O xefe fala verdade sobre Piñeiro

Ao comezar o ano dedicado, polas Letras Galegas, ao político e pensador Ramón Piñeiro circulaba unha versión interpretativa da vida e da obra desta persoa que fabricara algúns dos seus seguidores de derradeira hora. Aseguraban que, sendo Ramón Piñeiro deputado do PSOE na primeira lexislatura autonómica, promoveu, co apoio dos "galeguistas históricos" do mesmo partido (Casares, Casal e Conde) esa Lei de Normalización Lingüística que Núñez Feijóo soña con botar abaixo. Pois non, a Lei de Normalización foi proposta por Camilo Nogueira, deputado nacionalista do partido chamado entón POG. A actividade lexislativa do grupo do PSOE liderado por Ramón Piñeiro foi nula ou cuase inexistente, como se pode comprobar achegándose un ao diario de sesións. Iso si, o alter ego de Piñeiro en funcións de Delegado do Goberno e de presidente da Academia Galega, Domingo García-Sabell, recorreu en Madrid a Lei de Normalización Lingüística por considerala excesivamente favorábel ao noso idioma nacional.Fálase das intensas relacións suprapartidarias de Ramón Piñeiro cuxos dotes suasorios se farían notar no Parlamento sobre todos os grupos representados. Con facer un chisco de memoria, comprobaremos que Ramón Piñeiro e os seus seguidores (Carlos Casares, Benxamín Casal e Alfredo Conde) nas fileiras do PSOE votaron a expulsión dos deputados do Bloque que se negaban a xurar a Constitución e o Estatuto, a saber: Lois Diéguez, Claudio López Garrido e o meu vello amigo Bautista Álvarez.Montres os "galeguistas históricos" e Ramón Piñeiro votaban a expulsión do Bloque nun acto que, no seu día, clamou ao escándalo, o tamén nacionalista (aínda que "xuramentado") Camilo Nogueira diu a cara en defensa dos seus próximos. As boas relacións suprapartidarias e benevolentes de Piñeiro cos seus colegas parlamentarios excluían os nacionalistas do Bloque. Estas e outras estorias sobre Ramón Piñeiro e o seu conxeito van saíndo á luz aquí e acolá e serven para coñecer mellor a nosa historia política durante o período franquista e pos-franquista. Encóntrase a Academia Galega encetando xa os debates sobre a figura á que o ano próximo lle será congrado o Días das Letras Galegas. Pro novas visións, máis amplas e veraces que as que circulaban nos pequenos círculos piñeiristas que sobreviven moi diminuidos, van saíndo á luz e contribúen a dispersar as miudenzas do mito de Piñeiro. Nantronte foi un espléndido ensaio de Fernando Pérez-Barreiro (Universidade de Compostela). Onte mesmo, o estudo de Garrido Couceiro sobre as relacións de Piñeiro con Castelao en vida deste (A Nosa Terra). Recoméndolles o artigo histórico de X.L. Axeitos que sobre tal personaxe verá a luz axiña na Trabe de Ouro. X. Ramón Pena e o citado Garrido Couceiro dialogaron o pasado xoves sobre dúas enteiras páxinas de FARO DE VIGO e alí apareceron perspectivas novas e datos referidos a Ramón Piñeiro e ao exilio republicano que xaceran coidadosamente soterradas por aqueles a quen lles interesa un Ramón Piñeiro á medida das propias necesidades prácticas. Por fin, cando finalice o ano, a Academia organizará un congreso sobre Ramón Piñeiro que servirá para rematar, e rematar ben, as liñas encetadas e para que todos poidamos chegar a conclusións. A Che Guevara gostáballe repetir que a verdade é sempre revolucionaria, e a Academia Galega non se equivoca nunca ao escoller a figura memorábel do Días das Letras Galegas.

Presentación Lethes 9

Este venres 19 de xuño, ás 20:15, na Casa da Cultura de Xinzo, presentación dun novo número da revista Lethes, Caderno Cultural do Limia.

O xefe fala sobre a lingua de Deus

Anda por territorios do BNG a crenza de que o Islam é una doutrina que expresa o nacionalismo de certos pobos orientais e africanos no noso tempo. Nada máis falso que esta ideoloxía supletoria do internacionalismo verdadeiro.No pasado, Mahoma e os seus descendentes foron uns déspotas militaristas que chegaron até Galicia e que mais ou menos por aquí pararon a súa expansión. Por onde pasaron, impuxeron polas armas a lingua árabe e a súa relixión. No Norte de África, só en condicións precarias sobrevive nos nosos días a lingua bérbere autóctona.É verdade que o Islam é una relixión universal e non étnica. Os musulmáns non son racistas. Se non ao xudaísmo, eu podo converterme á fe de Mahoma se Deus movera o meu corazón igual que moveu o de Roger Garaudy. Eu e Vostede, lector ou lectora, seriamos ben recibidos no Islam. Naturalmente na relixión de Moisés non tería sitio eu nin ninguén que non fose de raza hebrea porque o Deus dos xudeos elixiu este como pobo superior aos restantes pobos. Centos de linguas e de culturas desapareceron fagocitadas (lean I. J. Calvet) pola lingua e a cultura árabe dos invasores: entre elas as linguas romances da metade Sul da Península. Por isto último, e mercé á reconquista, a metade Sul de Hispania fala portugués (do galego), dialectos andaluces e meridionais (do castelán) e valenciano e balear (do catalán). O Islam borrou os dialectos latinos ou mozárabes do Sul. A Reconquista impuxo, tamén pola forza das armas, as linguas do Norte a expensas do árabe. Eis una historia sintética das actuais linguas ibéricas descontando a astur-leonesa, a aragonesa e a euskera, por razóns obviamente distinta.Na actualidade, o árabe, mediante a relixión, perturba a lingua de Irán (indoeuropea) á que encheu de arabismos e impúxo o seu alfabeto. Cada día, o muecín recita os versículos do Corán en árabe para pobo iraniano ouvir. Millóns de meniños do mundo enteiro e de linguas tan diversas como as malaias e as de China occidental son indoctrinados no árabe coránico. No citado Irán non se estuda a Omar Khayyan, por heterodoxo e bebedor de viño, e a historia deles comeza coa islamización e ignora Persia. Os meus amigos tuarejhs, só superficialmente islamizados, están hoxe sendo sometidos a unha arabización orixinada nos petrodolares wahabíes procedentes de Arabia Saudita. O Islam recoñece a existencia de todas as linguas e nacións do mundo. Pro a só a lingua árabe é a lingua de Deus. Co que xorde á luz, se ben reparamos, unha diclosia que procede da cega e brutal alienación relixiosa. Os bérberes de Kabilya alxerina decapitados por falaren a súa lingua e seren mahometanos tépedos son a imaxe do martirio das nacións a mans do islamismo.Sabían moi ben o Bass e Nasser e o socialismo e o nacionalismo árabe o que facían ao proclamar a liberdade de cultos e o laicismo. E sabían moi ben os EEUU o que facían armando os fanáticos de Afghanistan contra o seu goberno nacional-popular e prosoviético, no que as ministras non levaban panos na cabeza. O que acontece é que, por veces, aos que disparan lles saen os tiros pola culata.

O xefe na defensa de Torres Queiruga

Agora que Occidente profundiza no seu camiño á descrenza masiva, o Papa Ratzinger viaxa a Palestina. Viaxa aos sitios onde naceu a súa fe e desde onde se espallou mediante o auxilio dos poderes terrenais do Imperio Romano. É esta viaxe un acto de fe ou unha desas peregrinaxes que Lutero condenaba, razón pola cal non hai protestantes en Terra Santa? Seguramente que si, pro tamén, coma todas as peregrinaxes dos notabeis, foi una viaxe política.O islamismo adopta a forma furifunda ou almorábide ou derviche, e as diversas manifestacións do fanatismo atemorizan as cristiandades de Oriente Próximo, algunhas das cales xa existían alí cando os galegos adorabamos a Navia fermosa e a Larouco forte coma as rochas. Melquitas, nestorianos, armenios, maronitas, coptos, vivían coma peixe na auga das republicas árabes laicas de antaño, e aínda o fan no Líbano, en Siria e, por días, en Exipto. A tradición estratéxica do Vaticano viña sendo a de atraer estas comunidades á obediencia romana, pois xa se sabe que para eles, a única igrexa verdadeiramente cristiá, fóra da cal non hai salvación, é a Católica.Segundo tal método, Roma ofrécelle a estas igrexas autocéfalas a seguinte solución: corrixen as súas discrepancias dogmáticas e recoñecen a autoridade máxima do Papa. Logo o Papa permitíralle continuar coas tradicións autóctonas, nas que se inclúen as liturxias expresadas nas linguas propias (copto, arameo ou caldeo, armenio…). Igualmente, e despois da adhesión, a disciplina romana tolerarálle aou clero oriental a práctica de contraer matrimoño pouco antes de recibir o sacramento da orde para que ambos estados sexan felizmente compatibeis.Un dos segredos mellor gardados da igrexa católica europea é que nas comunidades orientais de obediencia romana os cregos poden ser homes casados e con familia. Coido que os monxes non.Naturalmente a viaxe de Ratzinger aos Santos Lugares, seguindo a carreira da nosa Exeria, tiña como obxectivo acelerar a corrente de aceptación da autoridade romana por parte das igrexas orientais. Perseguidos ou acosados polo fanatismo muslime do que tanto gustan Francisco Rodríguez e o seu BNG, aquelas comunidades poderán sentirse máis seguros co amparo de Roma. Ás porcións de igrexas orientais que manteñen a independencia, o Papa ofrécelle tamén a súa protección á espera de que dogmaticamente "se convirtan". Con isto, a influencia do Papa na rexión aumentará sen dúbida.O Vaticano sabe que un entendemento profundo co xudaísmo é imposíbel constitutivamente, entre outras causas porque a mosaica é unha relixión étnica que acredita nun Deus exclusivo para Israel. Co Islam tamén non hai confluencia doada xa que o seu Deus único (non trino, por suposto) pode ser universal pro descoñece a moitedume de seres e espacios subrenaturais que achegan o catolicismo a un politeísmo, alén da persistencia da memoria das Cruzadas. Imponse, pois, atraer as minorías árabes cristiás para evitar que, como no caso do falangismo libanés, se alien co sionismo. Así, Roma exercerá o seu poder e autoridade en Oriente. Co esmagamento militar do baasismo laico en Irak e con Tarik Aziz (nesteoriano de orixe) prexo ou se cadra morto, prodúcese a circunstancia farorábel á ofensiva vaticana en Oriente.Non, ao doutor Ratzinger non lle falta fineza. Fáltalle aos bispos españois, sempre tan bouzáns, que queren perseguir polas súas ideas a Torres Queiruga.

O pirata Willy Deville

Na súa páxina web enterámonos de que o noso benquerido e admirado Willy Deville vai estar un tempo retirado dos escenarios, polo tratamento que require a grave enfermidade que padece. Seguro que non se trata dunha doenza da alma.

Todo o noso ánimo para este poeta, compositor, trobador, mariñeiro e arraiano de proa, que promete voltar en pouco tempo para sorprendernos de novo coa súa enerxía vital e coas súas melodías de encrucillada, entre a Illa do Tesouro, a raia seca dos EEUU, Pitoes da Junias e o deserto de Kandahar.

Como homenaxe ao bardo vai a audición do vinilo de Mink Deville co que nos agasallou non hai moitos anos o doutor Boullosa e que gardamos coma un tesouro da cripta segreda do castelo da Chaira de Amoroce.

Seguiremos informando.

Premio Roberto Vidal Bolaño ao Instituto de Estudos Miñoranos

Os nosos parabéns ao IEM, todo un referente para os arraianos da raia seca, polo traballo que desenvolveron ao longo destes dez anos e que lle valeu o VI premio Roberto Vidal Bolaño. O xurado da sexta edición deste premio das Redes Escarlata concédelle a distinción ao IEM, unha entidade con sede en Gondomar que destaca especilamente por divulgar a cultura e o patrimonio natural, histórico, artístico, arquitectónico, etnográfico e lingüístico do Val Miñor.

O IEM, que preside Carlos Méixome, botou a andar no ano 1999 co obxectivo de fomentar o coñecemento, a conservación e o respeito polo patrimonio miñorano. Destaca o seu carácter independente, que lle permite contar co consenso das diferentes forzas sociais, culturais, económicas e políticas, unha independencia e actitude arraiana que combinan de xeito maxistral coa salvagarda da identidade e do idioma galego.

O acto de entrega do VI Premio Roberto Vidal Bolaño das Redes Escarlata vai ser o 20 de xuño no auditorio Lois Tobío.

O oráculo de JJ Moralejo

Epístola de Leire Pajín a los feligreses de Babia, capítulo I, versículo 1: «Hermanos y hermanas: Os sugiero que estéis atentos al próximo acontecimiento histórico que se producirá en nuestro planeta: la coincidencia en breve de dos liderazgos progresistas a ambos lados del Atlántico, la presidencia de Obama en Estados Unidos y la presidencia de Zapatero en la Unión Europea en tan solo unos meses».
La repajinera y repajolera epístola venía ya felizmente precedida meses atrás por la de José Blanco a los parroquianos de Las Batuecas, también capítulo I, versículo 1: «Hermanos y hermanas: me he resistido en estos últimos meses a confesar públicamente mi simpatía hacia Barack Obama para no interferir en lo más mínimo en el proceso de elección del
Partido Demócrata». Y no hay duda de que esa abstención militante de nuestro paisano pudo haber contribuido, y mucho, al triunfo de Obama, compareciente ante sus electores sin nada que explicar o disculpar...
Aquella estrella que vieron Melchor, Gaspar y Baltasar, aquellas grandes señales con que se anunció que nacía el moro Abenámar, el Nostradamus completo y encuadernado en pasta, la zarza que ardía y no se consumía, el Faraón soñándose vacas gordas y vacas flacas y José poniéndoselas claras, la trompetería toda del Apocalipsis, la sección de pronósticos del Zaragozano y de O Gaiteiro de Lugo y todo cuanto se quiera añadir de presagios, profecías y mánticas varias se nos quedaría corto para anunciar el inminente acontecimiento histórico que, si Pajín no se me cela, yo elevaría al rango de acontecimiento galáctico, cósmico... al nivel, por ejemplo, del aerolitazo que dicen que clausuró el Parque Jurásico.
Pero, claro está, el aerolitazo fue una macrocatástrofe, mientras que la conjunción del astro Obama con el astro ZP puede ser un segundo Bing-Bang en el que Obama pondrá el Bing y ZP pondrá el Bang, todo fifty-fifty, para inaugurar milenios de beatitud cósmica, con la constelación de Bush-Aznar por fin reducida a agujero negro, negrísimo, y con Leire Pajín ascendida a nueva Estrella Polar, guía y alivio, puerto y seguro de caminantes, navegantes, militantes, votantes... El palabro para ese ascenso tan guay es catasterizada, que, si os suena borde, peor os sonará si os digo en román paladino que doña Leire acaba estrellada. En cambio, si os la catasterizo, os la pongo a la par con nada menos que Andrómeda, Orión, Pegaso...
En fin, hermanos y hermanas, felicitémonos los unos a los otros y a las otras y las otras a las unas y a los otros, y con la mirada espetada en el horizonte estemos atentos a no perdernos la conjunción inminente de estos dos astros, Barack y José Luis.

Nova web

Xa está na rede a páxina web da nova curtametraxe da nosa colaboradora e amiga, a realizadora celanovesa Xudit Casas: www.sobreamortedobieito.com

Foxo de lobo na serra do Leboreiro

O compañeiro David de Bande segue a facer das súas lobadas arraianas. Os nosos parabéns polo seu traballo. Para máis información: http://www.laregion.es/noticia/92707/BaixaLimia/foxodolobo/Bande/

Morrissey: Sangue irlandés, corazón inglés

Como di o doutor Boullosa no seu caderno de bitácora http://kaputmagazine.blogspot.com/ a ver onde está o equivalente español no mundo da canción a esta bomba de canción que podedes escoitar no seu blog.

Sangre irlandesa, corazón inglés, de ésto estoy hecho. No hay nadie en la tierra que me atemorice y ningún régimen puede comprarme o venderme. He estado soñando con un tiempo en el que ser inglés no signifique ser dañino y permanecer junto a la bandera no me haga sentir avergonzado, racista o parcial. Sangre irlandesa, corazón inglés, de ésto estoy hecho. No hay nadie en la tierra que me atemorice, y moriré con ambas manos libres de ataduras. He estado soñando con un tiempo en el que los ingleses estén asqueados hasta la nausea de los laboristas y los «tories» y escupan sobre el nombre de Oliver Cromwell y denuncien a la línea real que aún le rinde pleitesía y se la rendirá por siempre. (Traducido polo Doutor Boullosa, membro fundador da SGAE e da CIA)

Wilcollonuda noite de Jameson e música arraiana

"Sempre que bebes irish whiskey cagas así..." Rebluessssssschofgggfff. Wilco caleidoscopio e arraiano. Encricullada de estilos e influencias. Xa se sabe que non somos un medio acreditado. É vox pópuli. Pero xa temos unha bici para ir fardar por eí nas roldas de prensa e na cobertura da información cultural. Por fin somos frikis e atracamos esta noite no porto de Nova York. Anos 20. Coma o Churchill de Bande, con palillos roídos no peto do chaleque para emprestarlle a calquera que os precisara. Gafas de pasta dos anos 50. Tupé. Os arraianos é o que che temos, boneca. Jazz nas entranas e melatonina con Jameson no bulbo raquídeo, puto nome bíblico, con algo de cervexa galesa nos beizos do cú. Nada de descontrol. Todo en gaélico americano. Demasiado ensaiado. Música cun pé na terra e pianola da Collona na canella de Oregón. Visitamos a John Ford e facémolo a través duns Wilco ás veces excesivamente correctos pero sempre potentes e auténticos. Voz propia. O caso é non se mancar, que lle din os nenos de xeonllos esgazados ás taberneiras do colexio de monxas, putas reintegradas. Ao picadiscos Fon, que anda de Harlem en Harlem trala horta ecolóxica perfeita, xa lle agradecín a noite compostelá coa que me sorprendeu, que case non dou chegado. O marqués co seu carro berlina, noite de lúa e pequenos bombóns con pedras de praliné. É o que che ten vivir na capital. Puto calor. Os Wilco no barrio de San Lázaro. Festa da unlla negra. Empezan o concerto antes de que o público se sente. Teñen moitas caras estes cinco músicos. Poliédricos. Virtuosos. Son uns profesionais os tipiños estes, pero ningún dos fans que deixan as palmas emocionadas en youtube e algunhas arrítmicas percusións no calor do auditorio, me soubo dicir aínda de onde eran os wilcollonudos estes. Jeff Tweedy é o xefe. Nótaselle. Os outro son bos músicos pero algo perfectos e comerciais de máis. Calcetíns vermellos toca a guitarra coma os anxos o laúde. Moita enerxía desprenden as melodías que van collendo de aquí e de acolá, da banda de laíño e de lestrove, peneirando todo con moito agarimo. Tonterías, chaval. Criticos musicais non saben de ná. Os Wilco parecen uns tipos sacados da tenda do Juliño da Ramallosa, en plan bebedor profesional e salvando as distancias. Polo menos dan o pego. Teñen callo da barra no cóbado. Beben licor café en Oregón e séntalles ben. Non pode ser. Cheiran a fume de tabaco. Cinco auténticos arraianos do outro lado do auténtico, con Thomas Jefferson nas veas, que por certo seica non é o nome dun novo grupo de rock, e algo de Fletwood Mac no espello. Finais psiquedélicos e unha guitarreira diarreica pero precisa e cirúrxica ás veces. Teclados mamut. Batería explosión. Baixo yoyó. Guitarras rurais e voz que varía de cor. Xa teño ganas de ver o novo dvd da banda esta, que seica xa anda por aí. Estou canso e quero ir durmir, pero non dou. Atentos á rede. Seica sacan disco. Débense fotos. Xa. Pero están algo movidas. Sempre que me bebes acabas así, meu queirdo Jameson. Boneco. Cagándoa outra vez. Non sabes o que dis... non sabes de música. Non eres guai. Pero os Wilco cumpliron a súa misión primixenia: ensinaron as súas oito caras e rebentaron ao numeroso público que se achegou ao placio de congresos de Santiago. Algo máis claro: http://www.wilcoworld.net/

O xefe sobre Sastre e Pradera

Madrid parecíame pequeno, nos días da miña mocedade. En círculos comunistas, e mesmo fóra deles, falábase moito de Javier Pradera. El era un activista procedente dunha familia de dereitas e clase alta e dicíase ser mesmo neto de Víctor Pradera que anda na historia do carlismo. Lembro moi ben a impresión que me produciu a súa primeira detención e encarceramento. Ninguén sabía entón quen era Federico Sánchez e mesmo que tras ese nome figuraba o Jorge Semprún que movía os fíos da clandestinidade do PCE en Madrid. Pero todos sabíamos de Javier Pradera a quen algún chamaban Aviraneta coma o conspirador de Pío Baroja. Outra figura, ben admirada e aprezada, do PCE madrileño dos meus días mozos era Alfonso Sastre. Visiteino algunha vez no seu pisiño do Barrio de la Concepción, a tiro da pedra da praza de touros de Las Ventas. El había de lle dar vida fantástica a aquela zona inventando un relato cuxo protagonista é un vampiro que fai o seu paverísimo traballo pola Carretera Aragón, onde estaba o moi fedorento Cine Aragón, estrado, de pédebas de xirasol. Alén de teórico marxista e dramaturgo, Alfonso Sastre estivo á cabeza dunha operación que lle amargou a vida a Franco e a Fraga Iribarne, o seu ministro de propaganda. Quero decer que foi Sastre o que redactou e fixo circular a famosa "Carta dos Intelectuais" na que se protestaba principalmente polas torturas da policía na represión das folgas de Asturias, con especial mención dos maus tratos ás mulleres. A protesta diu a volta ao mundo e serviu para que moitos intelectuais desen a cara e fosen ben identificados como opositores ao réxime. Sastre demostrou ser un estratega temíbel e a aquela carta seguiron outras de moito menor efecto.-¡Estoy en la calle! - díxolle Torrente Ballester a Sastre ao se ver privado das súas prebendas franquistas despois de asinar a carta dos intelectuais. -¡Bien venido!- parece que lle contestou o dramaturgo. Logo despois, Pradera e Sastre marcharon do PCE. O primeiro pola banda de Laíño en dirección á casa confortábel do PSOE. Pola banda de Lestrove marchou o segundo, exiliándose por razón políticas en Euskadi, até onde o seguiu o moi madrileño José Bergamín. Foi entón cando os medios de comunicación e os ponentes oficais e para-oficiais intentaron borrar o nome de Alfonso Sastre do mapa cultural de España. Non poden: unha e outra vez se produce o regreso de Sastre en forma de texto ou discurso literario ou teórico ou en forma de compromiso político. Milagreiramente, as figuras públicas de Javier Pradera e Alfonso Sastre acaban de conversar de novo. O caso é que Rubalcava (non sei se se escribe así) e o goberno do cal forma parte ordenaron invalidar a candidatura Iniciativa Internacionalista- Solidaridade dos Pobos (II-SP) movilizando a abogacía do Estado e a Fiscalía Xeral a cuxa cabeza se encontra un Conde-Pumpido ben coñecido nos círculos galegos de excombatentes de 1968. Tratábase de demostrar que tal lista para as eleccións europeas estaba contaminada de "terrorismo" e, tras dun fallo disparatado do Supremo, o Tribunal constitucional restaurou II-SP na legalidade.E ben, a persoa próxima ao partido do goberno que máis insistiu, directamente e a través de El País, en defender a lelicitude da "Lista de Sastre", que é tamén a que inclúe sete candidatos galegos, foi Javier Pradera. En círculos maliciosos da política de Madrid, cidade que me segue a parecer pequena algunhas veces, especúlase coa idea de non se tratar dunha re-conversión de Javeir Pradera á esquerda xenuína senón de algo moi simple: unha conspiración contra Rubalcava ao que algúns queren fóra do goberno. En todo caso, se os feitos citados tiveran lugar digamos que en Francia, o ministro do interior espancado polo Tribunal Constitucional sería posto na rúa polo primeiro ministro. Aquí non houbo destitucións nin dimisións.

Impresio Mertens

En dúas palabras... Xa había tempo moito que non chorabamos nun concerto. E o cabrón de Win Mertens conseguiu emocionarnos coa súa actuación redonda. O Teatro Jofre de Ferrol foi unánime no veredicto. Patalexou, púxose en pé e soñou co bandullo do arquitecto. "De diez", dicía aos seus colaboradores en baixavoz o alcalde da cidade, o Irisarri, sentado diante dos cronistas co seu look de Ramón y Cajal, meneando a cabeza.

O enorme pianista e compositor belga (flamenco) non dixo unha palabra en todo o concerto a maiores da presentación da banda. Pero para que falar cando se fai unha música tan fermosa. O vello Mertens é unha especie de mago guasón e carralleiro pero rigoroso, un clown vestido de negro, que se move coma peixe na auga nun mar misterioso e magnético que se atopa entre Anthony and the Johnsons e Rodrigo Leao. Na súa banda, a Win Mertens Ensemble só están os mellores. Contrabaixo, chelo, viola e dous violíns. Supinos virtuosos con moita alma e pouca pose parva. Mertens rouballes a alma a todos eles e a nós tamén. Non canta, bafexa, supura, susurra nunha linguaxe antiga de raiz indoeuropea que nos arremuíña, nos eleva e nos mete debaixo da terra. Mertens consegue facernos chorar, rir, bailar e cantar e pechar os ollos e soñar. Unha vez máis. E dámoslle as nosas beizóns. Imposible enfocar ben tanta emoción.

Mestre troitólogo e filólogo

O vindeiro luns, 1 de xuño, ás 8 do serán, o catedrático arraiano Juan José Moralejo, autor entre outras moitas obras, do xenial libro As troitas, miñas señoras, vai falar sobre os nomes dos ríos galegos na sede da Fundación Caixa Galicia, na rúa do Vilar de Santiago de Compostela. Coma sempre, imprescindible este Moralejo. Vémonos nos ríos, aínda que dea bastante noxo ver como están.

Win Mertens en Ferrol

Os nosos expertos musicólogos arraianos acuden este sábado ao Teatro Jofre de Ferrol para escoitar ao pianista e compositor Win Mertens. Daremos boa conta do concerto neste caderno de bitácora. A ver de que vos sona este tema... http://www.youtube.com/watch?v=dmtY6U0KwoI

A Raia Seca e o principio do mundo

O parque natural transfronteirizo máis grande da UE, o da Peneda e Xurés, que engloba 33.000 hectáreas entre Galicia e Portugal, ten sido declarado Reserva Internacional da Biosfera pola UNESCO. Esta declaración de protección internacional para o macizo granítico arraiano Gerês-Xurés pode significar un salto cualitativo na promoción e na defensa do noso principio do mundo ou tamén pode ser máis do mesmo que vai para ningures. Sexamos optimistas e confiemos en que a idea non pase por convertelo nun parque temático, se non por facer partícipes da súa xestión coordinada aos poboadores destas zonas, arraianos de pro, que son os que manteñen vivo o territorio.

Agás o xefe

Ano tras ano saltan voces críticas contra o Día das Letras Galegas. O curioso é que os contradicores desta festa político-cultural adoitan ser persoas que se presentan a elas mesmas como nacionalistas. En moitos casos os que posfazan da celebración son mesmamente escritores en lingua galega algúns dos cales, dez anos despois da súa morte, serán celebrados en actos, conferencias e congresos como figuras centrais dos Días das Letras Galegas como porvir lle reserva a Galicia. En realidade a festa de que falamos contribúa a que haxa mil días máis para as Letras Galegas nun futuro no que idioma estea vivo na boca dos compatriotas. Este ano, as rúas das nosas ciudades foron invadidas polas voces de milleiros de nenos que se manifestaban, en Correlingua, a favor do idioma da súa estirpe. Estes nenos estaban autorizados e animados polos seus pais e protexidos polos mestres e os órganos regulares dos seus centros educativos. Cando Correlingua se manifestaba pola rúa de vigo no que vivo, comprobei que eran moitos os coches que pitaban rítmicamente ao compás dos slogans da leda rapaciada. Para cousas coma esta serve o Días das Letras Galegas. Logo, como estamos en tempos de tribulación para o idioma noso, a Mesa pola Normalización convocou unha manifestación en Compostela que foi apoiada por todas as organizacións sociais, políticas e culturais verdadeiramente galegas (polo Club Financeiro de Vigo coido que non). O resultado foi que as multitudes galegófonas (milleiros e milleiros de suxeitos indignados) invadiron a cidade levítica e convertérona na capital real da nación incesante (Beiras). E isto ocorreu no Días das Letras Galegas. Letras que se celebraron con innumerables actos e festas, de Norte a Sul e de Leste a Ueste, por todo o territorio poboado por humanos en Galicia. Cada ano, a Academia Galega designa un escritor cuxa figura centrará a reflexión culta e a actividade divulgadora durante un ano. Tal figura será a clave que explique unha época da nosa Historia como pobo deferente a todos os pobos do mundo, ou sexa como nación. Este ano, a Academia escolleu Ramón Piñeiro, personalidade complexa e central dunha controversia política que chega aos nosos días. Ao finalizar o ano, a Academia porá en pé un congreso no que a vida, a obra e a época de Ramón Piñeiro será sometida a exame en profundidade. Tamén para alumear os currunchos da nosa Historia serve o conmemoración das Letras Galegas. O pasado día 17 e ao regresar do acto académico que tivo lugar en Láncara, cruceime en Vigo cun meu coñecido, de seu oficio carpinteiro de ribeira nun esteleiro da ría.

–Na Praza da Independencia –díxome– vin un sinal de prohibición para os vehículos cun letreiro que di: "Agás residentes". Eu non sei o que é "agás".– Significa "a excepción de", "non sendo", "excepto" –aclareille eu. O meu interlocutor ficou pensativo. Logo preguntou: –Entón "agás" é unha desas palabras que nos quitaron?–É -asentín. Claro que o Días das Letras Galegas serve para moito.

A derradeira sesión

Este é o nome da exposición realizada por Manuel Sendón e Olaia Sendón, que estes días podedes ver na Casa da Parra de Compostela. Paga a pena a visita. Altamente recomendable. Material evocador, luminoso e decadente. Fotografía cirúrxica do pai e un fermoso documental da filla que nos levan a viaxar polas vellas salas de cine de Galicia. A maxia e a decadencia do cinema. Cheiro a humidade das butacas. Evoco a miña infancia celanovesa, correndo polas traseiras do cine Regueiro, co Luis do Avenida e co Miguel Músico, detrás do Jesús Cagalleta, o derradeiro operador cinematográfico de sala que houbo en Celanova; para que nos deixara ver os catálogos e as películas NRM dende o caseto de proxección.

Alí, no vello cine Regueiro e tamén no Cine Clube Solpor de Celanova, coñecín a Bruce Lee, a John Wayne e a Bud Spencer, a Woody Allen, a Bertolucci, a Coppola, a Ford e aos Monty... Hoxe voltaron todos a visitarme mentres paseaba pola exposición da Casa da Parra de Compostela. Vémonos no cine e tralas fiestras da memoria. Nas traseiras do cine Regueiro, na canella e na finca do LLoves. Só ata o 10 de xullo.

O gran Seun Kuti e a orquestra Egypt 80

Fela Kuti xa pode descansar tranquilo, pois o seu fillo anda solto e seguindo os seus pasos. Tan solto que, ao mando da orquestra herdada do seu vello, Egypt 80, puxo en pé a todo o auditorio do pazo da cultura de Pontevedra. Cando morreu seu pai, en 1997, Seun só tiña 15 anos. Pero hai cousas que a estirpe perpetúa, couas que melloran xeración tras xeración, pola fixación xenética e o legado dos antergos.
Puro lume foi o que puidemos sentir os poucos espectadores deste xenial concerto. Calor, cores vivas e soños nixerianos cada vez que danzamos cos ollos pechados. Poucos foron quen de permanecer sentados todo o concerto. A banda é pura enerxía afrobeat: catro ventos, dúas guitarras, teclados, batería, dúas coristas-danzantes deliciosas e tres percusionistas máis. Seun Kuti semella un rebelde seminarista nixeriano, con pantalóns brancos aptretados, zapatos brancos de vendedor de churros e camisa branca axustada, que sacou contra o final da actuación para apoteose das féminas. Algúns machos imitaban malamente as danzas das dúas mozas africanas. Este home segue a pegada musical e o compromiso político do seu vello. Os seus concertos son coma unha oración pagana de ledicia, saxo rompente e sabor africano. Se non fora por algúns cambios de ritmo soberbios, as dúas horas semellarían unha soa canción circular, sen acougo. O sosego só se acada ao final. Iso si, Seun Kuti baila moito mellor que o seu pai, quen falaba con bastante máis propiedade e tiña a cabeza mellor amoblada ca el. A pesar de todo, un notable alto. Festa rachada. Funki, jazz, percusión, electricidade e paixón.

inter cultural

En clave australiana: II-SP e o boomerang

Publiquei eu hai moito un conto titulado "Ela, boomerang" que agoa me vén á acordanza. Escribo esta columna despois de o Tribunal das Salesas ordenar a disolución da candidatura ás eleccións europeas Iniciativa Internacionalista-A Solidaridade dos Pobos (en diante). Eu pensó que esta ilegalización constitúe un disparate político en forma de boomerang mal dirixido. A arma australiana, usada para ferir o que eles chaman "entorno abertzale", ao voltar ao cazador bátelle a este na testa en lugar de ocupar o seu lugar mansamente na man. Un periódico a fin ao PSOE, El País, editorializa poñendo en dúbida a corrección e necesidade da ilegalización e, nos artículos de fondo, Javier Pradera e algunha notabre asinatura máis sosteñen que o fallo do Supremo é feble e non se basa amáis que en indicios non demasiados racionais da afinidade dalgúns compoñentes da listas coa antiga Batasuna. Na realidade, El País e o vello raposo de Javier Pradera están moi preocupados pola ilegalización xa que esta se encontra denunciada no Tribunal de Estrasburgo ao o cal II demandou amparo. Se o Tribunal Constitucional non bota abaixo o fallo do Supremo, sen dúbida Estrasburgo condenará a ilegalización e España amosará de novo diante do mundo a faz sinistra de Torquemada e da Santa Inquisición. Ninguén cre en España que II sexa unha candidatura encoberta de Batasuna. Moito menos en Galicia. E non falo da FPG, que partipa nas listas, senón de intelectuais como Fernán-Vello ou Dionisio Pereira, este seguido de trinta asinaturas en Vieiros e noutros sitios de internet, nin tampouco da Aula Castelao de Filosofía, entidades e persoas que condenan con firmeza o que consideran un atentado aos dereitos civís, incluidos os dereitos civís dos galegos. En efecto, II está integrada por persoas e colectivos de todas as nación e territorios do Estado Español e reflecte moi ben unha esquerda realmente existente, no plano intelectual, nos movimentos sociais, na esquerda obreira xenuína, que inclúe os nacionalismos galego, vasco e catalán pero que os reborda e anchea. Se cadra o medo a unha verdadeira esquerda solidaria en todo o Estado servise de estímulo para esta ilegalización. En todo caso II non é unha Galeuzka segundo o modelo histórico tan caro a Castelao, nin unha Galeuscat. II é unha alianza dos pobos e das nacións da España anticapitalista en tempos de crise. Alianza que defende o principio de autodeterminación, que non está na Constitución española pero si no consenso democrático internacional e na letra e no espírito das Organización das Nacións Unidas. Os componentes de II son considerados perigosos polo goberno de Madrid e este move os órganos xurídicos que dependen xerarquicamente do executivo (Avogacía do Estado e Ficalía) os cales lle apresentan a unha sala ad hoc do Supremo un documento mal construído, apresurado e redactado, con palabras de cafetín (fálase de "infección", de "banderín" de engache" lexionario…). Ora ben: esa sala, especializada en grandes disidencias, cunha Lei de partidos ben anti-democrática na man, non consigue unanimidade no seu fallo. De 16 membros, 5 maxistrados votaron en contra da ilegalización de II. Non houbo unanimidade. O boomerang, no intre mesmo do fallo do Supremo, comezou a virar na dirección da testa do goberno de José Luis Rodríguez Zapatero. En todo caso, se o Constitucional non recompón o erro, verémonos en Estrasburgo.

Morre a avoa blogeira

Morre María Amelia, a blogueira más anciá do planeta aos 98 anos de idade, dous anos e medio despois de estrear, o día que fixo 95, un blog que se converteu en todo un fenómeno da Internet. Nacida en Muxía (A Coruña) en 1911, a aboa da Rede levaba una par de meses sen facer novas aportacións na súa páxina, coa que se comunicaba con milleiros de amigos dos cinco continentes. Un agarimoso saúdo blogueiro para ela dende esta beira da pantalla.

Arraianos no feisbuc

Como non podía ser doutro xeito, os arraianos estamos alí onde se coce algo importante. Reproducimos eiquí o primeiro tema de discusión da ágora arraiana no feisbuc ese famoso.

1. Hoxe imos falar das Chegas de Bois, unha tradición ancestral que se está a perder na parte galega da Raia Seca polas denuncias dos "ecoloxistas". Antigamente cada aldea arraiana tiña o seu boi totémico, que loitaba co da aldea veciña ata que un deles vencía. Xa nunca voltaban loitar porque xa se lembraban de quen era o máis poderoso. Así de nobles son os bois, pero non podemos dicir o mesmo dos humanos... Trala prohibición das chegas en Mugueimes, único lugar de Galicia onde se facían, polas denuncias dos presuntos defensores dos animais, o concello decidiu subtituir a chega por un penoso espectáculo portátil no máis puro estilo baltaril tauritón. Como se o que subxacera a esta celebración telúrica fose realmente unha pulsión taurina. En Montalegre está a capital das Chegas de Bois. Menos mal que nos queda Portugal. Aquí aínda non houbo quen se atrevera a declarar as chegas de bois un elemento fundamental da tradición galaico portuguesa. Neso estamos... loitando coa forza telúrica do totémico boi dos arraianos...

http://www.youtube.com/watch?v=9CkT_oIEA2k

2. Facelo ben aínda que non vaia a ningures... Veleiquí unha máxima dos arraianos, establecida por Henry Miller no seu día e incorporada recentemente ao noso ideario polo doutor Boullosa, o enfeitizado de malasaña. Para que os "ecoloxistas" non poidan denunciar as chegas de bois abondaría conseguir unha declaración pública dese ritual ancestral como parte do patrimonio inmaterial galaico portugués. Deste xeito, non se podería invocar o cumprimento da lei de protección de animais, porque as chegas de bois quedarían á marxe dese texto legal por tratrase dunha tradición. Dado que a ninguén lle interesa demasiado este tema, e posto que non dubidan en substituir as chegas de bois por touradas portátiles a la spanish omelette, sería bo facer unha recollida de sinaturas e unha campaña de divulgación para conseguir esa declaración e o recoñecemento público e a defensa dunha das tradicións arraianas máis ancestrais e auténticas, canda o contrabando, o espírito irredento e a dobre nacionalidade.

Seun Kuti en Pontevedra

Seun Kuti é o derradeiro fillo de Fela Anikulapo Kuti. O seu vello foi o creador do Afrobeat, corrente musical arraiana onde as haxa, e non podemos resitir a tentación de ir comprobar este sábado 23 de maio, no Pazo de Cultura de Pontevedra, se estamos ante o seu digno herdeiro. Imos á procura do espíritu arraiano do vello Kuti, para ver se a continuación da estirpe está garantida.

Fela Kuti, nixeriano e creador do Afrobeat, morto en 1997 segue sendo un dos referentes da música africana máis comprometida e brillante. Seun Kuti, na foto, aterra agora en Pontevedra coa lendaria banda do seu vello, Egypt 80, liderándoa como saxofonista e vocalista. Imos ver se arde ou non arde a cidade do Lérez e se os músicos nos fan arder a nós tamén, para arrincarnos o cheiro da celulosa. Neste caderno arraiano daremos boa conta deste concerto argallado pola xente da fábrica de chocolate. Seguiremos a informar...

Arredor do mapa de cores do xefe

En 1956 un valioso narrador galego da miña xeración, Xohán Casal, morto novo, fechouse no seu cuarto e escribiu un auto-manifesto en castelán que levaba o título de "Hacia un mapa de colores". Trataba da necesidade de que todas as nacións sen estado do mundo se convertisen en repúblicas libres e autodeterminadas. Fortemente utópico, o escrito de Xohán Casal fundamentábase nun libro que poucos galegos vivos leron: "Doutrina nacionalista" de Ramón Vilar Ponte con prólogo de Vicente Risco. Despois, Casal pasouse ao galego. Está moi divulgada a idea de que os nacionalismos (das nacións sen estado) son perxudiciais; especialmente, na circunstancia española, o vasco, o catalán e o galego (por orde de displicencia). Soe argumentarse contra estes nacionalismos que o mundo camiña cara unidades políticas superiores e que as nacións de poboación pouco numerosa son inviabeis como estado. Deixemos a unha banda o feito de que Islandia (mesmo en crise) é a república do mundo capitalista (controlado) máis próspera e feliz, a pesares de non ter senón uns centos de milleiros de habitantes. O caso é que a profecía de Xohán Casal resultou realidade. Desque el escribiu "Hacia un mapa de colores" deica hoxe, no mundo xurdiron infinidade de novas repúblicas independentes. Antes de Casal, e a raíz da Revolución de Outubro e da Guerra Europea, Finlandia, Checoslovaquia e outros países pintaron o mapa de Europa con matices inéditos. Eu relembro o continente africano sen outros estados que Liberia, Unión Sudafricana e Exipto, pois Etiopía na miña nenez fora invadida polas valentes forzas expedicionarias do Duce para crear o Novo Imperio Romano. E ben, ao longo da miña vida fun vendo como Africa enteira se descolonizaba, para ben unhas veces e outras para regular, e aquel mapa ia sendo coloreado con todas as cores e combinacións da cuatricomía e do Arco da Vella. Asia e Oceanía tamén se vestiron de tintas rechamantes; por veces coa cor do sangue, caso Viet Nam, Laos e Cambodja. O comunismo e o neutralismo progresista chamábanlle a éstes "movementos de liberación nacional". E fomentábannos a Unión Soviética, as democracias populares, China, Cuba. Israel apareceu no mapa político, esta vez con cores sombrizas de inxustiza en permanente expansión cartográfica. Un vento contrario da Historia fomentou, despois, os nacionalismos capitalistas seguindo a directiva dos EEUU. A consigna era aniquilar a URSS e, na queda do estado federal do socialismo real, accederon á independencia repúblicas que xa intentaran ter pintada a súa cor no mapa da "nova" Europa deseñada pola Alemaña nazi: as bálticas, Georgia, Ucraíña, Bielorrusia. Nas estepas da Asia Central, coa música de Borodin ao fondo, apareceron as cores dos novos estados petroleiros. Logo foi preciso destruir Yugoslavia, e o odio relixioso e o fanatismo incitado polo estranxeiro culminou en repúblicas independentes tan inverosimeis coma é Kosovo. Non sei con que cor figura Kosovo no mapa desta triste Europa en que nos tocou vivir. Ao mellor resulta ser de cor Ilusión, coma dicía Quevedo.Escribiu Étienne Balibar: o nacionalismo é plástico. Todo pende de que contido de clase teña e a quen sirva. Penso en Tibet e en que de acadar a independencia que lle procuran as forzas negras da historia, levará ao mapamundi a cor da alienación relixiosa e da tristura pre-lóxica.

Manifesto das Redes Escarlata

Ante a ilegalización da candidatura Iniciativa Intenacionalista, que tiña previsto concorrer ás próximas eleccións ao Parlamento Europeo, as Redes Escarlata queren deixar constancia do seguinte:
1.-Aínda que a nosa militancia pertence a diversas opcións políticas, consideramos boa nova o artellamento dunha candidatura que defende a autodeterminación desde posicións inequívocas de esquerda.
2.-O Estado marcou no seu horizonte a eliminación física de calquera ideoloxía hostil á monarquía constitucional. Nese proxecto común do PSOE e do PP quedan significativamente dentro da legalidade -así o advertimos no seu momento ao denunciarmos a Lei de Partidos- as organizacións ultradereitistas de signo xenófobo, nazi, católico, etc.
3.-A resposta contra este novo esmagamento das ideoloxías que España desexa expulsar da libre confrontación nun proceso electoral non debe vir só das propias institucións europeas, senón dos partidos, sindicatos e plataformas que se din democráticas. De non se dar unha inmediata reacción por parte do resto do espectro político galego, coidamos que no futuro será realmente difícil evitar a sospeita de que o silencio e a insolidariedade sirvan outro amo diferente do que, unha vez máis, criminaliza a defensa da autodeterminación e do anticapitalismo.
Saúde e República
Compostela, 15 de maio de 2009

A morte de John Ford

Agora que só me dedico ao cultivo profisional de bonsais, xa o podo contar, porque eu estaba alí, ao pé da súa cama. Podo dicir que hai tres versións sobre as derradeiras palabras de John Ford antes de morrer e que as tres son verdadeiras, porque seica a verdade sempre é unha mentira que aínda non ten sido descoberta, ou algo así dixeron pola radio... Velaí van as tres versións da mesma realidade (algún día voltaremos falar aquí de Connemara e de homes tranquilos).

1. Un cura irlandés está a facer unha cerimonia de extrema unción interminable. Ford está en coma, deitado na cama do hospital, pero milagreiramente abre un ollo para dicir: Santa maría madre de Dios...

2. O cura moe aos santos todos coa extrema unción. Non dá rematado e Ford sae do seu letargo comatoso para dicir: Coooortén!, como se estivera rodando O home que matou a Liberty Valance.

3. Estamos na mesma situación, no leito de morte, co cura e coas uncións extremas e, de súpeto, o director abre un ollo e di: non teredes un puro por ai?

Gripoume o porco

Vendo os sempre estimulantes informativos da TVG, que onte fixeron un directo coa reporteira informando sobre a gripe porcina enfundada nun marciano traxe branco entre os porcos, pero asegurando que non había perigo de consumilo, vaia imaxe de tranquilidade e normalidade que trasnmitía, veume ao maxín un tempo remoto en que todo cheiraba a tubarrete e carbonilla de carburador. Lembro aqueles anos de adolescencia no taller do Patacas de Celanova, cando soñabamos con atracar a algún vello para mercarnos, por fin, unha moto trucada ou de serie, que os nosos pais se negaban a mercarnos. Daquela había anxos do inferno que percorrían a comarca e eran a nosa envexa. Nós tiñamos chupa de coiro, pantalóns e camisetas de xevi, e escoitabamos aos chicos e aos calis. Incluso tiñamos casco e luvas. Só nos faltaba a moto para ser plenamente felices.
Daquela tamén soñabamos espertos que as chuchis se nos espetaban, cando as levabamos de paquete, nas apuradas de frenada que caracterizaban aos machotiños. Só podiamos soñar, e de cando en vez, mangar algunha moto na vila e darlle unhas voltas co ferro a fondo ata toupala. A aquilo chamábaselle gripar. Popopopooooooo.... e había que levar rectificar o motor onde o angelito de ourense e blablablá...
Seica os porcos tamén griparon nestes días, con tanto chourizo, tanta cachucha e tanto xamón que lle jalamos non é de estranar, é o seu xeito de protestar... o mesmo que griparon os informativos infumables da TVG, onde fan directos ata para dicir que chove no inverno e que fai sol no verán, sen importar o que lle custan eses alardes técnicos a todos os galegos. Nada mellor para animar a comer porco que poñer á reporteira vestida de badiola nunha granxa porcina. Mágoa dunha entrevista en directo co porco xefe supremo dicindo: "home, xa se sabe que somos marisco de curral e que uns picamos e outros non, pero a todos nos chega o san martiño e a gripe do porco voando que ás veces te pilla coa pezuña de pé"... e esas cousas espontáneas e informativas que tranquilizan aos consumidores. Tamén gripou o bicéfalo bipartito, coa súa lingua bífida de beizos insaboros. Os que non griparon foron os medios de comunicación galegos, que foron untados con máis de 50 millóns de euros polas "nosas" consellerías, para logo metela dobrada por onde empezan os cestos. Toda unha lección de independencia e democracia nun país excesivamente civilizado, onde os porcos falan e gripan, son trucados e levan tubarro. Claro que o que non chupa por un lado, chupa polo outro. Pero que conste que nós non levamos un can desa tarta de santiago con purín que se repartiu entre os avutres, aínda que somos un medio de referencia no país onde os cerebros adoptan forma de lacón. Gripoume o porco e eu sen paracetamol na casa. Haberá que embimbalo, que a augardente cura todo...

Mulleres da raia

Mulleres da Raia, documental dirixido por Diana Gonçalves, recibiu o Premio da Prensa á mellor película no Festival Caminhos do Cinema Português, que se desenvolveu do 18 ao 26 de abril en Coimbra. Durante estes días semana, o numeroso público que se achegou ao Teatro Académico Gil Vicente, puido ver unha mostra da mellor produción nacional. Un total de 69 películas participaron na sección competitiva, e entre elas Mulleres da Raia, que competía en tres categorías: Premio del Jurado Oficial, Premio de la Prensa e Premio de la Federación Internacional de Cineclubs. Os nosos parabéns a Diana Gonçalves, arraiana maior.

Reflexións arraianas de domingo pola mañá

Seica o galego perdeu un 35% de falantes, sobre todo entre as xeracións máis novas, durante os últimos dez anos. Non teño nin idea de que técnicas cualitativas e cuantitativas de investigación social serían precisas para chegar a esa fuxidía conclusión, pero este modesto servidor do exército pacifista armado arraiano teríalles aforrado moitos esforzos aos devanditos investigadores. Abonda con dar unha volta polos centros comerciais das cidades galegas ou vermos o pouco bo hip hop que se fai en galego. Un agarimoso saúdo ao Leo, ao García e ao Hevi dende esta palestra.

A verdade é que non sei por que nos estrañamos, xa que todos sabemos que somos un incivilizado non país dividido entre estriñidos crónicos e diarreicos ocasionais, arraianos e non arraianos como dicotomía transversal. Xa dicía o outro que non hai gusto máis cumprido que cagar cando se está estriñido... Pois si, amigos, chegou o momento do cambio... Xa está aquí... Os tractores xaponeses, vendidos como chatarra no país nipón, entran en Galicia de contrabando a través de Portugal. Quero ter un kubota coma o da foto, un kubotiña, que non un cubata manchiqueiro, ou tamén... tomarme un kubata no kubota... Disque algunha xente volta ao campo. O agro é agora o colchón sen muelles das contradicións do sistema. Voltan os chimpíns sen papeis, pero agora son chimpíns zen. A terra trabállase e abandónanse os solariums e os ximnasios. A xente nova e non tan nova volta a Chaguazoso dende Hospitalet e os ourensáns de Vigo cargan os seus remolques e citroninas con patacas, cebolas e verduras, para non ter que ir ao alcampo. Os avós voltan ao centro do sistema para dicir como carallo se sementa. Claro que sempre nos quedará o grumir, protección civil, o exército ou as oposicións a policía e garda civil. Estabilidade na incertidume. Son tempos de cambio e lemos con ledicia na prensa provinciana deste non país a segreda confesión do novo conselleiro de cultura, Roberto Varela, toda unha perversión nocturna que quere compartir cos galegos máis arraianos: seica lé poemas de Méndez Ferrín todas as noites antes de durmir, e que non o debera dicir porque é moi radical e de esquerdas. Pero, que máis ten iso se escribe bos poemas. O xefe é o puto xefe. Mentres haxa vida haberá esperanza. Se a crise fai que esquezamos as burbullas de xabón e voltemos poñer os pés na terra, en contacto coas raizames e cos ósos dos ancestros, benvida sexa. Porque a nosa terra de acidez extrema precisa o cal dos esqueletes para dar novos froitos. Xa o dicía o poeta galés Dylan Thomas: somos un país musicaaaaaaaaaaaaaaaaal, eeeeeeeeeeeeeeeeei carballeira!! ou vaiche booooooa vilaboooooa!! Calquera escusa é boa para ir tomar un viño un domingo pola mañá na compaña do vello e sabio Prisiciliano...

a palla mental non continuará... polo dagora

Mouros en Celanova e cánabo en Vilanova

Lembro que o xeneral Enrique Líster púñase feroche cando sentía falar de Guerra Civil Española. El sostiña, e coido que con moita razón, que en España houbera unha guerra do pobo ou dos pobos de España contra unha coaligación de forzas militares estranxeiras. Os alemáns, coa temíbel aviación da Lexión Condor (a simpatía pola ave que come carniza delatábaos). As ben armadas e alimentadas unidades fascistas de Italia: aquelas Frechas Negras que o propio Líster esmigallara en Guadalajara. E os mouros. As Brigadas Internacionais tiveran que retirarse. As democracias fixeron eclipse. Entendamos como mouros, en sentido non pexorativo, os habitantes do protectorado español de Marrocos que se alistaron máis ou menos voluntariamente para loitaren con Franco contra a República. Foron recrutados, alén de na zona do protectorado español, nas prazas de soberanía plena de Ceuta e Melilla, en Sidi Ifni e no territorio de Río de Oro ou Sahara Occidental. O Sultán Azul foi un mito. Acabo de ler, nun interesantísimo artigo (El País, 10-VII) asinado por Goughaleb El Attar, que estes continxentes de tropas mouras sumaron uns 100.000 homes. Eu aínda case lembro, moi vagamente, unha compañía de mouros acuartelada no convento de Celanova, á fin, da guerra, que facía servizo de garda cando aqueles edificios estaban habilitados para prisión política de exterminio. Contaban os vellos que, a escuso, estes soldados cultivaban a grifa ou cannabis no espazo que rodea o castelo de Vilanova dos Infantes. Chamábanlle “te”, seica. Di El Attar que estas tropas foron levadas á guerra de España mediante a seducción e o engano e que procedían da miseria e da ignorancia. Seguro que foi así. Tamén afirma que a lenda de ferocidade e crueldade das tropas mouras foi parte da propaganda intimidatoria do propio franquismo. En todo caso, a nosa propaganda insistiu moito no odio aos mouros en canto que forza de choque incivilizada e cruel contra as Luces que representaba a República. Así fomos nós. Chámame moito a atención unha afirmación do articulista. Dinos el que a maioría dos combatentes marroquinos de exército fascista procedía das montañas do Rif. Cómo pode ser esto posíbel se poucos anos antes da guerra (non civil) precisamente no Rif houbera un levantamento dirixido por Muhamad Ábd al-Karim (Abd el-Krim) (1921) cuxo episodio máis notábel foi o desastre de Annual e que culminou no desembarco de Alhucemas en 1925. Nesta guerra, terríbel, participaron o mesmo Franco e a crueldade contra os independentistas rifeños foi extremadamente violenta e contraria, por parte española, ás regras internacionais e aos máis elementais dereitos humanos.O Rif sentiuse daquela derrotado e humillado. Abd el-Krim, heroi do seu pobo, era un líder béreber de lingua tamazigh e non árabe que detestaba o sultán alawita. Era republicano, un intelectual e un precursor do movemento de liberación nacional do Terceiro Mundo, e do Norte de Africa en particular. Mesmamente Abd el-Krim morreu en 1963, cando nacía en Galicia a UPG, no Cairo e protexido polo partido socialista de Nasser. E se Abd el-Krim, lider do Comité para a Liberación antifranquista, cómo pode ser posibel que a maior parte dos 100.000 combatentes franquistas marroquinos na guerra de España procedesen do Rif, bastión hoxe mesmo do nacionalismo bérbere?Tería moito gosto en que Boulagheb El Attar me aclarase esta cuestión. En todo caso eu estou moi dacordo con este señor cando di que a participación marroquina no bando franquista da guerra de España aínda non foi estudada debidamente.

Eloi Lozano, cineasta arraiano

Viña do fondo dos espellos rotos da miña cidade natal. Ourense era o negror e o seu contrario que impelía Eloi sempre avante. Nunha reunión (dicía Reboiras: “xunta”) do cumio central da UPG, e un aparte para petiscar tortilla, díxome Muñiz que había alguén en Ourense que quería facer unha película sobre a noveliña que eu titulara Retorno a Tagen Ata e que X.M. Álvarez Blázquez publicara na Castrelos de Pi i Margall (fronte á igrexa da Asemblea de Irmáns), Vigo verdadeiro. Chocoume porque o relato ía contra Ulm Roan, cuxa derradeira encarnación é Francisco Rodríguez, e que ao tempo se facía chamar Ramón Piñeiro. Predecía tal noveleta a autonomía e a súa función de opera bufa, simulacro e representación para aproveitados. Entrevisteime con Eloi Lozano, coido que no Espolón ourensán da Praza Maior, tan memorado por Otero Pedrayo no seus textos canónicos, nos seus textos dispersos e esquencidos. Paseo arriba, paseo abaixo do Espolón, entre a escalinata de Santa María a Madre e a libraría de Álvarez, expliqueille ao incipiente director como entendía eu que unha novela debía ser levada ao cine.Ou sexa: de ningunha maneira. A literatura é a literatura e o cine é o cine. Se Eloi quería pór Retorno a Tagen Ata en cine tiña que ser él, non eu, o autor. Podía aproveitar da miña obra o que quixese. Pro a responsabilidade era del. Podía facer sobre a miña noveliña unha película mellor ca o pretexto; de igual mérito ou notoriamente inferior. Eu non quería intervir. Eloi Lozano fixo no seu Retorno a Tagen Ata o que quixo, o eu sentinme moi satisfeito. Decididamente o que eu non vira no meu relato, porque estaba tan oculto que nin podía aparecer diante dos meus ollos de autor consciente, estaba alí, na película. Elidiu o que lle pareceu e acentuou o que considerou oportuno. O resultado foi, para min, sorprendente Acordeime moito das películas norteamericanas sobre novelas de Steinbeck e de Faulkner que ben pouco tiñan que ver cos libros pretendidamente orixinais. Outro caso é o do meu vello amigo Mario Camus, quen, cando pasa ao cine unha novela que lle gusta, é fiel a ela coma o can de palleiro é fiel ao amo.Pasados moitos anos, Eloi Lozano pediume uns poemas para ilustrar uns debuxos de Francisco Leiro. Veu a Vilanova dos Infantes e entrevistámonos na miña casa, para despois tormarmos uns cafeses en Via Veneto, ou sexa no Café da Praza de Celanova. Falamos longo sobre a relación entre a literatura e as artes plásticas. Ficamos dacordo. Eu dinlle uns poemiñas e Leiro aportuou os seus valiosos debuxos á marxe da formidabel obra escultórica que sempre nos abraia. O resultado foi un libro que o mesmo Eloi Lozano, non eu nin Leiro, titulou Erótica. Título unha migalla redundante, pois a sustancia irónica das poesías e dos debuxos era de natureza carnavalesca no sentido que o soviético Bahtín daba ao adxectivo. Descoñezo se Erótica conseguiu moita ou pouca difusión. O que si que sei é que a película Retorno a Tagen Ata non tivo ocasión de ser demasiado visionada, neste último caso polo caracter político que nidiamente se transfere do texto literario meu ao cine da autoría de Eloi.Morreu, leo na prensa, Eloi Lozano. Para min foi un visionario e un adiantado do cine galego. As súas outras películas son ambiciosas, posúen acuidade interventiva e demostran un pesado e amabilísimo talento. Doime moito a morte de Eloi Lozano, que se foi do mundo á idade de 56 anos e 38 despois de rematar a montaxe de película cuxo argumento me pediu emprestado. Certo, certo que Abril pode ser así de cru.

O xefe e un tempo novo que empeza

Guilhem de Peiteus ou Guillerme de Aquitania, tan ben posto en galego por Darío Xohán Cabana, fala da Primavera coma Temps Novel, “tempo novo”. Disque as lampreas perden valor coa chegada da Primavera, e “cúcanse”. A relación entre o deterioro da lamprea e o cantar do cuco é unha crenza moi arraízada aínda que desmentida en Noia onde preparan moi ben este ciclóstomo con herbillas ou chícharos novos. En todo caso direi que comemos unha notabilísima lamprea en Casa José, de Valga, e ao día seguinte sentimos o cuco cucar na Serra do Galiñeiro, polas partes de Vilas (Gondomar). Este cuco tiña a voz un chisco rouca, coma crebada. Felizmente, e no día seguinte, ouvimos o cuco á tardiña noutra caidanca da mesma serra, freguesía de Zamáns (Vigo). Este segundo cuco cantaba límpido e claro, e repetía a cucada un mundo de veces. “Cuco do Minho,/ cuco da Beira,/ quantos anos me dás de solteira?” – reza o dito das meniñas portuguesas. O cuco de Vilas prognosticaría un casamento inminente pro o de Zamáns convertía a mociña nunha moza vella. “Cuco rei,/ cántos anos vivirei?” – é outra pregunta que fai do cuco un oráculo. Se eu lles fixese caso aos cucos do Galiñeiro, un me faría centenario e o outro acababa comigo en pouco tempo.A sensación do Temps Novel invádenos cando vemos florir o estirpeiro ou estripo ou escambrón ou cambroeiro, que o citado duque Guilhem chama na súa lingua “albespí” ou sexa “espiño albar”. A perda, a dor do tempo que pasa, a xeada que cai sobre a flor do estirpeiro, están no poema de Guilhem de Peiteus. Tamén a voz do cuco pode ser causa de pena porque cada cucada mide o tempo que nos achega á morte e nos separa da mocedade. Non todo é gozo e renacemento no Temps Novel. En calquera caso, os estripos do Galiñeiro están florindo e seguirán florindo nos días en que nós xa non teñamos ollos. Abril, dixo o poeta, é o mes máis cru. Mesmo algún Abril pode ser máis cru ca outro.Declina a lamprea, pois, e corre polo meu río a leda noticia, que non todo é mau vivir o tránsito do tempo: chegou a sabela, ou sable ou zamborca ou alosa. Este peixe de medio metro ou así está xa no Miño e supoño que tamén no Ulla. Din que antano a sabela chegaba a Ourense e aínda collía vía nos Peares polo Sil arriba e polo Búbal. Hoxe os encoros coutan a remontada do poderoso peixe. Así como a lamprea goza de prestixio gastronómico, o sable é moi desprezado. Éo até o punto de que está ausente das cartas dos máis dos restaurantes e casas de comida da beira dereita do Miño. Na esquerda, áchase actualmente algo máis valorado. Este cronista garda moi boa memoria dunha sabela en escabeche gulapeada na de Aristeu (Goián) en imborrábel compaña de Xavier Pousa e Eliseo Alonso. Ao lembrar estes amigos mortos a sensación de perda recomponse e Abril volve ser o mes máis cru de T.S. Eliot: escuridade (“Oh, dark, dark, dark”). E nese plan. Disque o sable é un peixe moi espiñento, como pode selo Abril. Por iso lle vai ben a súa preparación en escabeche, aínda que en Valença témolo comido ben fritido en toros. Fálanme de que tamén se prepara en tiras e con arroz. Xa veremos a ver. Pode haber outro Abril, pro este está só en Cunqueiro.

O xefe e o balón intragástrico do galeguismo prehistórico

Como é sabido a Academia Galega dedicoulle o Días das Letras Galegas a Ramón Piñeiro. Esta figura é complexa. Por unha banda representa, en política, unha das posicións do lexitimismo galeguista de pre-guerra civil. Pola outra banda, Piñeiro é un autor dalgúns ensaios con intención filosófica e análise literarias. Eu sempre lembrarei con afecto que Ramón Piñeiro escribiu como prólogo a un meu libro un dos textos con máis intensa vontade de estilo dos que nunca producirá nin chegou a producir. Ou así o entendo eu, se cadra de xeito interesado. Pro, por cima e por baixo, de arca e de couso, Ramón Piñeiro foi sobre todo un activista político. É ben curioso o feito de que o autor lembrado no Día das Letras, sendo como era suxeito dedicado en corpo e alma á política, nunca escribiu verdadeiros textos políticos, aínda que as súas lucubracións sobre a filosofía da Saudade ben poderían ser lidas como textos políticos. Piñeiro foi o arquitecto principal do que podemos chamar o galeguismo da guerra fría. Dirixente incontestado e autócrata do seu grupo, liquidou o Partido Galeguista para organizar os seus seguidores no labor monográfico de facer literatura arredor da Editorial Galaxia de Vigo. Pro ese grupo non era só literario. Estaba dotado de ideoloxía. E os elementos constitutivos desta, que nós chamanos “piñeirismo”, con os seguintes: non nacionalismo, federalismo europeísta, anti-comunismo. No que se refire á literatura, Piñeiro era pragmático e sectario. Non aceptaba na literatura galega máis que tres direccións básicas: o lirismo, o humorismo e a fantasía. Así pensaba el e así o deixou escrito en varios lugares. Para el, o realismo, especialmente o socialrealismo, era unha tendencia altamente sospeitosa de infiltración comunista. Despois de abolir o Partido Galeguista e de negarse a acatar a autoridade do Consello de Galiza fundado por Castelao, Piñeiro chegou á chamada Transición coas mans baleiras. Polo tanto, ao revés que os cataláns e os vascos, os galegos non puidemos facer valer o noso peso político cun goberno galego no exilio e, ao modo de Tarradellas, non fomos capaces de pór na pre-autonomía unha figura histórica do tipo de Antón Alonso Ríos. Así as cousas, Piñeiro tivo unha triste fin política. Condenou Martínez López e as boas persoas que intentaron tras a morte de Franco resucitar o Partido Galeguista. Montou, desesperadamente, unha pantasía chamada Realidade Galega con Carballo Calero e outros. Finalmente, foi deputado no Parlamentiño nas listas do PSOE, nun grupo chamado de “galeguistas históricos” no que estaban Benxamín Casal, Carlos Casares e Alfredo Conde. A verdade é que se os últimos eran iso, eu, poño por caso, podería chamarme a min mesmo “galeguista-pre-histórico” con total xustiza. Levamos xa meses con Ramón Piñeiro nomeado para o Días das Letras. O 17 de Maio aproxímase e a opinión pública de Galicia non recibe ninguna nova noticia sobre Ramón Piñeiro. Non vexo aportacións reveladoras nin sobre o seu pensamento teórico nin sobre a política (ou ausencia de política, máis precisamente) que el encarnaba con poder omnímodo sobre o estricto círculo dos seus seguidores. Por exemplo: seguimos sen saber por que Piñeiro foi preso nos anos corenta, cales foron os cargos da acusación e cal tribunal o condenou a unha severa pena de prisión. Nada do escrito por X.L. Franco Frande na súa obra Os anos escuros sobre Piñeiro e o piñeirismo foi, polo momento, acrecentado. Vexo que os que hoxe se consideran herdeiros de Ramón Piñeiro gardan un silencio moi extraño.

O Furriolo no Fondo dos Espellos

Por Xosé Luís Méndez Ferrín, xefe dos arraianos

Aser Álvarez, fundador e responsábel da Asociación Cultural Arraianos, e a editorial Alvarellos envíannos ao Fondo dos Espellos un libro colectivo que se titula Represión, solidariedade e resistencia antifranquista na Raia. Trátase das ponencias presentadas a un congreso sobre ameteria que explica o título no ano 2006. A calidade dos poemas e o rigor e novidade da maioría das intervencións históricas fan deste volumen a única e mellor obra que se teña escrito sobre a historia da violencia política fascista nas Terras de Celanova e zonas fronteirizas con Portugal. É una das mellores aportacións ao coñecemento da represión en Galicia. O libro tén coma centro simbólico O Furriolo, que é una aldea, un importante castro e unha montaña de entre 700 e 800 m. de altitude que separa o Val do Sorga e do Arnoia da bisbarra da Limia. Lugar soedoso e apartado, aínda hoxe pode percibirse alí un hálito de morte. Pola sua proximidade ao convento de Celanova, onde se instalara unha cadea oficial e unha gornición militar a raíz do inicio da guerra civil, converteuse O Furriolo no lugar preferido para os paseos ou para, como se dicía na zona,“levar os roxos ás claudias”. Tamén asasinaron na Caseta de Ansemil e noutros lugares, pro O Furriolo convertiuse en símbolo e emblema do horror. Traten do que traten as diferentes colaboracións do volumen, O Furriolo está sempre presente, como o está Celso de Poulo, o alcalde frentepopulista de Gomesende, que alí foi morto e se convertiu nun mito popular, indestructíbel.

Na foto vemos a Xosé Vizoso pintando o Mural do Furriolo

A posgaleguidade imaxinada do xefe

¡Yo nunca leo a mis contemporáneos!” –exclamaba, estupendo, Mar Estrella. Eu adoito ler os meus contemporáneos (una excepción: a dos contemporáneos que no me interesa ler (nin ver, nin ouvir). Entre os que leo áchase J.J. Moralejo. Escribe este lingüista e amigo sobre a posibilidade, que el non desexa, dunha Galicia na que o idioma propio deixase de se falar e na que todos falasen o de Burgos. No xornal que fai do odio ao galego un pretexto de vida, Miguel Anxo Murado expón con naturalidade que ningún galego vivo verá o idioma galego morto. Grande verdade. Eiquí e acola, coma a herba de Cunqueiro, nace a nosa dor pola extinción do idioma, e fálase diso. Terá que ver, digo, o feito de que 23.796 veciños de Galicia votasen nas pasadas eleccións polo partido da vascoepañola Rosa Díez. O voto a UPyD claramente contra a lingua galega. Un voto a favor da desaparición do noso idioma, posición suicida que tamén se proxectou nos sufraxios ao PP e aínda á dimensión lerrouxista do PSOE. Masas do pobo galego, xa non falo en votos, consideran a súa lingua inferior, innecesaria, prescindíbel e non lla traspasan aos seus fillos e netos. Naturalmente existe a corrente contraria e esta chámase nacionalismo e ven sendo ideóloxica e culturalmente hexemónica desde Sarmiento e Murguía a acó. Eu fólgome de ver os contemporáneos atrevéndose a imaxinar unha Galicia posgalega. Se cadra ese exercicio de imaxinación e utopía sexa bon para perpetuar a nosa lingua e para ser conscientes de que todas as políticas lingüísticas practicadas desde a norte de Franco a hoxe conduce aos esmorecenento do galego e á hexmonía do castelán ou, se o preferen, español (por min, encantado). A Galicia posgalega será fea. Os nomes de Rosalía de Castro ou de Castelao serán retirados das rúas e sustituidos polos dos herois pioneiros a “Galicia Bilingüe” que abriron o camiño para a loita final. Algúns anciáns recordarán con orgullo que un seu trasavó estivo no combate anti-galego, pro el levará sempre coma estigma o apelido Pousada, cen por cen galego, e terállo que transmitir aos seus descendentes coma un emblema da traición. Moi pouquiños Brais ou Aldara, falarán castelán pero non saberán nada da orixe do seu nome de pía. Na Galicia posgalega a mayoría das persoas levarán apelidos galegos como Fernández (e non Hernández), Ferreiro, Cameselle, Ribadulla e milleiros máis, pero eles non saberán por que os usan.Outros Terán apelidos mestizos (Rajoy, Feijóo) pero non lles dirán o segredo de que tal mestizaxe indica a razón da perda do idioma galego. Os nenos de Vigo non poderán aprender na galescola os poemas de Martín Codax ninde Mendiño porque están escritos nunha lingua que non é a súa porque a lingua dos alumnos posgalegos será a do Cid Campeador. En canto á paisaxe, seguramente persistirá nos seus termos básicos. O Courel, o Hío, o Galiñeiro, o Xurés, a Capelada, o Miño, o Ulla, A Coruña (co artigo que queiran ou sen el), os nomes dos lugares, das ciudades, dos accidentes xeográficos non poderán ser mudados e seguirán en forma galega (mesmo na forma galega que perpetúa e perpetúa a existencia fantasmal de linguas prelatinas). Os falantes castelanizados da Galicia posgalega terán que convivir cun universo toponímico que cada día lles recordará a defección, a colonización e a derrota. Os habitantes posgalegos de Galicia non serán nada e ao mellor, senten vergoña. Seguiremos facendo o posíbel porque a Galicia posgalega nunca chegue a existir.

Cos mortos ao lombo

Otero Pedrayo, atristurado e perseguido, retirouse á aldea e alí escribiu sobre os seus mortos unha obra conmovedora: O Libro dos Amigos (1945). Nela figuraban semblanzas vigorosas de varios presos, exiliados e afusilados antifeixistas. Moitos anos máis tarde, Celso Emilio Ferreiro daba á luz Cemiterio privado, unha colección de epitafios de defuntos respectados entre os cales se encontraba Ramón Otero Pedrayo. Ninguén se lembrará do libriño de Paulino Pedret Casado, de seu título Mis maestros gratuitos. Alí, o crego galeguista facía memoria dos que foran os seus profesores e mentores mormente universitarios.Acaba de me chegar ás mans unha obra de Alain Badiou na que, baixo o título de Pequeno Panteón Portátil, o grande filósofo do noso tempo fai recordatorio de mestres do pensamento e de contemporáneos que coincidiron con el na vida. A traducción ao galego, excelente, é debida a Francisco Sampedro. A casa editora é Laiovento.Pensou Badiou en titular este libro, só en apariencia menor, “Oracións Fúnebres”. Confesa que desbotou tal título por sentilo religado ao xenio oratorio de Bossuet, ao servizo orgánico do Despotismo e da preponderancia aristocrática. Cómo Alain Badiou, o marxista fulgurante da Francia de hoxe, podería unir as súas palabras funerarias ás daquel prelado que tonitroaba en Nôtre Dame facendo ecoar a súa voz nas abóbedas e titinar os vitrais en días monárquicos? Cómo non ver contaminada a súa disección do cadáver de J.-P. Sartre coas verbas de Bossuet dedicadas á raíña defunta e que comezaban, aparatosas, “Madame se meurt, Madame est morte”? Cómo, en fin, non querer arredar o seu discurso da perfecta, e perfectamente necia, oración fúnebre proferida por Malraux no Panthéon en ocasión do traslado definitivo dos restos de Xohana de Arco?Falemos do Panthéon de París, onda a morada ancestral de Santa Xenoveva, a dos Galos. Aló a República diulle cova para sempre aos fillos e fillas ilustres. Non espazo expropiado ao catolicismo formouse o sitio laico e nacional do respecto. La Patrie Reconnaissante, lese no frontispicio. Alain Badiou, no cumio da súa idade e potencias intelectuais, quixo edificar un panthéon persoal e portátil en honor dos amigos e mestres; todos eles franceses, como non podía ser doutro xeito.Galicia, que non é república soberá, carece de panteón nacional dado que Bonaval reverteu ao poder eclesiástico. Agora ocórreseme pensar que coñeceremos o mencer da nosa liberdade como pobo o día en que teñamos panteón en toda regra. O noso panteón nacional é provisorio e, no que excede ao cemiterio coruñés de San Amaro, só esta en Celso Emilio e en Otero. A nosa república aséntase sobre as palabras permanentes; só.O libro de Alain Badiou está estimulado para lealtade e nunca deixa de considerar a pulsión de beleza, de ben, de verdade. Un filósofo de toda a Humanidade e do noso tempo, na derradeira volta do camiño, olla aqueles homes do pensamento que lle iluminaron a conciencia notoriamente en anos de formación. Eu celebro que Badiou teña tido ollos para ver Galicia e para a distinguir no mundo. E alédome de que sexa Francisco Sampedro, outro filósofo, neste caso galego, quen tivese a amabilidade de nos ofrecer a traducción ao noso idioma de Pequeno Panteón Portátil. Algúns dos defuntos evocados por Badiou non entran no olimpo dos grandes e mesmo pertencen a penas ao escadrón dos simples coetáneos. Con todo, a morte igualou o conxunto e no libro certifícase a crenza popular de que todos os membros dunha familia se parecen no cadaleito por moito que en vida gastasen fasquías diferentes.Estes son: Jean Cavaillès, Jean-Paul Sartre, Jacques Lacan, Georges Canguilhem, Jean Hyppolite, Louis Althusser, Jean-François Lyotard, Gilles Deleuze, Michel Foucauld, Jacques Derrida, Jean Borreil, Philippe Lacque-Labarthe, Gilles Châtelet e Françoise Proust.

O xefe contra o provincianismo

Leo as declaracións da deputada que acaba de conseguir o PSOE mediante os votos dos emigrantes galegos (residentes fóra de España).Di ela: “Quiero servir a mi ciudad, a mi provincia y a mi partido”.Paréceme moi ben que a recén electa se propoña servir a súa cidade, Ourense, tamén é a miña por nacemento e crianza. Que ela desexe sevir o seu partido, que non é o meu, seméllame un propósito dentro do norma. Ora ben, que poña como horizonte da súa actividade o servizo á provincia de Ourense resulta un algo anacrónico e avellentando. O que si que queda claro é que a nova deputada do PSOE non demostra o menor interese en servir a Galicia. Para ela existen as identidades local, provincial e de partido. Como ela respiran moitos e moitas na provincia de Ourense.A Francia revolucionaria considerou necesario liquidar as unidades territoriais do Antigo Réxime, por seren instrumentos de dominación da nobreza e do clero. Creou os departamentos, que Napoleón (con tilde no e) puxo en pleno vigor. Copia do modelo francés centralista foi a primeira división territorial española de Xosé Bonaparte, que no chegou a funcionar, e a de Javier de Burgos, que sigue en vigor.O centralismo burgués decimonónico fixo desaparecer o Reino de Galicia e no seu lugar fundou catro provincias (Coruña, Lugo, Ourense a Pontevedra). Viñeron os días da Xunta de Galicia e da comunidade autonómica (“nacionalidade histórica”, chámase oficialmente) e esta xustapúxose ao poder das provincias, desempeñado polas Deputacións Provincias. A chafallada é considerábel, pois se existe a Xunta non deberán existir as deputacións. Imponse, portanto, una división territorial de Galicia en parroquias asociadas en concellos e en bisbarras ou comarcas das que o Goberno ou Xunta de Galicia sería cumio.Todo o que digo é doutrina que procede do nacionalismo histórico de Galicia. E non estou a falar da República Galega.Os reaccionarios, aos que parace adherirse a nova deputa do PSOE, sempre defenderon a inexistencia de Galicia e a preponderancia das catro provincias centralistas. Parece que todo o pulo político de Rosa Díez aperta neste sentido de recuperación provinciana aínda que ataque con virulencia as linguas nacionais como punto sensible da súa demagoxia estratéxica.As provincias en Galicia no so senten como algo propio, non sendo entre algún sectores de opinión, sumamente anticuados, da provincia de Ourense. Non é imaxinábel un vigués de Vigo que se declare “pontevedrés” nin un de Compostela ou Ferrol que se considere “coruñés”. Aos de Mondoñedo ou Ribadeo quédalles Lugo lonxe e alleo. Nembergantes hai xentes orixinarias da provincia de Ourense que se notan peculiares por selo e pensan que a súa identidade non é galega. En Nuarca, ao pé de Nova York, florece un Centro Orensano cuxos socios son fillos exclusivamente de Ramiráns e de Cartelle. Victoriano Núñez fixo un día unas camisetas nas que a provincia de Ourense aparecía cartografiada coma una illa na que non había nin Galicia nin Portugal. En tempos pasados destribuíronse pegatinas nas que se dicía que “ser de Ourense, catedrático”. Aínda máis insignia da identidade “ourensana”. Mesmo algún escritores nacionalistas galegos cairon de Ourense senón á provincia inventada polo centralismo.Non o anterior gobernó bipartito fixo cousa encamiñada á disolución das catro provincias coas súas absurdas deputacións nin moito menos a nova Xunta vai facer nada nesta dirección nin na dirección de levantar as comarcas e establecer as Xuntas de freguesía. Todo segue e seguirá igual. A diferenza é que os que estaban no gobernó pasaron á oposición e viceversa. Ninguha voz nova no Parlamento, tan Parlamentiño coma sempre. Toda esperanza de anovamento está na rúa e nos locais do pensamento.

O xefe sobre Darwin

En 1859 saía á luz a primeira edición do grande obra de Darwin sobre a orixe das especies mediante a selección natural e o mundo en teiro aplícase das especies mediante a selección natural, e o mundo enteiro aplícase á celebración deste centro e cincuenta aniversario. Alén das revisións de índole académica, proliferan os comentarios dos leigos, coma min, en materia de historia natural. Unha semana destas sacaremos a figura de Charles Darwin do Fondo dos Espellos e comentaremos como a súa teoría da evolución das especies repercutiu na Galicia do século XIX.Existen individuos únicos que souberon, nun intre prodixioso no que se conxugaron a tradición científica e a fúlgura dunha idea revela dora, mudar radicalmente a visión do mundo e a mentalidade dos humanos.Podemos escribir Copérnico, que acabou coa idea de que a Terra era o centro do universo. Ou decer Darwin, que nos ensinou o autodinamismo evolutivo dos seres vivos en proceso permanente de cambio. Ou lembrar Marx, cuxo pensamento desvelou para sempre as leis que rexen a sociedade e a Historia humanas. Ou reparar en que a cultura na que vivimos inmersos non sería a mesma sen as iluminacións de Freud nos derradeiros recunchos da nosa mente. E aínda poderían lucir nesta colección de guías colectivos outros nomes, de Newton a Einstein. Todos eles constitúen os alicerces da nosa civilización, que só é unha en todo o Mundo. Fora do alcance de tales luces non hai senón barbarie, mito e primitivismo.Unha das características destas personalidades é a seguinte: en apocas anteriores á formulación das súas teorías, por moito que todos tivesen precursores, o novo sistema de ideas era “impensábel” mesmo para os mais grandes filósofos e científicos. Despois, todos aceptaron a innovación. Por exemplo. Kant, na súa Crítica do Xuízo (1790), escribía: “…é absolutamente certo que non podemos coñecer por principios puramente mecánicos da Natureza os seres organizados e as súas posibilidades internas… É ben, o novo Newton apareceu, chamouse Darwin e a súa teoría explicou as leis que rexen a formación das simples herbas e de todos os seres vivos.O xenio de Kant, 69 anos antes da publicación da Orixe das especies, non podía concebir unha explicación evolucionista dos seres orgánicos. Ninguén pode, 150 anos despois, concebir outra cousa.A Charles Darwin foi, aprezado e querida polos contemporáneos. El carecía de calquera soberbia intelectual. Non foi profesor nin erudito. A súa infinita curiosidade viuse sempre, e felizmente, encaneirada pola sede de verdade e de teoría. Era consciente de que a relixión sufriría coas súas ideas un golpe do cal difícilmente podería recuperarse. Con humor e presenza de ánimo deixou escrito que o relato bíblico da creación lle producía a mesma incredulidade ca as cosmogonías dos hinduistas ou os mitos dos pobos salvaxes. Escritor ameno e fácil, a súa mensaxe vai endereitada ás camadas cultas e non só aos membros das sociedades científicas. Coido que tamén sabía que os máis dos seus lectores estábamos no futuro.

O xefe no paraninfo da memoria

Falou Margarita Ledo no paraninfo da Universidade Compostelana en ocasión do seu ingreso na Academia Galega. O discurso escolleu ser un bucle (non malencónico) ou unha banda de Moebius que fose e viñese pola historia entendendo Galicia a modo de entrelazo celta. Otero Pedrayo, Rosalía, Luísa Villalta, Carlos Velo, o cine e a literatura nacional ían e viñan facéndonos a todos acordantes de que a Cademia Galega é una cadea de sucesividades que terma da idea de Galicia durante todo o século XX e que prevalecerá. Co discurso de Margarita Ledo entraron na Academia os nomes de Enrique Líster, de Xosé Velo Mosquera e do Comandante Sotomayor. Os muros do paraninfo nunca ouviron estoupido de obuses de tal calibre.En canto sentía debullar os discursos de Margarita Ledo e de Rosario Álvarez notaba que a mente se me desdobraba e por veces divagaba en paralelo e consonte ao modelo coñecido na moderna retórica como "corrente de conciencia" ou "monólogo interior". É tan rico en pantasmas e en ecos da memoria o paraninfo que eu non din refreado as lembranzas. Sen deixar de escoitar as oracións académicas deixei fumegar polo buraco escuro doses de reminiscencia.Vinme cos meus compañeiros de toda Galicia facendo o exame de preuniversitario, moi impresionado eu polo paraninfo decimonónico que se me representaba como espazo de poder. O púlpito desde o cal falaban Ledo e Álvarez estivera ocupado por oradores do pasado en ocasións memorabeis. Vidal Abascal, nunha apertura de curso, discurriu sobre as galaxias e a expansión do Universo para o noso abraio. Do mesmo púlpito de catedráticos, Alonso Montero, mantedor das Festas Minervais, defendía o idioma e estimulaba a furia galegófoba de dous ou tres claustrais franquistas. Otero, sempre Otero Pedrayo cando se trata de Ledo, dirixíase a un paraninfo ateigado de escolares na súa derradeira lección académica; "na lingua de Pondal", dixera el, 1958. Viñéronme á memoria as Festas do Licenciado de outrora, tan vistosas, con todas as facultades representadas e os alumnos máis brillantes a recibir dos seus decanos a muceta de seda sobre os hombreiros. Lisardo, o bedel de Filosofía, coa maza rectoral, símbolo da dominación universitaria, sobre a almofada de púrpura. Abría o cortexo a banda municipal de Santiago e a concorrencia entoaba o Gaudeamus que os mozos do Seminario de Estudos Galegos trouxeran de Francia.Nun intre, a argumentación de Margarita Ledo volveu sentar no paraninfo a asemblea de municipios que traballou no Estatuto do 36. Álvaro das Casas lanzaba de novo "verbas aos mozos galegos" emerxendo desde o fondo dos brocados. E, por fin, volveu falar Del Riego no paraninfo en representación da FUE ou FUEG. Aínda máis a tras, en estratos recuados da memoria literaria, os estudantes de La Casa de la Troya facían o seu exame de fin de carreira perante un tribunal que sentaba á mesma e incomodísima mesa á que sentaban X.R. Barreiro Fernández e a xunta de gobernó da Academia Galega o sábado denanterior.O tirabuzón torcíase e as vellas toupeiras da memoria practicaban tuneis máis ben labírinticos.

Por unha política arraiana

X. L. MÉNDEZ FERRÍN A inexistencia dunha política exterior é unha das características da Xunta de Galicia que presidiu Touriño. Moi especialmente notouse a faltar unha política para Portugal. Con Fraga Iribarne a Xunta tivo unha política cubana e unha política portuguesa, secundada por Fidel Castro e por Mario Soares respectivamente. Mais toda a administración Touriño viviu de costas a Portugal, sen que Quintana ousase corrixirlle nesta materia a plana ao presidente. As conversas sobre o AVE foron vistas polo pobo como frías e insinceras. Nada semellante a aquela xeira do presidente Soares polo provincia do Alto Minho que culminou nunha recepción en Valença aos intelectuais galegos, nos que Fraga Iribarne se apresurou a incluir a Camilo José Cela e así. A liga dos concellos do Limia non sei se é viva ou morta e a dos concellos do Miño xa a anulara o gobernardor Jorge Parada (PSOE) hai un mundo de tempo, por ameazar a unidade de España. Funciona, con escaso ánimo apesares de que o seu xerente, meu amigo Mao, é un entusiasta sincero, o Eixo Atlántico. Esta alianza de municipios é de alcance político moi limitado e son moitos os galegos que aspiran a máis no que se refere ás relacións entre Galicia e Portugal. Entre as posibilidades reais que nos ofrece a Unión Europea está a de constituir euro-rexións. Unha euro-rexión factíbel cuxa posta en vigor reportaría beneficios de todo tipo aos pobos de aquén e de alén Miño e Xurés sería a que englobase o Noroeste ibérico, ou sexa a actual Galicia e o Norte de Portugal até a bacía do Douro (incluída). Os territorios galegófonos da Asturias Occidental, León e Zamora estarían incluídos nesta euro-rexión que só podería chamarse co vello nome de Gallaecia. Sei ben que existen reticencias ideolóxicas e políticas, así en Portugal como en España, que levan un mundo de tempo tratando de frear ou adiar o proxecto. Hai xa moito que a miña familia e os seus amigos vigueses somos, por utilitarismo, usuarios do Sa Carneiro do Porto, onde hai un letreiro que di: "O aeroporto de tódolos galegos" (en galego). Se observamos o movemento de mercadorías nas es-autoestradas e estradas de Galicia non podemos ignorar o aumento de vehículos portugueses ano tras ano. Cada vez más os visitantes portugueses de lecer non son só os siareiros do Corte Inglés de Vigo e chegan en masa a Compostela e á Coruña, cousa que hai pouco tempo non facían. Ao revés e en dirección ao Sul os nosos conveciños fanse cada vez máis frecuentadores de Portugal. As únicas librarías do territorio español que venden literatura en portugués son algunhas de Galicia.Pois ben, a Xunta actual BNG-PSOE non diu pasos avante na constitución da euro-rexión Galicia-Norte de Portugal. Por suposto, á oposición do PP este tema parécelle espiñento e propicio a rachar España e, sempre maís de Aznar ca de Fraga Iribarne, Núñez Feijóo e Corina Porro únense ao histerismo da Galicia Bilingüe que detesta desde as simas da alma a restauración da unidade histórica galegoportuguesa. Esperemos que no próximo Parlamento do Hórreo se trate por fin deste tema despois das eleccións. Pro teñen que aparecer novos actores e actrices no escenario.

Homenaxe nacional ao xefe

Hoxe, venres, 6 de febreiro de 2008 celébrase en Vigo o Acto de Homenaxe Nacional a X.L. Méndez Ferrín, con motivo do seu 70 aniversario e da presentación do libro A semente da nación soñada. Homenaxe a X.L. Méndez Ferrín, coeditado por Sotelo Blanco e Xerais. O noso enviado espacial seguirá informando en vindeiras conexións virtuais coa blogosfera arraiana.

O xefe arredor do nacionalismo plástico

Nun ensaio memorábel, que viu a primeira luz en galego e n´A Trabe de Ouro, Etienne Balibar explicaba, a propósito de Fichte, que o nacionalismo é de condición plástica. Hegel, cando culminaba a Fenomenoloxía do Espírito, percibiu ao lonxe o bruído dos canóns de Napoleón e alegrábase porque aqueles estouridos afundían o Vaticano e arruinaban a vella Alemaña. Moitos santiños nacionalistas solidarizáronse no seu día co arredismo de Kosovo e con todos os nacionalismos reaccionarios que contribuíron á destrucción do Iugoslavia e ao enfeblecemento e desaparición da URSS. Ao decer que os comunistas chineses deben ser patriotas, Mao Tse-tung estaba a marcar un camiño. O de Lumumba, Fidel, Ho Chi Minh e, digamos por non fuxir do Extremo Occidente, do Sinn Féin. O nacionalismo non é nin bon nin mau, senón que, en cada caso, mobiliza o mundo na dirección liberadora ou na dirección da opresión. Nacionalismo era o do partido de Hitler e nacionalismo é o dos movementos de libertación nacional de Agostinho Neto e de Samora Machel, aos cales podemos unir o nacionalismo, de signo moi diferente, que ficou fixada na figura de Gandhi. Hegel escribía o seu prefacio co estoupido dos canóns da Grande Armée ao lonxe. Eu escribo estas humildes liñas coa alma encolleita polo estrépito inhumano das armas israelitas contra o pobo árabe de Palestina en Gaza.
O nacionalismo sionista fundaméntase na arela de os xudeus poderen ser os donos de Palestina, solo ao que eles, vindos da Diáspora, chaman Eretz Israel. Pro esa terra ten un nome, Palestina, e pertence a un pobo e a unha nación que é a árabe. Dous nacionalismos se achan fronte a fronte. Un deles, o sionista, é colonialista e pretende expulsar do seu territorio ao pobo que lexitimamente o posúe. O outro nacionalismo é defensivo e arela recuperar o país que lle fora arrebatado pola forza das armas estranxeiras. O nacionalismo é, si, plástico.
No interior de cada nacionalismo xoga o principio de contradicción e os intereses de clase. O sionismo serve ao Imperio norteamericano e constitúe a peza central do expansionismo capitalista en Oriente Próximo. Socialista desde os días fundacionais do baasismo, glorioiso na xesta do FLN en Alxeria, brillante na escena internacional nos días de Gamal Abdel Nasser e nos que se foron sucedendo os movementos que esnaquizaron as monarquías titiriteiras en Exipto, Irak, Siria, o nacionalismo árabe foi sempre laico e nel ocuparon un lugar central personalidades ateas de orixe familiar cristián como Tarik Aziz (onde está ese preso político, se está vivo?) ou o doutor George Habash no tempo en que existían os países non alineados e neutralismo anti-imperialista.
A agresión criminal ao pobo prisioneiro do guicho de Gaza prodúcese nun intre terribel no que o nacionalismo árabe en crise foi en parte substituído na vangarda popular polo confisionalismo relixioso. Aínda así, hoxe e alí a razón e a xustiza están da parte tamén deses mahometanos reducidos á escravitude e á dor colectiva polo estado de Israel.