El primer festival de cine rural de Galicia pretende recuperar la casa de Carlos Velo

Estupenda información de Elena Ocampo sobre o I FICCVelo

Recuperar el espíritu de 'mundo comunitario' para un certamen audiovisual contemporáneo y abrir al foco internacional el rural -que languidece por despoblación en Galicia-, a través de la figura del cineasta Carlos Velo. Algo así se propusieron dos colectivos que trabajan por la cultura y el desarrollo rural gallego, Arraianos y Lareira Pop, que se han aliado para levantar el que será el primer festival de cine de temática rural en Galicia: el festival internacional de cine rural Carlos Velo.
Cinco cortometrajes de ficción y cinco documentales se exhibirán en fase de concurso en el municipio natal del documentalista exiliado en México, Cartelle, que dista media hora de la capital ourensana y una hora de Vigo.
La casa natal del cineasta, exiliado a raíz de guerra civil española en México -se convirtió en figura llave del cine en el país azteca- será "recuperada", como parte del legado de Velo. "Queremos converter a súa casa natal nun gran centro de referencia do documentalismo a nivel internacional, a medio e longo prazo", asegura el presidente de Arraianos, Aser Álvarez y codirector del festival junto a Inés Vázquez. El certamen será la primera piedra. Los organizadores tenderán puentes con México en un intento de "retomar el trabajo que Velo dejó interrumpido por la guerra" y cuya biografía aún guarda detalles inéditos.
El juego simbólico que plantean se traduce también tanto en la fecha elegida para el certamen: 20 y 21 de junio -solstiticio de verano- y que marcó tradicionalmente un ciclo en las tareas agrícolas; como el lugar elegido para la presentación oficial del festival que se hará en el centro educativo y comunitario de Chaira de Amoroce, en Celanova, el próximo día 15.
Aún así, desde la organización aseguran que ya han recibido más de veinte cintas a concurso de diferentes procedencias. El auditorio de Cartelle será el lugar central de las proyecciones. Que sea un lugar de debate para personas, colectivos y empresas es otro de los objetivos implícitos:"Botamos en falta un debate aberto e multidisciplinar sobre o futuro do rural.", justifica Álvarez, director también un documental sobre Celso Emilio Ferreiro que obtuvo un premio Mestre Mateo. "Queremos propiciar ese intercambio de experiencias, porque cremos que outro mundo rural é posible". Así, el festival, ya cuenta con apoyo del Concello de Cartelle, la Diputación de Ourense y la Xunta.

Que din do I FICCVelo?

Incluímos neste post algunhas informacións aparecidas nos medios sobre o primeiro festival de cinema rural de Galicia, que se vai presentar no Muliusos de Arraianos en Celanova o día 15 de marzo. Na imaxe, o fermoso cartaz do I FICCVelo, deseñado por Baldo Ramos e supervisado por Carlos Velo.

Xesús Fraga na Voz de Galicia. El panorama de festivales de cine de Galicia contará este verano con una nueva cita. Los días 20 y 21 de junio se celebrará el Festival Internacional de Cine Carlos Velo en Cartelle, el municipio natal del pionero cineasta gallego. "A figura de Velo aínda non está plenamente recuperada para a importancia que tivo, especialmente en México, onde viviu como exiliado e onde formou a toda unha xeración de cineastas que segue en activo", afirma Aser Álvarez, codirector del festival con Inés Vázquez.

Pero la cita, organizada por los colectivos Arraianos y Lareira Pop, no nace solo con el objetivo de honrar a Velo, sino que tiene muy claro su planteamiento: apostar por el cine de temática rural, que se verá en dos categorías, la de ficción y documental. «Queríamos unha liña de traballo que aunase a recuperación do patrimonio material e imaterial coa proxección universal que permiten os materiais audiovisuais», explica Álvarez. Así, Cartelle reúne las condiciones idóneas para albergar la cita, tanto por ser un enclave de carácter rural como por ser el lugar de nacimiento de Velo, cuya casa natal sigue en pie.

La proyección de las películas también tiene un objetivo más allá del disfrute de las historias que cuenten y sus valores estéticos, ya que el festival pretende contribuir al debate sobre el modelo de futuro para el rural. «Botamos en falta un debate aberto e multidisciplinar sobre o futuro do rural. Estamos convencidos de que o rural ten futuro, pero temos que falar sobre que modelo queremos e como artellalo», justifica Álvarez, director también de trabajos documentales sobre Celso Emilio Ferreiro. De este modo, el festival, que cuenta con los apoyos del Concello de Cartelle, la Diputación de Ourense y la Xunta, pretende involucrar a colectivos vinculados a todos los aspectos de la vida rural, desde pequeñas empresas, denominaciones de origen o entidades tan curiosas como el colectivo portugués que propugna el uso de la tracción animal en los trabajos agrícolas. El plazo para presentar películas acaba el 17 de mayo y hasta ahora ya superan la veintena recibidas. «Queremos aunar a recuperación do patrimonio coa proxección do material audiovisual». Aser Álvarez.

Cos amigos do Diario Cultural falando do I FICCVelo

E tamén na Praza Pública 

Consulta toda a información e novas publicada na web oficial do I FICCVelo 

O rural é futuro. Onde o mundo se chama galeguesa.

Carne de vacún criada en liberdade nos montes de Ourense. Este é o proxecto que empezou Roberto Álvarez canso da vida na cidade. Dez anos despois na zona non hai lumes e si unha carne de excelente calidade que está a triunfar. Esta é a historia das Galeguesas...

 http://www.galiciaconfidencial.com/nova/17747.html

Roberto Álvarez, coma moitos outros mozos galegos, emigrou a Madrid. Despois de anos de traballo e canso da gran cidade, decidiu voltar á aldea familiar en Celanova (Ourense). Alí onde había monte abandonado dende había anos, hoxe hai máis de 100 cabezas de gando que xeran riqueza e emprego; alí onde había lumes devastadores, hoxe hai prados verdes e carballeiras grazas ás vacas que desbrozan o monte todos os días. Un aproveitamento multifuncional que nos debería facer cuestionar as políticas de extención de incendios que consumen cada ano centos de millóns de diñeiro público sen resultados satisfactorios. Velaquí unha alternativa...
-Qué te levou a dedicarte á cría en extensivo de gando vacún de carne?
Despois de anos emigrado en Madrid quería facer algo ligado á terra, quería volver á aldea e facer algo que me permitise vivir aquí. E a gandeiría en extensivo foi o que máis me atraeu.

-Cómo naceu o proxecto da Facenda O Agro?
O primeiro paso foi matricultarme nun curso de pastoreo de ovellas e fabricación de queixos en Euskadi. Despois, durante tres anos, entre o 2003 e o 2005, dediqueime a convencer aos veciños de Santiago de Amoroce, unha aldea situada a uns quilómetros de Celanova, para que me arrandasen os montes comunais. Eran uns terreos sen coidar dende había décadas que, como desgraciadamente sucede en Galicia,  eran pasto do lume de forma periódica. Finalmente, os veciños e veciñas arredendáronme as 115 hectáreas por 20 anos.
Tiña claro que quería facer gandeiría extensiva e a idea inicial era mercar razas autóctonas de Galicia, sobre todo cachena. Pero polo camiño, avarióuseme o tractor e tiven que chamar ao proveedor de Cataluña para encargarlle a peza danada. Na conversa xurdiron os meus plans e tanto falamos que me convenceu de que, polo menos, fose coñecer vacas da raza francesa Salers. Convencéronme e en maio de 2005 desembarcaron en Amoroce as 25 primeiras vacas de raza salers.
O nome de Facenda o Agro púxenllo porque “Agro” é o acrónoimo de Álvarez González Roberto e porque ese era o alcume do meu avó. Dende aquela, e a base de moito traballo, tanto a superficie como a cabana gandeira foron aumentando. Hoxe temos 100 cabezas de gando salers.
-Por qué optaches pola raza Salers para a túa explotación e non polas razas autóctonas galegas?
Como dixen foi por casualidade. Pero a día de hoxe tamén teño un rabaño de 140 cabezas de vaca Cachena. A raza Salers é unha das mellores vacas do mundo para alta montaña: é unha vaca moi mansa e rústica que da moi bos resultados en carne, tanto en cantidade como en calidade. É unha raza que deberíamos ter en conta para os nosos montes.

"En Galicia a gandeiría extensiva é a solución máis efectiva e máis económica para loitar contra os incendios"

-Elaboras hamburguesas con carne das túas reses e bautizáchelas co nome de Galeguesas. De onde xurdiu a idea? Cales son as súas características e que tal se están comercializando?
O meu irmán recomendoume que fixera hamburguesas porque hai uns anos empezáronse a poñer de moda nos restaurantes. Decidimos probar, e moimos a carne do noso vacún, mesturámola con pan relado, sal, ourego e perexil. Démoslle forma redonda e empezamos a introducila nos lotes de carne que vendíamos. Foi un éxito.

Unha vez feitas, un amigo alemán de Hamburgo, chamoulles “Galeguesas” e trunfaron. Elaborámolas na nosa carnicería que temos en Celanova e vendémolas tanto en fresco como envasadas ao baleiro, para consumir nos seguintes 3 ou 5 días. Tamén se poden conxelar e aguantan meses. Para preparalas non requiren desconxelación, senón que se poden poñer directamente na plancha ou na tixola.
O seu sabor e  o seu valor nutricional non son comparables ás hamburguesas das grandes industrias. As nosas están elaboradas cunha carne de altísima calidade, alimentada con produtos naturais e que vive ao aire libre.  E iso nótase.

-Onde podemos atopar os produtos da facenda O Agro?
As Galeguesas comercialízanse en diferentes tendas gourmet de Galicia e degústanse en restaurantes de Santiago, Vigo, Ourense, A Coruña, Madrid e Barcelona.
Ademais, pódense encargar na nosa páxina web www.facendaoagro.com
-Qué potencial lle ves á gandeiría extensiva en Galicia?
Véxolle todo o potencial porque temos todos os elementos necesarios: clima, tradición gandeira, base territorial e xente traballadora. O que nos falta é que todas estas pezas se combinen para aproveitar o enorme potencial que temos para producir carne de calidade.
-Galicia, e en concreto a provincia de Ourense, é pasto dos lumes cada verán. É a gandeira extensiva a mellor política de prevención de incendios forestais?
A gandeiría é unha ferramenta imprescindible para minimizar o risco de lume. É a máis efectiva e a única economicamente viable pois transforma o mato susceptible de ser queimado en proteína animal. E ademais, permite outro tipo de actividades ao seu redor como o sendeirismo, a produción de cogomelos, o mel, a caza, a reforestación con frondosas, as enerxías renovables...etc.
-Cales son os vosos proxectos e obxectivos para este ano?
Seguir coidando o producto e intentarmos medrar un pouco na comercialización. Despois de dez anos loitando, queremos aliviarnos tamén un pouco das débedas e queremos chegar a outros mercados tamén locais.
-Por último, que lle pedirías ás administracións públicas, e en concreto á Xunta, á hora de apoiar aos emprendedores que coma ti queren vivir da gandeiría en Galicia?
Pois pediríalles que fagan as leis cos pés na terra, coñecendo o traballo a pé de campo, e non só dende as oficinas. Neste sentido, paréceme imprescindible que se acometa en Galicia un ordenamento do territorio e poñer en valor a enorme base territorial que está abandonada.
Tamén me parece fundamental que se incentive que entre capital humano novo na agricultura e na gandeiría para poder levar adiante novos proxectos nun entorno rural que en Galicia está morrendo.
Publicado no Galicia Confidencial

Nace o FICCVelo, o primeiro festival de cinema rural de Galicia

 

O 20 e 21 de xuño de 2014 Cartelle e Celanova (Ourense) van acoller a I Edición do Festival Internacional de Cine Carlos Velo, un espazo para a divulgación e exhibición de curtametraxes documentais e de ficción cunha temática relacionada co medio rural e coa recuperación da memoria material e inmaterial dos pobos do mundo. Mais este evento tamén vai ser un lugar de encontro para os profesionais do audiovisual en xeral e para o debate multidisciplinar e creativo sobre o pasado, o presente e o futuro do mundo rural. 

Con esta iniciativa reivindicamos a figura e o legado do gran cineasta de Cartelle, Carlos Velo, e imos promover a creación e o desenvolvemento de proxectos artísticos, sociais, culturais e obras colectivas e creacións audiovisuais arredor do mundo rural e do seu futuro. Arraianos e Lareira Pop promoven e organizan este festival.

O Centro Educativo, Comunitario e Terapéutico A Chaira de Amoroce vai acoller o vindeiro sábado, 15 de marzo, ás 11 da mañá, a presentación oficial do primeiro festival de cinema rural de Galicia, o I FICCVelo. Mais xa podes inscribir a través da rede a túa curtametraxe documental ou de ficción para participar no I Festival Internacional de Cine Carlos Velo, que se vai celebrar en Cartelle e Celanova os días 20 e 21 de xuño, coincidindo co solsticio de verán. Un evento para os amantes do bo cine e para os que cremos que outro mundo rural é posible. Seguiremos informando.

CEF cruza a raia

O vindeiro sábado, 15 de febreiro, ás 16 h os compañeiros de Porta XIII de Vila Nova de Cerveira acollen a presentación do dobre DVD "102 testemuños de aniversario". Agardamos escoitarvos ouvear da outra beira da raia. Por se aínda non estades convencidos deixamos eiquí un pequeno petisco destas máis de dúas horas do mellor material audiovisual editado sobre Celso Emilio Ferreiro. Aínda menos mal que nos queda Portugal...

Xa está eiquí o material audiovisual definitivo sobre Celso Emilio Ferreiro: "102 testemuños de aniversario"

Dexámosvos eiquí un pequeno petisco, elaborado especialmente por Plácido Romero para este Caderno Arraiano, sobre o dobre DVD que acabamos de editar co mellor material audiovisual existente sobre Celso Emilio Ferreiro. Esta caixa inclúe as obras 102 testemuños de aniversario, 100% CEF, 50% CEF, o poeta da vida, o making off do documental, Homenaxe a CEF, de Baldomero Moreiras, e Noutrora, de Xudit Casas. 

Quen queira conseguir o seu exemplar, recén asinado polo propio CEF, pode buscalo nas mellores librarías de Galicia ou mesmo enviarnos unha mensaxe encripatada ao seguinte enderezo electrónico: arraianos@arraianos.com

Demo de rabo. Día de Pedra. By Pomba Branca and someone else

Vouvos deixar eiquí hoxe este texto que me solicitaron os irmaus anglogalaicos para escarnio da súa crew. Son lembranzas lonxanas dun tempo pasado que non sempre foi mellor. E para ilustrar este artigo extraordinario, non pola súa calidade senón por non usar o til en todo o texto, nada mellor que unha foto que non ten nada que ver co asunto que hoxe nos trae eiquí, mais si con outro dos proxectos cos que queremos celebrar este décimo aniversario de ARRAIANOS

Foto do libro Aquela Celanova. A emoción daquelas primeiras eleccións democráticas. Quen dera hoxe poder manter a emoción e a ilusión que esta xeración depositou na política...

O tipo aquel case que nin me mirou. “Noooon, si cando o demo non ten nada que fagueeer mata as moscas co raaabo”, dixo aquel petrucio chepudo sen erguer a vista do chan cando me dispuña comezar o meu primeiro ascenso a Pena Trevinca. Aquel vellote con acento oriental andaba a acomedar os porcos e quixo avisarme dun perigo mortal mais dun xeito sutil. Eu fixen que non escoitaba e teño que recoñecer que foi unha cagada boa porque case remato a miña historieta naquela subida invernal que mesmo chegou a ser infernal por momentos.

Unha inmensa praca de xeo baixo a neve fixo que andivera a escorregar coma unha cucaracha sobre un espello branco coas Trevincas ao fondo. Unha bimbarreira insondable turraba de min dende abaixo coa fodida dozura da vertixe que provocan a nada e os xistos de coitela. Un cumio branco e xeado, afiado coma una faca xitana de corte limpo, desafiaba calquera rastro de vida que puidera alviscar entre o medo dende o alto do ceo, coma unha anfetamina xigante de luz branca de charcuteiro. Non sei moi ben como nin por que carallo, mais o certo foi que demo quixo darme outra oportunidade.

Dende aquela aventura montañeira con final feliz trato de reservar o rabo do meu demo interior para actividades que non teñan nada que ver con iso de matar moscas que tan ben facedes por estes lares. E agora que o penso ben, revisando as entradas e as calvas deste blog anglogalaico, penso que aquela frase pronunciada polo sabio labrego de Prado resume ben o procobravismo ilustrado, vitalista, cervexeiro e futbolante que catacteriza ao fato de tolos que andades polas ribeiras desta nosa mar, onde conviven os deuses celtas co demo priscilianista que todos levamos na punta do nabo. E por iso cando o demo non atopa nada mellor que facer mata as moscas co rabo.

Pola vosa puta culpa galicialbiona andiven toda a noite polo faiado da casa dos vellos na procura da musa que se agochaba dentro do meu Spalding de rugby. A mesma pelota coirona que cruzou comigo a nosa mar no maleteiro do Seat 124, un coche coñecido na familia coma Pomba Branca e que tiña eu daquela. O moi atrevido mesmo chegou a escribir unhas memorias de ultratumba despois dun ano xogando o seu tipo latino por conducir pola outra beira da estrada cos tolos dos ingleses. E mira que estivemos con Chateaubriand e coa derradeira pita de monte de Anglesey, e choveu un mundo durante aquela viaxe de retorno ao principio do mundo, de Plymouth a Santander, con ondas de oito metros meneando o universo enteiro. E chove hoxe miudo nos prados galeses que percorro montado no google earth, dende onde vexo medrar a herba e os cogumelos e fago voo rasante sobre as agullas de Snowdonia onde se mataron os fodidos londoners por non facer caso dos sabios. E furo esta noite polas toxeiras da costa de granito de Pembrokshire e reviso os portos dos contrabandistas de Cornualles.

Onde cona van xa a miña pombiña branca, a xefa da ferralla, e a pelota dos domingos soleados de resaca que me dera o welsh thug vexetariano, o grande bimbas Watkins, canda unha camiseta dos all blacks cheirando a crica podre. E onde il vai xa a musa putona do noso barrio obreiro de Cardiff, e aquel waterfront oxidado que anos despois mercou un emigrante de Santa Comba, quen se fixo rico coa venda de viños a granel, para erguer o Millenium Stadium e a casa do fodido fodedor de mulleres e de ovellas, como lles din os ingleses, o gran Tom Jones de escrava, cruz e pelo en peito.

Xa non sei canto tempo hai que Dylan Thomas me deixou tirado no pub da aldea a cambio dunha manchea de berberecho podre e unha pinta de cervexa quente galesa?. E que ben fixo o marraxo. Mais foi demasiado tarde, galo, demasiado tarde... Xa non cantes que pasou a primavera e nin a cheiramos con aquelas cuncas de fungos disecados pola mesa adiante e o disimulo do meu escuro pasado como lateral dereito do Sporting de Celanova. E toda aquela montaxe para que me deixaran sentar arredor das do ganchillo das mesas camilla (ou debera dicir mesas padiola in enxebre style) desta incivilizada parroquia de canibalismo como Dior manda (con rotacirmo fashion).

Hai que dicir na miña defensa, se existise algunha defensa posible, que a amnesia foi aplicada a base de estadullazos sobre un pasado duro, violento, marxinal e perigoso. Penso que renunciei a facer memoria definitivamente cando voltei do meu retiro espiritual en Gales, xusto antes de deixar o opio e trasladarme a Madrid para coñecer ao futuro padriño do meu fillo, Luis Boullosa, que xa daquela estaba deixando de fumar e escribindo con moito xeito. Mais xa choveu tanto sobre os nosos mortos que a auga borrou ata a memoria das corridas de touros en Pontevedra. So escoito xa , moi de cando en vez, as voces ancestrais que turran de min coma o ouveo dun lobo dende o alto do Penagache.

Cando chove miudo nos Mociños, por baixo da Coriscada, na faldra do Leboreiro, no mesmo principio do mundo, lembro de onde son os antergos e recoñezo na intimidade do cemiterio que os mellores anos da miña vida xuvenil paseinos fuxindo de Compostela, de Celanova e de Cardiff. As tres ces que me deixaron eivado e me levaron a Swansea, Cardigan e Llareggub, onde cheguei sen saber moi ben que carallo andaba a procurar. Atopei a Dylan Thomas unha noite nun andel cunha folla medio abterta e xogando ao snoocker. Intimamos unha tarde gris nadando arredor da Boathouse do artista maldito, onde mataba de fame aos pequenos. Xa lle dixen eu que non se liara con Stravinsky pero non fixo caso. As anfetas e a noite neoiorquina fixeron o resto. E no derradeiro taxi da esmorga ficou esquecida aquela obra mestra titulada Baixo o Bosque de Leite, escrita para a BBC e que despois recuperamos porque o taxista era de Celanova, capital Newark, e adaptamos ao teatro aquel fermoso texto na sala Nasa de Compostela. Ata Vidal Bolaño veu presenciar aquel atentado feito para esquecer.

Cando podo deito no esquecemento aquel pastilleo de Bristol, o house e os viños malos e as nenas con cara de vella que pululaban por aquela cidade de triquinose e purgatorio victoriano, onde os contrabandistas sempre nos sentimos coma na casa, arrolados polo mar e pola raia invisible que cruzaba o seu porto pirata a altas horas da madrugada. Sempre aquela raia e outra irrepetible cruzando a circunferencia infinda da rosa dos ventos. Aquela raia seca e branca que marcaba os lindeiros do lateral dereito, arrepentido crebanoces da rexional preferente grupo sur do norte. A sempre lonxana raia da liña de gol trala que agardaba aquela moza a xogar coa cometa azul celeste en Castro Baroña, agardando a chegada da novena onda e unha pinadela de rabo de demo ipso facto. Porque na raia onde se xuntan a terra e o mar sempre acontecen cousas interesantes.

Son arraiano porque me peta e dame a gana, dende as raigames do tempo. Habito a mesma raia onde o demo xoga a matar moscas co rabo e onde o rabo do demo mosquea ao destino xogando coa vida e coa morte de xeito circular. Debeu ser aquela a derradeira raia que quixemos cruzar cando fundamos en Malasaña o mesmo destino daquela banda de rock chamada os Porcos Celtas, o desgrazado grupo terrorista que nunca deu ensaiado porque Shane MacGowan sempre deixaba os dentes na casa e porque Luis Boullosa non confiaba no ritmo tribal deste menda, que proviña do interior da terra, da gran cona santa de Pena de Numao. E cantos mortos aforramos grazas a iso...

Lembro que deixamos Vilanova dos Infantes a rolos. Ficamos derrotados definitivamente no Cristal e collimos monte arriba pola congostra que leva a Castromao, con corenta quilos de metralla ao lombo e unha botella de augardente de herbas. Vimos Celanova ao fondo dende aquel outeiro, coma unha raqueta de tenis, e deixamos a San Rosendo facendo o peixe grellado na Chaira de Amoroce mentres as vacas andaban a pacer tranquilas e os lobos fozaban polos carreiros dos contrabandistas na procura dos mellores poemas de Curros e Celso Emilio Ferreiro e algunhas pedras de chisqueiro coas que prender o derradeiro xaruto da noite.

Dende Penagache ao Castro Leboreiro fomos perseguidos pola terrible besta do Castelo das Poulas, onde fomos finalmente esmagados baixo as grandes gadoupas peludas e sepultados nas pedras inmensas das motas, os mesmos megalitos onde xa foran soterrados os nosos antepasados e os antergos da outra ribeira do mesmo mar. Son as mesmas penedas onde estivemos a comer enormes bocadillos de chourizo con pan de broa e onde a graxa e o pemento ficaron gravados coma unha pintura rupestre e unha marca do noso sangue porqueiro galaicoalbionante. E xogamos despois unha pachanga no mato entre as carqueixas e as torgeuiras, chegando xa de paso ao remate deste singular exercicio de onanismo inocuo do que debedes procurar aos reponsables entre as vosas bancadas.

Eu non sei escribir ben. Iso ficou claro dende sempre, mais seino facer sen utilizar nin un til en todo o texto. Heivos confesar que non foi unha licencia. Simplemente o feito de que este teclado andara tan mal coma min, desconfigurado, e non soubera onde carallo andaban os putos tiles. Desconfiado, agora ben podes comprobalo. Hai que ser valente. Os erros atopados poden canxearse por unha cervexa na vindeira viaxe dos bravos porcos celtas a terras dos nosos antepasados. Xa sabedes que cando o demo non atopa nada que facer, mata as moscas do rabo. Se non os houber, vou a gastos pagos, como quedou acordado en Ribadumia. Que demos e rabos habelo hainos. E de demos anglogalaicos imos sobrados, como se pode comprobar nesta poza sen fondo onde nos emborcamos de cando en vez co xabaril que todos levamos dentro, para fozar nos baixos da fochanca.

Arraianos inaugura o seu Centro Cultural, Educativo e Terapéutico A Chaira de Amoroce en Celanova

Antonio Crespo (AGADER), Moreiras e Álvarez (Arraianos) e Xosé Manuel Puga (GDR16)

Despois de dez anos de intensa actividade, o colectivo Arraianos comeza unha nova andaina coa posta en marcha dun ambicioso proxecto de desenvolvemento rural pioneiro en Galicia. Coincidindo co 102 aniversario de Celso Emilio Ferreiro, o pasado sábado 4 de xaneiro de 2014, inauguramos o Centro Cultural, Educativo e Terapéutico A Chaira de Amoroce. 

Na Voz de Galicia, Faro de Vigo e La Región recolleron este importante acontecemento e as palabras de Antonio Crespo, director xeral da Axencia Galega de Desenvolvemento Rural, cando definía este proxecto coma "un dos mellor valorados por Agader dos que se presentaron en toda Galicia, polo seu carácter innovador e comprometido cos colectivos máis desfavorecidos e co territorio e pola súa capacidade para xerar actividades de valorización do entorno e desenvolvemento rural en toda a zona, por iso acadou unha valoración tan alta", dixo o director de Agader durante a presentación, diante de autoridades, veciños, amigos e responsables de diferentes colectivos e do GDR 16. 

Os Arraianos comezamos así con forza este ano 2014, no que imos desenvolver unha intensa actividade ligada á celebración do noso décimo aniversario como colectivo. Coa inauguración do Centro Cultural, Educativo e Terapéutico A Chaira de Amoroce, espazo de encontro, de axuda aos máis necesitados e de intercambio de ideas, saberes e experiencias, empeza unha nova andaina aínda máis comprometida co territorio, coa nosa identidade, coas novas xeracións e cos colectivos máis desfavorecidos. 

Todos sodes benvidos ao noso principio do mundo e lembrade que contamos con todos vós para desenvolver o noso proxecto complementario de voluntariado social. Levamos xa 10 anos desfronteirizando mais, como podedes ver, seguimos a loitar por derrubar os límites, as barreiras e as fronteiras irracionais, xa sexan políticas, sociais ou simplemente mentais. Adiante Arraianos!!

Xosé Neira Vilas é nomeado Arraiano Maior da Raia Seca

A Raia Seca homenaxeou esta mañá a Xosé Neira Vilas. O autor do coñecido libro "Memorias dun Neno Labrego" foi nomeado Arraiano Maior, en recoñecemento a toda unha vida dedicada a difundi-la nosa cultura.
O colectivo Arraianos, dedicado a divulga-la cultura da zona da raia seca, que fai fronteira con Portugal, entrega cada ano o galardón de Arraiano Maior, que consiste nunha pucha e unha aguillada. O premiado deste ano foi Xosé Neira Vilas, que recibiu a aguillada da man de Xesús Alonso Montero:
Neira Vilas non é natural da zona da raia seca, pero o colectivo arraiano quixo recoñece-la súa traxectoria vital e literaria. O autor do libro "memorias dun neno labrego", a novela en lingua galega máis lida, considérase un activista da cultura galega:
A súa obra e a súa historia reflicten ben a cultura fronteiriza, xa que de mozo emigrou a América. Como dixo Alonso Montero, é un auténtico arraiano porque na súa vida cruzou moitas raias:
Neira Vilas dedicou o premio á súa muller, Anisia Miranda, tamén escritora, falecida hai catro anos, xunto a cal traballou pola cultura galega, dentro e fora da nosa terra

Nova recollida pola TVG

Xosé Neira Vilas nombrado 'Arraiano Maior' 2013

Ha sido elegido por la Asociación Arraianos en reconocimiento a la trayectoria vital y literaria del autor de 'Memorias dun neno labrego'

LETRAS GALEGAS Alonso Montero, Neira Vilas e García. - FOTO: Xunta

E.P. SANTIAGO  | 07.09.2013 

 
Xosé Neira Vilas ha sido nombrado 'Arraiano Maior' 2013 por la Asociación Arraianos, en reconocimiento a la trayectoria vital y literaria del autor de 'Memorias dun neno labrego'.
En el acto, que se ha celebrado este sábado en la sede de la Fundación Neira Vilas en Gres, Vila de Cruces (Pontevedra), han estado presentes el presidente de la Real Academia Galega, Xesús Alonso Montero; el secretario xeral de Política Lingüística, Valentín García; y el propio galardonado.

El evento ha consistido en la lectura del Manifiesto Arraiano, una visita a las instalaciones de la Fundación, un recital de poemas y textos del autor premiado, y una comida. Por su parte, Xesús Alonso Montero, ganador del mismo título el año pasado, ha sido el encargado de entregar a Neira Cruz el diploma, boina y aguijada tradicionales.

Con esta distinción, que empezaron a entregar en 2009, el colectivo Arraianos premia la labor de las personas que han trabajado "a favor de la cultura de la raya galaico-portuguesa", ha informado la Xunta mediante nota de prensa. Así, en este 2013, el galardonado ha sido Neira Vilas por haber roto "muchas barreras y fronteras con su obra".

El Gobierno de Galicia ha trasladado además que, en la celebración, el secretario xeral de Política Lingüística ha destacado el trabajo desarrollado por el escritor y académico de la lengua gallega considerado como "un patriarca de las letras gallegas". Asimismo, ha indicado que la labor de Neira Vilas "implica, refuerza y hace crecer el tejido cultural en el que se asientan el idioma y la cultura" gallegos.

Nova publicada en "El correo gallego"

Manifesto arraiano 2013

Manifesto arraiano 2013

Eu son un Balbino. Un rapaz da aldea. Coma quen dis, un ninguén.

Os que nos criamos nas aldeas deste país, os que tivemos unha vida plena abrindo camiños coas limitacións propias de cada tempo, identificámonos con Balbino, dalgún xeito tivemos o seu mesmo sentir, aínda que non cavilásemos coma él.

Balbino cavilaba, adoecía por entender o mundo do seu arredor, cousa nada fácil para un rapaz, sentíase un incomprendido, e as súas ideas sobre un mundo máis xusto, non se reflictían no devir diario. Os tesouros do pobre non son máis ca estrelas no camiño a ningures na noite de San Lourenzo. O verdadeiro tesouro habita a imaxinación, que non coñece nin destingue clases, é a ferramenta máis poderosa que posuímos, coutala é renunciar a unha plenitude negada po los perxuizos, e por unha sociedade sempre encorsetada, na que Balbino viviu, e coa que nos identificamos os arraianos, pois dangún xeito, tamén nós somos él.

Hai cinco anos (no 2009), comezamos esta andaina proveitosa nun deses lugares arraianos identitarios do país, na fronteira de A Madalena, en Lobios. Ferrín fixonos a honra de ser o primeiro portador da aguillada, e naquela xornada, xa envestido de Arraiano Maior, falounos da raia como espazo cósmico que nos abraza a todos. O seguinte ano, nun deses lugares máxicos galaico-portugueses, en Castro Laboreiro, a aguillada pasou a mans do Padre Fontes, historia viva da raia barrosá, ideólogo e impulsor do Congreso de Medicina Popular que nestes días se celebra en Vilar de Perdices na súa vixésimo séptima edición, logo de trinta anos de intenso traballo. Entón, dixo o Buxo Fontes que habitamos a mesma serra e somos a mesma xente, nada nos separa, xuntanse os sentimentos. Bento da Cruz, o lobo guerrilleiro da telúrica raia que nos xungue, foi Arraiano Maior en 2011, e alí, no Monte do Pedreiriño en Entrimo, recolleu a aguillada e díxonos que: somos un mesmo pobo, coa mesma lingua (cuase), co mesmo sentir. Chegado o 2012, Celanova era o vértice, o lugar onde todo tiña que tomar outro cariz, cen anos despois do nacemento de Celso Emilio Ferreiro, alí nos tiñamos que atopar para rememorar a súa obra, o seu sentir na vila de pedra, e alí os arrainos entregamos o primeiro recoñecemento como Arraiano Universal á fundación que leva o seu nome, él tiña que ser o primeiro, pois, en parte ou en todo, Arraianos érguese sobre os alicerces sementados por CEF. E tamén, nese acto, entregamos o Arraino Maior a Xesús Alonso Montero (depositario este ano da aguillada, que intuimos tivo que empregar nalgún lance na RAG). Dicía Alonso Montero o ano pasado que él non era merecente de tal recoñecemento, se acaso tentaría facer méritos para selo no futuro. E non perdeu o tempo, meses despois é elexido Pte. da RAG (o que nos congratula), para facer honra dese espíritu arraiano do que foi depositario.

Chegados aquí, queremos facer nosas as verbas de Rosalía de Castro, que nos dixo co gallo da publicación de Follas novas: Que o deixen pasar, como un romor máis, como un perfume agreste que nos trai consigo algo daquela poesía, que nacendo nas vastas soidades, nas campías sempre verdes da nosa terra e nas praias sempre hermosas dos nosos mares, vén dereitamente a buscar o natural agarimo nos corazós que sofren e aman esta querida terra de Galicia.

Sábeo ben XNV, que dalgún xeito entronca os seus vieros cos da poeta universal en varias ocasións, como amosa a súa biografía, pero, esas raizames medraron con forza aló das nosas fronteiras, en Bos Aires, irrigadas co saber, a cobiza e a forza de Anisia Miranda, arraiana tamén de cerna e espíritu, parte dun todo como é a obra de XNV, na que latexa Anisia para sempre, entre nós, con nós, aquí na terra dos seus antergos. Cada galego leva consigo un alento de Rosalía, pero, hai quen fai que ese alento se convirta en rumoroso, e medra alí onde for, porque o latexo da nosa poeta non atopa fronteiras, non existe barreira que impida o sentir dun pobo.

Xosé Neira Vilas, é de feito un arraiano dende sempre, borrou fronteiras co seu inigualable traballo no continente irmán, e soubo espallar a nosa lingua e cultura, coma non fixo ninguén, a semente de Balbino segue a medrar no planeta, e con él a cerna da nosa lingua. Cómpre dicir que nesta travesía, son moitas as veces que decorreron xuntos camiños NV e XAM, sen ter en conta a distancia física, dende a segunda edicición (xa en Galicia) de Memorias dun neno labrego, co prólogo de AM,  andiveron xuntos os vieros da escrita, e co bo facer e empeño do inesquecible Isaac Díaz Pardo, para nós un arraiano entre os arraianos, que xa non o poderá ser Arraiano Maior, por razóns obvias, pero que estamos seguros acadará o Arraiano Universal.

Como ia decindo, eses camiños crúzanse unha e outra vez, agora para facer entrega da aguillada que tan ben coñeceu e manexou Neira Vilas (Balbino) na súa nenez. Pero os vencellos seguen, e multiplicaránse, pois a semente da memoria non se esgotará mentres queiramos acordala. Algo así como reflicte esta pasaxe de Querido Tomás: O río sigue no seu, coma fai catro o cinco mil anos. Sigue rolando, moendo o tempo e luindo pelouros con feroce teimosía; badúa, ruxe, agurgulla en escumas, fura nas raiceiras, e eu vexo nel a vida, o alento de cada hora dándolle feitío á eternidade, e síntome cativa no arrimo desta orela, destas pedras postas polo xenio andeiro dos romanos. Poesía da memoria, sentir e vivir o que se sente, deixarnos engaiolar pola liberdade de pensar, de ser o que queiramos ser, de ollar os mundos que nos peten, porque se a infancia é a única e verdadeira patria dun ser humano, a imaxinación da infancia constrúenos ou derrúbanos para sempre.

A nosa cultura e identidade non coñece de fronteiras, as raias son un pretexto para levar onde sexa a nosa lingua, a nosa cultura e razón de ser. Galicia constrúese no planeta, medra cos galegos aló onde estén, e os galegos medran nesa galicia arraiana, símbolo e raizame do noso país. Neira Vilas é un dos exemplos máis claros da nosa identidade universal, coa súa cobiza e a da súa dona Anisia, naceron páxinas inmortales da nosa literatura, coa editorial Follas novas, vencellaronse para sempre coa Rosalía facedora de patria nos vieiros da escrita, e no sentir do común. Eles os dous afondaron nesa cerna galega da Habana, para emerxer daqueles alicerces prodixosos a fala do noso pobo, para erguer novamente o facho da identidade nacida aló, na illa caribeña. Nada se fai sen vontade duns poucos, ben poucos son os que guían a vontade da masa, sempre cómoda ou acomodada.

Estamos aquí, porque aquí xermolou Balbino, co seu cavilar, cavilamos; e identificámonos, cos seus anceios deixamonos levar a un tempo que tamén é o noso tempo, de nós depende trocar o mundo, pese a que como din este fermosos versos do noso Balbino: o mundo está mal feito / e hai que seguir loitando, / dende a flor, / dende o canto do xílgaro, / dende o murmurio dos regueiros. Pois sí, seguiremos loitando contra, e encontra, dos que nos queren asoballar a nosa identidade. Como dicía Rosalía: Sófrese tanto nesta querida terra galega!

Rematamos como comezamos este manifesto, citando a Balbino, ese rapaz que camiña polo mundo sen fronteiras, espallando o sentir deste pobo: Eu son un rapaz, un ninguén. Algún día serei grande!         E tan grande…

Beizóns, saúde e ledia, irmáns arraianos.

Suso Díaz

Fotografías: Huberto J. Vergara

Arraiano Maior ...

Agardámoste en Gres.

Programa de actos nomeamento Xosé Neira Vilas

Actuación musical de Manoele de Felisa

Xosé Neira Vilas será nombrado Arraiano Maior 2013 por su obra y compromiso vital

El presidente de la Real Academia Galega, Xesús Alonso Montero, entregará al autor de "Memorias dun neno labrego" la "aguillada arraiana" y la "pucha" el 7 de septiembre

x.m. del caño | ourense

La Asociación Cultural, Ecologista y de Desarrollo Rural Arraianos acordó por unanimidad en la asamblea celebrada el pasado día 16 de agosto en Celanova nombrar a Xosé Neira Vilas "Arraiano Maior" de 2013 "por su trayectoria vital y literaria". Con esta distinción, el colectivo pretende reconocer el "valor de la obra literaria" y el "compromiso intelectual" de Neira Vilas, un autor que "estuvo emigrado en Argentina y Cuba, que ha transitado entre la Galicia interior y la exterior, entre el mundo urbano y el rural, entre el pasado y el futuro de una Galicia real y soñada".
El nombramiento de "Arraiano Maior" se realizará en Gres (Vila de Cruces), Pontevedra, en la sede de la Fundación Xosé Neira Vilas, el sábado, día 7 de septiembre, a las once de la mañana.
Arraianos decidió realizar el acto en la Casa Museo Neira Vilas, debido a que se encuentra en la provincia de Pontevedra, a pocos metros del puente que se encuentra sobre el río Ulla para unir esa provincia con la de A Coruña, por lo que tiene el carácter fronterizo que utiliza como referencia este colectivo, además de realzar los valores del medio rural.
El presidente de la Real Academia Galega y Arraiano Maior 2012, Xesús Alonso Montero, entregará a Xosé Neira Vilas la "aguillada arraiana" a las 13 horas del día 7 de septiembre. Posteriormente se celebrará una comida en el restaurante Casa Lodeiro. Las personas interesadas pueden llamar al número de teléfono 657425080 para realizar reservas hasta el martes, día 3 de septiembre.
El colectivo ha adoptado en el año 2009 el nombre del libro de relatos Arraianos de Xosé Luís Méndez Ferrín -premio da Crítica de Galicia, premio Losada Diéguez y Premio de la Crítica Española en 1991-, por lo que Ferrín fue nombrado el primer "Arraiano Maior". Posteriormente, la distinción le correspondió al Padre Antonio Lourenço Fontes (2010), a Bento da Cruz (2011) y a Xesús Alonso Montero en 2012.
Actos
El programa de actos del homenaje a Xosé Neira Vilas se inicia a las 11 de la mañana del día 7 de septiembre, en la sede de la fundación que lleva el nombre del escritor en Gres, con la lectura del Manifiesto Arraiano. A las 11,30, visita al museo de Neira Vilas. A las 12,15, lectura de poemas y textos de Xosé Neira Vilas. A las 13 horas, nombramiento de Xosé Neira Vilas como "Arraiano Maior" de 2013, con la entrega del diploma, de la "pucha" y de la "aguillada" de manos de Xesús Alonso Montero, Arriano Maior 2012. Intervención de Alonso Montero y de Neira Vilas. A las 14 horas, "Xantar Arraiano" en Casa Lodeiro.
El portavoz del colectivo Arraiano, Xesús Díaz, destaca que el autor homenajeado "ha roto muchas barreras, muchas fronteras con su obra". Y señala que desde el punto de vista geográfico, Neira Vilas "siempre ha estado en A Raia, como emigrante en Argentina y Cuba". Por lo tanto, queda claro que no se trata solamente de la franja fronteriza que une el sur de la provincia de Ourense con Portugal, retratada por Méndez Ferrín en el libro de relatos Arraianos, sino de todas las fronteras entre diferentes países que hay a lo largo del mundo.
Arraianos reconoce la enorme trascendencia que ha tenido desde el punto de vista literario, sociológico, histórico y humano la publicación de Memorias dun neno labrego de Xosé Neira Vilas, el mayor best seller de la literatura gallega después de O Catecismo do labrego de Valentín Lamas Carvajal. Pero también destaca el valor de la poesía de Neira Vilas, buscando puentes de conexión entre la lírica de este autor con la de Rosalía de Castro y con la de su desaparecida mujer Anisia Miranda, escritora de literatura infantil y juvenil en Cuba, que tenía antecedentes familiares en la Caseta de Ansemil (Celanova).
El colectivo tampoco ha pasado por alto que Xosé Neira Vilas prestó apoyo a Xosé Luís Méndez Ferrín, durante la crisis de filtraciones que algunos de sus afines no han dudado en calificarla como "una cacería", para que abandonara la presidencia de la Real Academia Galega.
El colectivo Arraianos contempla a Xosé Luís Méndez Ferrín como "un referente", en toda la programación cultural que desarrolla, tras pedirle permiso al escritor para utilizar el título de su obra.
Xesús Díaz destaca que Arrianos intenta reconocer con este tipo de homenajes a personas que han trabajado durante toda su vida por la cultura galaico-portuguesa, por lo que en el futuro les podrían entregar este galardón a autores extremeños, andaluces y de las zonas portuguesas que limitan con esas comunidades autónomas, además de asturianos e intelectuales del Bierzo.

Nova publicada no Faro de Vigo