cuestións existenciais que nos impón son moi semellantes en todas partes do mundo”, comentan os directores do festival, Inés Vázquez e Aser Álvarez, gratamente soprendidos polo extraordinario nivel dos traballos seleccionados.

O FICCVelo realiméntase

Durante esta fin de semana os dez traballos finalistas vanse proxectar no marco do Realiméntate 2015 como un avance do II FICCVelo, dándolle a oportunidade ao público de Lalín de votar e escoller co seu voto os mellores traballos de documental e ficción. Os organizadores do FICCVelo destacaron na rolda de prensa que comparten con Realiméntate unha visión de conxunto do mundo rural, da alimentación, a saúde, a cultura e a sustentabilidade.

Estes puntos en común e as reflexións compartidas sobre o mundo rural levaron a facer da capital do Deza unha extensión do II FICCVelo, para dar a coñecer os finalistas desta edición e proxectar ao aire libre os traballos finalistas. O Xornal Agrario Galego, un portal web galego especializado no mundo rural contemporáneo, creado no marco das iniciativas multidisciplinares do I FICCVelo, é o medio oficial do Realíméntate 2015 e foi tamén presentado no marco desta feira agroalimentaria, cultural e gastronómica de Lalín.

O Festival, organizado polos colectivos LAREIRA POP e ARRAIANOS, avanza así na súa vontade fundacional de servir como punto de encontro para os profesionais do sector audiovisual que traballan en entornos rurais e xerar un espazo para o debate e  a reflexión creativa sobre o pasado, o presente e o futuro do mundo rural, dende unha perspectiva multidisciplinar e contemporanea.

http://www.festivaldecinecarlosvelo.com/

http://www.lareirapop.com/

https://www.facebook.com/festivaldecinecarlosvelo

Encontros na Terceira Raia

Hai raias e Raias. Xa dixemos algún día que todo o interesante adoita acontecer case sempre na fronteira, onde hai confrontación, roce, fusión, cópula e mestizaxe... Por iso sempre andamos a voltas cos límites e cos lindeiros. E por iso vivimos sempre na Raia. Nesta imaxe vemos a Plácido Romero e a Paco Macías conversando con Miguel Urbano e coa súa dona, trala entrevista realizada recentemente en Vila Nova de Gaia, para o novo proxecto audiovisual de ArraianosPro. 

Este home sabio, xornalista, escritor e comunista, foi membro do DRIL e, a pesares de non teren a mesma ideoloxía, un dos grandes amigos de Pepe Velo, celanovés ilustre e Arraiano entre os Arraianos. Seguiremos informando destes e doutros encontros na Terceira Raia...

Coidado con estes Arraianos que che son multimedia!

A familia arraiana aumenta e aínda non sabemos moi ben onde vai ir parar toda esta sementeira multimedia sen profilácticos de por medio. "Con esta crise que non nos deixa respirar e van estes tipos e montan unha produtora e consultora cultural", comenta a nosa perruqueira polo baixo cando imos facer a permanente e as mechas. Mais non podemos deixar de facer tolerías, por moito que queiramos (non é o caso) nin só porque nos digan que estamos coma cabras. Queremos ser os buxatos dos vosos soños máis atrevidos...  

Vivimos na raia, habitamos as fronteiras do principio do mundo, onde sempre acontece todo o interesante. Eiquí sabemos que só os vellos e os mortos deixan de facer toladas cando xa non cren no imposible. Estamos moi vivos, máis vivos ca nunca. Coma quen di, case acabados de nacer. Mamando dos tetos da vida coa forza succionadora e cósmica do Heracles á sombra do Penagache.