CADERNO ARRAIANO

Celso Emilio, aínda de actualidade no seu centenario

2012-01-16T08:13:00.000Z

Os paisanos do autor presentaron en Vigo a edición especial da súa revista 'Arraianos', homenaxe ao escritor de Celanova

ana baena. vigo - 14-01-2012

O primeiro acto homenaxe a Celso Emilio Ferreiro na cidade tivo lugar onte en Librouro.

Ramón Nicolás, Luís Ferreiro e Méndez Ferrín, na primeira homenaxe en Vigo no Ano de Ferreiro. (Foto: FELIPE CARNOTTO)

O presidente da Real Academia da Lingua, Xosé Luís Méndez Ferrín; o biógrafo do autor, Ramón Nicolás, e o seu fillo Luís Ferreiro reuníronso para presentar o monográfico da revista 'Arraianos', adicada a Celso Emilio. O valor engadido a este recoñecemento é que a publicación está editada por mocidade de Celanova, vila natal do escritor. O que sentía pola súa terra quedou reflectido na súa obra, concretamente en 'Onde o mundo se chama Celanova'. En palabras do seu fillo, 'é unha declaración pública do seu amor como arraiano'.

Hai 33 anos que morreu, pero os seus escritos seguen a estar de actualidade. 'O que lle preocupou no seu momento, persiste na actualidade e a xente nova síntese identificada co que le'. Así explica o seu vástago Luís a aceptación do seu poemario: 'A súa figura continúa a ser permanente; e o autor con máis musicalizaciones dos seus poemas en Galicia, superando as 200, e en distintos estilos, incluido o rap'.

A banda Labregos do Tempo dos Sputniks amosaron tralas intervencións a actualidade das letras de Celso Emilio, adaptándoa a ritmos modernos.

Alonso Montero, Xaime Quessada, Isaac Díaz Pardo, Méndez Ferrín o Armando Requeixo son algúns dos nomes que participan no monográfico de 'Arraianos. Celso Emilio fai 100 anos', xunto a abondoso material inédito do poeta. Lembranzas, recoñecementos e soidades atópanse nese artigos. Pero para Luís, o máis reseñable do seu pai son dous aspectos: 'A súa sociabilidade, tiña unha facilidade asombrosa para conectar coa xente, e a adicación da súa vida á defesa de Galicia'.

Dende o punto de vista literario, 'Longa noite de pedra' representa a obra máis popular de Celso Emilio Ferreiro. Clasificada como poesía social ou belixerante non foi o único xénero que desenvolveu. Ao seu fillo gustaríalle que no centenario se xeralizase o coñecemento das composicións amorosas, das de corte modernista e a denominada polos críticos como a antropolóxica: 'Como din os seus estudiosos, en Celso hai moito Celso'.

Celso Emilio Ferreiro ten moito de vigués: Vivíu na cidade antes da migración e morreu aquí en 1979 , mentras pasaba as vacacións cos seus fillos que residen en Vigo.

Atlántico Diario

Vigo se suma al recuerdo de Celso Emilio con la presentación de Arraianos

2012-01-16T08:07:00.000Z

La publicación recupera material inédito del autor gallego que nació hace 100 años

REDACCIÓN - VIGO

La librería Librouro, en Vigo, acogió ayer la presentación del monográfico de la revista Arraianos dedicado al centenario de Celso Emilio Ferreiro. La publicación presenta material inédito del poeta y político gallego.
Con motivo del centenario del nacimiento del autor de "Longa noite de pedra", el monográfico lleva el título "Celso Emilio fai 100 anos".
En la presentación de Vigo –días atrás había tenido lugar otra en la Casa dos Poetas de Celanova–, participaron Xosé Luís Méndez Ferrín, presidente de la Real Academia Galega; Ramón Nicolás y Luís Ferreiro.
Además, el poeta Anxo Angueira ofreció un recita junto a Aser Álvarez, este último coordinador de Arraianos. No faltaron Daniel Romero y Os Labregos do Tempo dos Sputniks con una actuación musical "intergaláctica", según destacaron los organizadores.
La revista presenta colaboraciones destacadas entre las que destaca la de Díaz Pardo.

Faro de Vigo 14/01/2012

100 anos do nacemento de Celso Emilio Ferreiro

2012-01-08T22:18:00.000Z

Recollido pola CRTVG

La asociación Arraianos abre el homenaje civil a Celso Emilio Ferreiro

2012-01-08T22:14:00.000Z

El colectivo presentó ayer en Celanova un monográfico del poeta bélico

ÓSCAR IGLESIAS - Celanova - 08/01/2012

La declaración de 2012 como Ano Celso Emilio a propuesta de la Xunta, la acordaron en el Parlamento de forma unánime las tres fuerzas políticas. No sin disonancias, sobre todo cuando la oposición hizo notar el contraste entre los actos del autor y el lugar político de los promotores de la celebración. Quiso arreglarlo el portavoz de Cultura del PP, Agustín Baamonde, sosteniendo que al que fuera miembro de la UPG y candidato al Senado por el Partido Socialista Galego, en 1977, "no puede apropiárselo" ninguna formación.

De exprimirse a fondo el legado del poeta más traducido desde Rosalía, este desajuste sólo será una línea de fuga en el centenario de Celso Emilio Ferreiro Míguez (Celanova, 1912-Vigo, 1979). En paralelo al homenaje institucional de la Xunta, de momento sin tocarse, la asociación cultural Arraianos presentó ayer en la Casa dos Poetas de Celanova el monográfico Celso Emilio fai 100 anos, coordinado por Aser Álvarez. A falta de la esperada biografía que ultima para Xerais el crítico Ramón Nicolás, una edición de autor que da para hozar en la obra y en muchas de las cuestiones que dejó abiertas en vida Celso Emilio, el escritor que quiso que su obra fuese hierro, dúctil como arma y literatura, más allá del realismo social.
Poetas como Manuel Vilanova , Miro Villar o Baldo Ramos y Benedicto García; críticos como Armando Requeixo y el propio Ramón Nicolás; Xesús Alonso Montero, Xosé Luís Méndez Ferrín, Quessada o Díaz Pardo son algunos de los 19 colaboradores, directamente o por cesión de obra, en esta nueva entrega de Arraianos, nacida en 2003 bajo el influjo del poeta "arraiano y fronterizo". "Un tipo que defiende su verdad pero, habituado a transitar entre límites, consigue interactuar con otras verdades", verbalizó Álvarez. "Su discurso es rabiosamente contemporáneo". Lo destaca el hijo, Luís Ferreiro, en un breve acercamiento personal a lo que significó Viaxe ao país dos ananos (Akal, Madrid, 1968). Aquel poemario, línea de corte en su obra y en su forma de enfrentar la cuestión nacional, concentra las esencias del Celso Emilio hiriente y glacial en el combate dialéctico. Y reclama a gritos otra puesta en común, con todas sus visiones múltiples, de la historia del exilio. Aquí está el Celso Emilio harto, expulsado de la Irmandade Galeguista de Caracas, enlace gallego de Cela en la revista de literatura Papeles de Son Armadans (el Nobel llegó a ofrecerle una salida laboral en una universidad americana). Celso Emilio fai 100 anos incluye diversas muestras, entre ellas la carta que escribe a Cunqueiro tras la estancia de éste en Venezuela. Para el de Celanova, unas vacaciones pagadas como comisario político: "Eres un infame. ¿Canto che pagaron de "ñapa" polos anacos que lle brindache da miña piel, os franquistas, teus anfitriós, tendeiros estraperlistas, horteras analfabetos e proxenetas de barato que te trouxeron eiquí de intelectual mercenario?".
Entre verdades y contradicciones, en 2012 se recordará nuevamente cómo Longa noite de pedra llegó a convertirse en un best-seller. Tras editarlo Galaxia en 1962, fue el editor y traductor catalán Josep Batlló quien consiguió que no muriese. Le dio vida en la famosa colección El Bardo. Como suele recordar Batlló, todavía vivo, "gracias a Longa noite de pedra pude editar a muchos poetas catalanes". El pequeño volumen, del que se han tirado 500 ejemplares, incluye dos poemas inéditos sin título, uno en gallego y otro en castellano. Y un cedé donde O García, O Vero y O Leo -en su formación Labregos do Tempo dos Sputniks- hacen suyo O meu reinado.

Nova recollida "El País"

Un monográfico por el centenario de Celso Emilio Ferreiro revela varios poemas inéditos

2012-01-08T22:12:00.000Z

La asociación "Arraianos" lo presentó en Celanova, prologado por el biógrafo Ramón Nicolás y lo llevará a Vigo el próximo viernes

E. OCAMPO - VIGO "Dígoche adiós dende o barco/ que a lonxanas terras vai./ Dígoche adiós dende as Cíes/ que están preñadas de mar./". Este poema firmado en Miami por el autor de "Longa noite de pedra" forma parte del material inédito que ayer se dio a conocer en Celanova, la villa natal de Celso Emilio Ferreiro, en el marco de la presentación de un monográfico de la asociación "Arraianos". Refleja precisamente la despedida, durante la travesía rumbo a América.
Con motivo del cien aniversario del nacimiento de Celso Emilio Ferreiro (Celanova, 1912- Vigo, 1979), la asociación que preside Aser Álvarez editó un número que cuenta con colaboraciones del recién fallecido Isaac Díaz Pardo, de Xesús Alonso Montero o del presidente de la Real Academia Galega, Xosé Luís Méndez Ferrín y con un prólogo del actual biógrafo de Celso Emilio, Ramón Nicolás. Álvarez remarcó la vigencia de obra del poeta, que llega a nuestros días: "Creo que Celso Emilio envejece muy bien". Y citó los versos "Mais o lume que alampea en cada cousa/endexamais o veredes morto".
La presentación de "Celso Emilio fai 100 anos" en la Casa dos Poetas de Celanova se cerró con una actuación poético musical a cargo de "Labregos do tempo dos sputniks", una formación que, precisamente, toma su nombre de uno de los versos de Celso Emilio.
Entre los trabajos de investigación que incluyen el monográfico se halla otro de los poemas inéditos que se atribuyen a Celso Emilio, cuyo año ha decidido señalar también la Administración. Titulado como "O atraco", refleja en alguno de sus versos: "Vimos a instalar o silencio/cero preguntas,/cero movimento porque/esto é un atraco.
Fuentes de la asociación precisaron que este monográfico será presentado también en Vigo, en la librería Librouro, el próximo viernes 13 a las 20.00 horas.

Nova recollida no Faro de Vigo

Los 'arraianos' celebran el 100 cumpleaños de Celso Emilio

2012-01-08T22:10:00.000Z

redacción. celanova - 08-01-2012

La Asociación Arraianos presentó ayer en la Casa dos Poetas de Celanova el número nueve de la revista de su mismo nombre, con un completo monográfico con material inédito sobre Celso Emilio Ferreiro.

Aser Álvarez y Antonio Piñeiro (Foto: MARCOS ATRIO)

Un emotivo recital poético y musical inspirado en la obra del autor de 'Longa noite de pedra', permitió recordar algunos de los versos mas contemporáneos con el pretexto de que 'Celso Emilio fai 100 anos'. 'Vós diredes que son moitos, máis a nós parécenos que lle sentan moi ben. Que a súa obra envellece sen perder potencia, coma unha esgrevia augardente do país. Que alza a quen queira bebela', recitaba Aser Álvarez, acompañado de los acordes de guitarra de Daniel Romero. Anxo Angueira y 'Labregos do Tempo dos Sputniks' completaron el homenaje .

El monográfico, que incluye entrevistas, ensayos, ilustraciones, fotografías, música y poesía, es un preludio de los actos que la asociación arraiana prevé desarrollar en 2012

Nova recollida La Región

Presentación do monográfico "Celso Emilio fai 100 anos"

2012-01-03T19:41:00.000Z

Na Casa dos Poetas de Celanova, ás 11 horas.

Presentación do monográfico Celso Emilio fai 100 anos.

O cartel é obra de Baldo Ramos, autor da cuberta e das ilustracións do monográfico conmemorativo do Centanerio de CEF.

ESTADES TODOS CONVIDADOS!

Cuatro cortometrajes transforman la raya hispanolusa en un cordón umbilical

2011-12-07T23:29:00.000Z

Valladolid, 7 dic (EFE).- Ocho siglos y medio es el tiempo que media entre la independencia de Portugal (año 1143) y la disolución de las fronteras políticas en la Unión Europea tras la entrada en vigor del Espacio Shengen (1995), un periodo de tiempo que cuatro realizadores hispanolusos han condensado en una hora de cine.
"A raia/La raya vista por...", suma de cuatro cortometrajes elaborados por el tándem Chema de la Peña-Gabriel Velázquez, Isabel de Ocampo y los portugueses Pedro Sena y Joao Trabulo, es el resultado de ese ejercicio de síntesis donde el paisaje humano del siglo XXI, a ambos lados de la frontera, trenza el largometraje.
Todos ellos han partido de los rasgos sociales, culturales, económicos e históricos que vinculan a 'La raya', como así denominan los pobladores de ambos territorios a ese lugar común que, desde la independencia de Portugal a través del Tratado de Zamora (1143), cicatriza de norte a sur la península ibérica.
El largometraje, de 72 minutos de duración presentado esta mañana en Valladolid y que tan sólo incluye una historia ajena a la ficción, ha sido coproducido por la Junta de Castilla y León y el Teatro Municipal de Guarda (Portugal), dentro de un proyecto enmarcado en el Programa Operativo de Cooperación Transfronteriza España-Portugal (2007-2013).
Los salmantinos Chema de la Peña y Gabriel Velázquez, se han vuelto a reencontrar en un trabajo después de "Sud Express" (2006), en esta ocasión con uno de los cuatro cortometrajes de "A raia/La raya vista por...", titulado "Camino a casa" y que se estructura a partir de un viaje emocional entre Salamanca y Lisboa.
La antigua frontera hispanolusa de Fuentes de Oñoro (Salamanca)/Vilar Formoso es el paso obligado de un viaje que Chema de la Peña ha calificado de emocional, un trabajo que en su caso ha resultado "algo muy natural", ya que desde pequeño observábamos "con total normalidad" la ida y venida de las gentes por una frontera "que teníamos muy cerca".
"Lo que pretendemos demostrar es que las fronteras no son más que una raya que dibujamos en los mapas", ha añadido De la Peña, autor entre otros filmes de "Isi & Disi" (2004) y de "Un cine como tú en un país como este" (2010).
Isabel Ocampo, también salmantina, contribuye con el cortometraje "La raya que me raya", metáfora del hastío que ocasiona la secular repetición de un nombre que remite a división, frontera y, en último punto, a recelo mutuo entre países como demuestra la línea de fortificaciones que jalona de norte a sur la antigua divisoria.
La protagonista es una niña de siete años a través de la cual la directora presenta un rosario de emociones y sentimientos, estereotipos, falsas creencias, ideas preconcebidas y juicios falsos entre españoles y portugueses, sin dejar de lado elementos vinculantes.
"La cultura es eso, las relaciones emocionales que permanecen en el tiempo", ha reflexionado De Ocampo al explicar el contenido de su contribución fílmica.
El portugués Pedro Sena es el autor del único relato situado al margen de la ficción ("Baixas os braços para descansar as pernas"), una especie de "escritura visual y sonora conjugada con una interpretación musical y narrativa", explica en la documentación facilitada a los informadores.
Joao Trabulo cierra la tetralogía de "A raia/La raya vista por..." con "Devastaçao", que parte de la resistencia hispanolusa contra la invasión napoleónica en las conocidas como Guerras Peninsulares, a comienzos del siglo XIX.
El filme será presentado el 9 de diciembre en el Teatro Municipal de Guarda (Portugal) y es interés de sus productores su difusión en televisiones de ámbito estatal y en festivales internacionales.
Los directores tienen plena libertad para promocionar sus trabajos donde estimen oportuno.

Nova publicada en Todo Castilla y León digital

25 anos do congreso organizado polo "Arraiano Maior" Padre Fontes

2011-09-17T18:21:00.000+01:00

XXV Congresso de Vilar de Perdizes

Jorge Lage

Um quarto de século de “Congressos de Medicina Popular” (CMPVP) é muito tempo e o Padre Lourenço Fontes e os seus colaboradores estão de parabéns pelo que já se mexeu na nossa cultura popular e, até, numa coutada dum lobby. Depois, já há gente lusitana, seguidora dos químicos nos tratamentos, que respeita e alguns receitam (ou tomam) produtos naturais.
O meu suporte científico, quando duvido ou desconheço, é, em parte, no muito ilustre (pelo menos no mundo do professorado e internacionalmente) Prof. Jorge Paiva. Estou a falar do considerado e maior botânico português vivo. Será difícil, para nós, publicar um livro que não tenha referências a este grande “missionário” da Biodiversidade. O que ele diz sobre plantas é sempre comprovado cientificamente. Esta é a grande diferença de quem fala de orelha a favor ou contra o valor medicinal das espécies referenciadas pela Botânica.
Pelo Prof. Jorge Paiva fiquei a saber que o hipericão do Gerês é um falso hipericão e apenas faz bem aos nervos, não tendo benefícios para o fígado. E por um grande comerciante, que vive à sombra do chá de hipericão do Gerês, fiquei a saber que o mesmo não é do Gerês, sendo colhido entre Mirandela e o Planalto do Mogadouro.
Isto para dizer que nem tudo o que parece é. Mas os saberes antigos, pouco ou muito têm um fundo de verdade, muitas vezes, maior do que pensamos.
Voltando ao rego do CMPVP, em que tive a honra de participar no último dia (abriu a 01 e encerrou a 04SET2011) com a comunicação “As Maias usos e crenças”, deu para me aperceber que tem perdido fulgor. O Padre Fontes precisava alguém com energia e saber (de eventos) que o disciplinasse e o dividisse por temas.
O CMPVP tem que seguir a evolução natural e não ficar um pouco parado. A publicação das actas ou das conclusões em cada ano devia ser sempre uma grande preocupação.
Uma parte do “circo” montado à sua volta queixa-se de não fazer grande negócio, contudo, os produtos locais vendem bem. Por exemplo, saber o palpite de uma cartomante custava um mínimo de 25 euros. Se fosse mais modesto e baixasse para 10 euros era capaz de ter muita gente. Tudo tem o seu preço… Para o sucesso, em termos de gente bastava a “romaria galega”, principalmente no domingo (último dia).
A missa a que assisti foi dita com grande energia e sentido de fé.
O piquenique foi pouco concorrido, mas muito suculento e animado, num local fantástico. Depois, a Lurdes da organização do CMPVP e o Francisco e a esposa da comissão de festas da Senhora da Saúde foram duma atenção extrema comigo, fazendo-me sentir quase em casa. Por estes últimos fiquei a conhecer a “arena” oficial das chegas de bois do Barroso, colada ao recinto do Santuário e que é digna de ser vista. Também pude observar a rica e bonita capela do recinto. Por fim, o Francisco ainda me acompanhou nas minhas pesquisas sobre a castanha. Pelo meio ainda deu para saborearmos os licores e ver os chás da Isabel Pita.
Soube que a ASAE andou por lá a “atormentar” as almas e bem podia ter feito junto da organização prevenção pedagógica, para que, aos poucos, os pobres vendedores rurais se vão acomodando às leis cegas impostas pelos ricos de Bruxelas. Afinal, Bruxelas não as cumpre (nem ninguém, a não ser um aprendiz de Asterix, que agora se acapou da cena política) e por cá há uma paranóia, apostada em causar mais ruína no arruinado meio rural.
Será que este governo vai colocar essa gente em “carris” adequados à nossa pobreza ou vai fingir?…

Nova publicada en: NetBila

Fotos "Arraiano maior da raia seca" 2011

2011-09-07T21:26:00.002+01:00

Fotos de: Suso Díaz

Fotos da homenaxe a CEF (2)

2011-09-07T21:21:00.002+01:00

Fotos de: Suso Díaz

Fotos da homenaxe a CEF (1)

2011-09-07T21:15:00.000+01:00

Fotos de: Humberto Javier Vergara Rivera

Programa homenaxe a CEF

2011-08-24T20:05:00.000+01:00

Domingo 28 de agosto

Cemiterio de san breixo, Celanova

17 horas

Acto de homenaxe do colectivo Arraianos e das Redes Escarlata a Celso
Emilio Ferreiro, cun recital poético e musical, no cemiterio de San
Breixo, en Celanova, e coa actuación estelar de Labregos no Tempo dos
Sputniks (García, Mc de Dios ke te Crew e o Leo e Arremecághona)

Agardamos que sexa do voso interese e poder contar coa vosa presenza

Cartaz homenaxe a CEF

2011-08-24T20:01:00.000+01:00

Autor: Baldo Ramos

Manifesto arraiano 2011

2011-08-22T20:30:00.001+01:00

Percorramos o que nos falta pola parte dos seus confíns no lado esquerdo,

e designemos, alomenos un apunte, dos vértices por onde pasa a raia que
separa os nosos pobos dos de Portugal.

Subamos piramidales peñascos, tan riscados como o alto Pirineo, para
vencer os cumios máis altos do Xurés pola banda de Riocaldo ata a pedra
“do bocelo”, pedra situada na beira do Río Límia, a promontoria elevación
é o marco levantado pola natureza para protexer a entrada do noso Limia
pola fronteira con Portugal.

Comezamos este manifesto arraiano cun fragmento lo libro “O Río Limia e os
seus contornos”, escrito polo entrimeño Benito Fernández Alonso que é nado
o 28 de outubro de 1848 nesta vila, e que foi bautizado na fermosa igrexa
que nos agarda para comezar esta xornada. Hoxe os arraianos tiñamos que
ter presente a un persoeiro ilustre deste tan ilustre concello, un
persoeiro que adicou parte do seu tempo vital a defender o noso patrimonio
e a divulgalo. Debémoslle tamén o feito de ter sido o fundador do “Boletín
da Comisión Provincial de Monumentos Históricos e Artísticos de Ourense”.

Recordar ós nosos antergos é reafirmarnos no que somos, aínda que iso nos
faga sentir con toda a súa forza o peso do pasado, un peso co que temos
que empurrar este presente de desalentos e bicos mustios nun eido
asulagado de bágoas e follas secas que non se erguen ao vento porque o
vento cómprenos para encher o peito aflito de soidade.

Dicía Álvaro Cunqueiro que “O soño vai rubindo polas veas do arbre / unha
vida enteira que pasa / até facerse paxaro nunha ponla / un paxaro que
recorda canta e vaise / denantes de que todos os arbres morran”. E
certamente, con nós, morren as nosas aldeas, apáganse as lareiras nas que
aquecer o sentimento e fraguar os anceios que atan a quen os mama a unha
forma de vida en clara decrepitude. Trocamos o mundo de cor por una
palestra de ocres que mingua canto máis desexamos tornar ao principio da
vida, e deixamos voar o recordo como o fai Ramón Sismundi no célebre poema
de Federico García Lorca “Cantiga do neno da tenda” e que di: “Ao longo de
rúas infindas / os galegos paseiaban / soñando un val imposíbel / na verde
riba da pampa”.

Pero os arraianos non deixaremos de nos erguer onde queira que nos
atopemos, para facer nosos os versos do poeta monzabiqueño Eduardo Pita
que dixo: “Eu diria dos apátridas que somos / daquela pátria que nos
sobra. / Diria daqueles que por amá-la / proscritos ficaram / proscritos
morreram”. Para erguémonos das cinsas e respirar o fume dos carballos que
se derreten nas pedras aos nosos pés. E retornar coma os paxaros dos que
falou Cunqueiro nunha reforestación da terra matricial e nutricia, que
empreñada, endexamais deixará de parir fillos que a desermen.

Un deses fillos é o noso arraiano maior, Bento da Cruz, que fixo da súa
memoria o alicerce no que sustentar unha extensa obra de persoeiros e
escenarios que son froito do apego que sente por este mundo trasmontano
onde se visten as súas novelas e os seus contos para facernos gozar cunha
temática rural e arraiana coa que nos identificamos plenamente. Bento da
Cruz é un arraiano maior que recolleu a memoria oral dun pobo para salvala
do esquecemento. O escritor que ía para cura e que retrata o seu tempo coa
mestría de quen sabe do que fala, porque o que escribe é a fala da sua
memoria inesgotable, coma o curso dun río que ben podería ser o Miño e que
tan acertadamente describe o poeta estremeño Álvaro Valverde cando nos di
do noso río máis arraiano: “Del río, la metáfora oscura: / la negra sierpe
que curva alinea / su dibujo incesante”. Pero, parece non conformarse cos
anos infantes vividos en Peireses, e il mesmo di que: “A maior pena que me
ficou desse tempo foi não ter vivido essa extraordinaria experiência de
vida na aldeia entre os 15 e os 21 anos. Senti toda a vida a falta desse
percurso de juventude”. Isto pon de manifesto o que moitos pensamos, que
sempre é pouco o tempo que temos para os nosos, para afondar nas raizames
e nos lugares da nosa infancia e do noso principio do mundo.

Remato como empecei, citando a Benito Fernández Alonso, que noutro
fragmento do seu libro “O Río Límia e os seus contornos”, deixounos verbas
tan fermosas coma estas: “As augas torrencias vaciadas dende enormes
alturas despréndense en desurros, partidas en infindos regos, que coma
fermosas cintas de prata destrenzadas dunha enfeixada cabeleira, presenta
ondeantes faixas arxentadas, que descorren coma serpes polo declive das
ladeiras”.

E así, unxidos da auga que traza as meirandes raias, e deixándonos levar
pola forza do seu curso que remata nos muiños fariñentos da nosa memoria,
os arraianos de aquí e de acolá, defenderemos a nosa memoria, e todo o que
supón un patrimonio cultural, etnográfico e unha forma de ser e de vivir o
mundo singulares e únicas. Con esa idea non minguaremos na teima de
recoñecer a aqueles que agrandan a nosa identidade, facéndoa universal,
coma o mestre Ferrín e padre Fontes e o Bento da Cruz.

Beizóns, saúde e ledicia, irmáns arraianos.

Suso Díaz

El contrabando como medio de vida El escritor portugués Bento da Cruz recibió el reconocimiento de Arraiano Maior, entregado por el padre Fontes, por ser un digno embajador de los territorios fronterizos

2011-08-21T11:54:00.000+01:00

Entre las múltiples leyendas que han plagado la historia de Galicia y Portugal destaca el "contrabando de tabaco" que hace años se dio en los territorios situados en la denominada "Raia". Los habitantes de aquellas zonas negociaban así con este "producto" prohibido. En la actualidad, de estas historias solo queda el recuerdo de los habitantes de esta frontera. Asimismo, cabe destacar que la ruptura definitiva entre ambos territorios tuvo lugar ya hace varios siglos cuando los reinos se separaron. Ahora, entre Portugal y Galicia queda el recuerdo.

NATALIA NÓVOA - OURENSE Amores olvidados, leyendas escondidas, secretos jamás descubiertos… esas son algunas de las entrañas de los montes de la Raia. Una forma de vida, una cultura y una manera de entender la supervivencia forman parte de las características que poseen sus vecinos y que Bento da Cruz, escritor de origen portugués, no dejó en el olvido tras su discurso al ser nombrado Arraiano Maior en el monte Pedreiriño, en Entrimo.
El galardón fue entregado en manos del anterior Arraiano Maior, el padre Fontes. Sin lugar a duda Bento da Cruz aprovechó esta ocasión para hablar de las historias que poblaron estas tierras durante muchos años.
Concretamente, centró parte de su discurso en el contrabando de tabaco, recordando así como los vecinos de aquel entonces cruzaban los montes situados en la frontera para tener algo que llevarse a la boca en aquellas épocas de miseria "aquellos años fueron unos años duros, mucha gente moría de hambre".
Por otro lado, el homenajeado no solo quiso centrarse en la historia del contrabando y dejó a un lado este hecho para hacer así una reseña histórica evocando la poesía pastoril.
Asimismo, también habló del concepto de nación y de pueblo dejando claro que Portugal y Galicia son territorios que caminan de la mano: "En un principio nuestro idioma era el mismo, realmente la historia de estas dos naciones se vio truncada cuando se separaron los reinos; pero ambos tenemos el mismo sentir"
Cabe destacar que el homenajeado también tuvo unas dulces palabras para su antecesor: "El padre Fontes es una leyenda, realmente es todo un honor recibir el galardón de sus manos".
Además de esto, el escritor portugués manifestó sentirse "muy contento y orgulloso" de este reconocimiento.

Un compromiso constante

Este acto se inauguró por primera vez en 2009, año en el que fue homenajeado Méndez Ferrín. El único fin de la asociación Arraianos era no dejar en el olvido las costumbres de estas tierras, así como poner de manifiesto que estos vecinos tuvieron que convivir con unas condiciones territoriales y ambientales propias de esta zona, y que precisamente este hecho los hizo diferentes.
Tal y como Suso Díaz, miembro de la asociación, afirmó, " A Raia es un mundo donde confluyen varias culturas".

Nova publica no Faro de Vigo

El escritor Bento da Cruz será nombrado arraiano maior en el monte Pedreiriño

2011-08-19T07:27:00.000+01:00

Los asistentes a la celebración podrán visitar el museo de Terrachán, así como hacer una ruta de senderismo en el Parque Natural Baixa Limia

NATALIA NÓVOA - OURENSE Lo que en un momento suponía una división clara entre España y Portugal, A Raia, en la actualidad se configura como un eje histórico dueño de mitos y leyendas entre muchas otras cosas. Este enclave territorial era el principal eje de entrada de contrabando de tabaco en España. En estas tierras ha muerto, se han enamorado y como consecuencia ha vivido un gran número de gente, que aún hoy vive para contarlo.
Las viejas historias, se quedan en eso, en viejas y anecdóticas historia. En la actualidad la memoria y los libros han ayudado a salvar lo que en aquel momento suponía una forma clara de vida para los vecinos de aquella zona. Como consecuencia de esto, como cada año, el próximo sábado los habitantes de estas tierras mágicas nombran al arraiano maior da Raia Seca.
En esta nueva edición la asociación de arraianos ha decidido distinguir al escritor Benito da Cruz con el reconocimiento de arraiano maior. Esta distinción ya ha sido entregada al Padre Fontes en el año 2010 y a Méndez Ferrín, que inauguró este reconocimiento, en el año 2009.
Entre las obras escritas de Bento da Cruz destacan títulos como Planalto em chamas, Ao longo da frontera o A loba entre otras.

Subida a las Queguas

Esta tercera edición comenzará con un encuentro de los vecinos en la iglesia de Santa María a Real, en Entrimo. Allí se leerán unos poemas acompañados de música. Acto seguido todos los que lo deseen podrán subir al monte de las Queguas, lugar en donde se hará un ruta de senderismos guiada pasando por el Parque Natural de Baixa Limia, donde los asistentes podrán divisar este paraje insólito que a día de hoy guarda los secretos de todo aquel que atravesó a pie estas tierras.
Alrededor de las dos del mediodía los vecinos harán una parada en el camino para llenar el estómago.
Para poner punto y final a este encuentro con el pasado, los habitante de la zona visitarán el museo ubicado en Terrachán. Acto seguido, todos juntos subirán al monte de Pedreiriño para proceder al nombramiento de Bento da Cruz a cargo del arraiano maior del año anterior.

Nova publicada no Faro de Vigo

Cartaz 2011

2011-08-09T20:56:00.000+01:00

Autor: Baldo Ramos

Actos do nomeamento como "Arraiano Maior"

2011-08-09T20:53:00.000+01:00

Programa definitivo "Arraiano Maior da Raia Seca 2011"

2011-08-08T13:04:00.001+01:00

PROGRAMA ARRAIANO MAIOR DA RAIA SECA 2011

Sábado, 20 agosto de 2011. ENTRIMO

10:00 h. Encontro na igrexa de Santa María a Real, Terrachán (Entrimo).

Lectura do manifesto arraiano.

10:30 h. Comezo dunha visita guiada á igrexa. Ao rematar degustaremos uns doces na alameda da Terrachán.

Música e lectura de poemas.

11:00-13:30 h. Subida en autocar ata Queguas para facer para facer a ruta de sendeirismo (guiada) que ten habilitada o Parque Natural Baixa Limia-Serra do Xurés, onde ollaremos “Os Carríns” construccións que servían para aloxar o gando, e visitaremos As Cortes da Carballeira e a Casa da Moura (impresionante monumento megalítico), ademáis gozaremos coas vistas panorámicas da Serra do Leboreiro, Serra do Quinxo, Santa Eufemia e o Xurés. Cun pouco de sorte atoparémonos con cabalos da raza “garrana” e tamén con gando “cacheno”.

Música e lectura de poemas.

14:00 h. Xantar no restaurante Barcelona. Para participar na comida haberá que anotarse previamente.

PARA ANOTARSE NO XANTAR:

Hai que comunicalo por correo electrónico (xesusdiaz@gmail.com) ata o día 16 de agosto, e facer o ingreso de 20 euros no número de conta: 2080 0329 31 0040005303, concepto: xantar arraianos.

Menú: Entrantes variados de productos locales, primerio plato de peixe, segundo plato de carne asada á maneira desta terra arraiana, viños do país, postres e café.

17.00 h. Visita guiada ó museo ubicado na Terrachán, onde hai unha exposición de artistas locales.

18:00 h. Subiremos ao Pedreiriño para proceder o nomeamento de Bento Gonçalves da Cruz como Arraiano Maior da Raia Seca do ano 2011, a cargo do Arraiano Maior do ano anterior, Padre Fontes.

O horario do programa é pola hora local española.

Recomendamos levar auga, e ir provistos de protección solar e algo para cubri-la cabeza.

Arraianos distingue al escritor Bento da Cruz por su defensa de la "raia seca"

2011-08-08T13:01:00.001+01:00

Arraianos distingue al escritor Bento da Cruz por su defensa de la "raia seca"

El Padre Fontes le cederá la "guillada" al autor portugués el próximo día 20

S.F. - OURENSE Por su defensa de la cultura y la etnografía de la "raia seca" y por sus relatos ambientados en esta región. El colectivo Arraianos ha decidido conceder al escritor portugués de Montalegre (Peirezes, 1925) la distinción de Arraiano Maior. Este nombramiento, que se realiza desde hace tres años, conlleva la entrega de la guillada típica de la zona con la que se dirigía al ganado y la boina arraiana. El primero en recibir la guillada fue el autor de "Arraianos", Xosé Luis Méndez Ferrín, y el segundo el Padre Fontes, que será el encargado de entregar este año el palo a Bento da Cruz.
Será en el transcurso de un acto el sábado 20 de agosto que incluye una ruta de senderismo por la ruta de Queguas (Xurés), una comida a base de productos locales, la visita al museo de Terrachán y la subida al Pedreiriño, donde se hará oficial el nombramiento a las 18 horas.

Publicado: Faro de Vigo

En toda Galicia non hai precedente desta festa

2011-08-08T12:59:00.000+01:00

baldo ramos

«En toda Galicia non hai precedente desta festa»

Autor: alba reigada
Localidad: ourense / la voz
Fecha de publicación: 6/8/2011

Con motivo da procesión da Ramallosa de hoxe en Celanova, presentouse onte o libro Caligrafías da Luz, con 18 fotografías de Carlos Lorenzo e caligrafías de Baldo Ramos. Ademais conta con limiares escritos por Xosé Luís Méndez Ferrín e Aser Álvarez.

-¿Como xurdiu a idea de facer este libro?

-Foi a partir dunha serie fotográfica que elaborou Carlos Lorenzo. Fixo unhas fotografías da Ramallosa e dicía que algunhas lle recordaban ó meu trazo e púxose en contacto comigo. Eran en total 54 fotografías e doáronse 18 delas á Fundación Curros Enríquez. Aser Álvarez coordinou a publicación.

-¿Cal é o obxetivo desta publicación?

-A idea era achegar un pouco a festa da Ramallosa. O meu vínculo con esta festa é familiar e sentimental e unha vez que tiñamos o traballo plástico feito, eu escribín un poema onde intento recrear o que significou para min.

-¿Cal foi o seu traballo sobre as fotografías?

-Eu pintei sobre elas con tinta negra e intentei dialogar coa escuridade que envolve ós farois nas imaxes. Son imaxes en movemento, sen figura humana.

-¿Que significa a Ramallosa para Celanova?

-Considero que é a festa máis orixinal que hai en Celanova. É unha procesión profana e non se saca santo ningún e en toda Galicia non hai precedente desta festa. Ningún precedente.

Publicado: La voz de galicia

Programa arraiano maior 2011

2011-07-31T19:41:00.001+01:00

PROGRAMA ARRAIANO MAIOR DA RAIA SECA 2011

Sábado, 20 agosto de 2011. ENTRIMO

10:00 h. Encontro na igrexa de Santa María a Real, Terrachán (Entrimo).

Lectura do manifesto arraiano.

10:30 h. Comezo dunha visita guiada á igrexa. Ao rematar degustaremos uns doces na alameda da Terrachán.

Música e lectura de poemas.

14:00 h. Xantar no restaurante Barcelona. Para participar na comida haberá que anotarse previamente.

PARA ANOTARSE NO XANTAR:

O horario do programa é pola hora local española.

Recomendamos levar auga, e ir provistos de protección solar e algo para cubri-la cabeza.

Organiza: ARRAIANOS

www.arraianos.com

http://cadernoarraiano.blogspot.com

Arraiano maior da raia seca 2011

2011-07-22T00:24:00.000+01:00

O día 20 de agosto imos facer entrega do recoñecemento de "Arraiano maior da raia seca" ao escritor portugués Bento da Cruz. Xuntarémonos ás 11 da maña na Terrachán (Entrimo). Como adoita ser habitual nestes cónclaves arraianos, haberá música, poesía e un bo xantar. Xa pola tarde, o Padre Fontes, Arraiano Maior do ano 2010 e o xefe Ferrín farán entrega da guillada de mando ao Arraiano Maior do ano 2011. Para anotarse no xantar e na andaina é preciso facelo canto antes (último día 16 de agosto). Lembrade que a presenza e a asistencia á comida hai que comunicala a través do correo electrónico xesusdiaz@gmail.com, enderezo do arraiano Suso Díaz.

NUNS DÍAS PUBLICAREMOS O PROGRAMA PECHADO. Ide facendo sitio nas vosas axendas.

Bo final de programa do Padre Fontes

2011-05-18T00:42:00.000+01:00

Arraianos en Mobilízate, de V TV

Pepe Velo e o Santa Liberdade

2011-01-14T11:42:00.000Z

LA REGION: En la noche del 21 al 22 de enero de 1961, 24 miembros del Directorio Revolucionario Ibérico de Liberación (DRIL), liderados por sus fundadores, dos gallegos, José Velo y José Fernández (comandante Soutomaior), y el portugués Henrique Galvão, protagonizaron el primer secuestro con carácter político en la historia de la navegación.

Pepe Velo, Henrique Galvão y José Fernández (Soutomaior) en el interior del barco. (Foto: ARCHIVO)

El Santa María, trasatlántico de la Companhía de Navegacão Colonial de Portugal por el que pasó buena parte de la emigración gallega con destino a América, desapareció del Atlántico para saltar a las portadas de periódicos de todo el mundo denunciando las dictaduras de Francisco Franco y Oliveira Salazar.

La próxima semana se cumplen 50 años de 'aquela fermosa tolería', como escribiría más adelante el celanovés Celso Emilio Ferreiro del hito protagonizado por su vecino, amigo y compañero José (Pepe) Velo Mosquera. Un aniversario que coincidirá con la inauguración de 'O meu pai, o exiliado', la exposición fotográfica de Federico Fernández, hijo de Soutomaior y presente en el secuestro, que realiza un recorrido fotográfico de la vida del comandante Soutomaior, oriundo de A Pobra do Caramiñal, y donde el secuestro del Santa María adquiere una especial relevancia. 'A mostra recolle en imaxes obxectos e fotos familiares do comandante Soutomaior feitas polo seu fillo que, a día de hoxe, é un dos fotógrafos máis importantes de Latinoamérica', señala el investigador Xurxo Martínez Crespo, organizador de la exposición y amigo personal de Federico Fernández.

En la villa de San Rosendo, la hazaña de Velo y los demás miembros del Directorio Revolucionario Ibérico de Liberación con el secuestro del Santa Liberdade (nombre con el que fue rebautizado el navío), es tan recordada como las obras de sus convecinos Curros Enríquez o Celso Emilio Ferreiro. El hijo de Lino y Manuela,'os do comercio da rúa San Roque, que tamén tiñan unha fábrica de chocolate, foi o ideólogo político da operación, aunque naquela época a prensa adxudicou esa responsabilidade a Galvão, polo seu papel como portavoz do grupo. Namentres, Soutomaior foi o responsable da navegación marítima', recuerda Antonio Piñeiro, escritor celanovés que en el año 2000 publicaba 'Pepe Velo. Pensador, soñador e mestre revolucionario'.

La denominada 'Operación Dulcinea', compuesta por 12 miembros del DRIL españoles y otros tantos portugueses incluidos los hijos de Velo y Soutomaior, Víctor y Ferderico, arrancó con la partida del Santa María del puerto caraqueño de Guaira. Tras la primera escala en Curaçao, se produce el asalto con el trágico fallecimiento del contramaestre Joao José do Nascimento Costa y donde resulta herido grave el oficial José Peres de Sousa. Un hecho desafortunado que marcará el resto del secuestro y que provocó el desembarco de los heridos y enfermos en la isla de Santa Lucía, en el archipiélago de la Antillas británicas.

Informada la tripulación (cerca de 1.000 personas) de la nueva situación, el barco inicia una ruta con destino desconocido, aunque más adelante se sabría que su objetivo era Angola. Tras permanecer ilocalizados los primeros días del secuestro, el Santa Liberdade fue descubierto y seguido por la Sexta Flota de la Armada de los Estados Unidos hasta su desenlace final en aguas brasileñas, con la tripulación desembarcando en Recife y los protagonistas exiliados en el pais entonces gobernado por Janio Quadros.

Durante las casi dos semanas que el barco estuvo en alta mar, toda la prensa internacional se hizo eco del secuestro. Si bien en España y Portugal los titulares les tildaron de 'piratas' y 'terroristas', la situación del navío y la denuncia sobre la situación política y social que se estaba viviendo en la península salió en la prensa de todo el mundo, considerandose como una victoria mediática e ideológica por sus impulsores.

Sobre a raia, sobre a linde, sobre a fronteira

2010-09-16T21:18:00.000+01:00

Arraianos VIII (Vivir na raia) Director, Aser Álvarez, coord., Suso Díaz e Aser Álvarez, Asociación Arraianos, Alvarellos Editora, 2010, 291 páxs. 10 €

JOSÉ MIGUEL GIRÁLDEZ

TRAXECTORIA DA REVISTA

, que, neste mes de setembro de 2010 alcanza o número VIII, é extraordinaria. A súa calidade, tamén. Estamos ante unha cuidadísima publicación, como xa demostrou en números anteriores que, para empezar, merecería moita máis atención da que xa ten. Arraianos é unha revista cultural, humana, antropolóxica, xeográfica, etnográfica, sociolóxica, o que se queira. E é unha revista emotiva. Rigorosa, pero emotiva. Busca a empatía co lector desde a primeira páxina, a pesar da diversidade dos artigos que a compoñen, o que a converte nun exemplar riquísimo, cheo de miradas, de celebración dos lugares e as cousas, de paixón polo local e o universal. A revista rezuma xusto iso: paixón pola vida, pola enerxía poderosa que brota da fronteira. Rezuma desexos profundos de conservar o que nos fixo como somos e de evolucionar para seguir sendo, desexos profundos de saltar a ambos os dous lados do mítico espazo da raia, de explicar o contido dese espazo aos que aínda non comprenderon que a maxia sempre acontece no límite. É tempo de celebrar a periferia. Escribino nalgunha outra parte, e escríboo agora. Díxeno para Irlanda, e dígoo para nós. Como en Irlanda. É tempo de celebrar esta nova centralidade rica e construtiva que é a periferia. O interesante está nos límites. O que o futuro nos ofrece está aí, no comezo do océano, na raia que baixa acompañada da enerxía secular do Miño, a raia que une e divide, o espazo mestizo, o lugar de encontro e de separación.

Basta con ler o editorial deste número de Arraianos, fermosamente escrito, para comprender o significado de tan emblemático territorio. Velaquí un fragmento revelador: "Imos na procura de ese taoísmo que nos fai lembrar unha vez máis que é precisamente no límite onde sempre acontece todo o interesante. Porque para nós as fronteiras políticas nunca foron nin serán liñas divisorias trazadas sobre os mapas, senón raias, espazos porosos e permeables, onde non teñen cabida as barreiras artificiais que cada día ignoran as aguias, os garraos e os lobos arraianos. As fronteiras están na terra e nos mapas, pero máis aínda na mente de que as constrúe e asume como propias". O inmenso gozo que supón avanzar polas páxinas desta excelente revista iníciase, como non, con Xosé Luís Méndez Ferrin, e o seu artigo sobre "arraianos, raianos e raiotos". A partir de aí comeza un caudaloso río de sabedoría e emocións que nos leva a lombos dos ríos e os montes, a reserva do Gerés-Xurés, a literatura e a fronteira, as relacións entre Galicia e Portugal, os camiños portugueses, os arraianos de todo tipo e condición, os festivais da raia, ou o camiño xacobeo Miñoto Ribeiro. A revista complétase con varias páxinas dedicadas á creación e á crítica e está ilustrado polo fotógrafo estremeño Antonio Covarsi. Excelente número, excelente publicación.

El Correo Gallego 16/09/10

El octavo número de «Arraianos» incluye reportajes sobre el megalitismo y el lobo en la «raia»

2010-09-16T21:15:00.000+01:00

Alvarellos Editora ha puesto en las librerías un nuevo número de la revista Arraianos. El octavo volumen de esta publicación de carácter anual lleva por título Vivir na raia y en 191 páginas incluye la participación de cerca de 70 colaboradores. Un artículo de Xosé Luís Méndez Ferrín, titulado Arraianos, raianos e raiotos, abre la publicación y la serie de artículos relacionados con el espacio de referencia entre Ourense y Portugal. Colaboraciones de Juan J. Moralejo, sobre el río Deva, de Pedro Alonso -titulada Lobos gardiáns da Raia-, Miguel Dantas da Gama, acerca del regreso de la cabra montesa a la zona del Xurés-Gêres, o de Xosé Benito Reza sobre la declaración del parque natural raiano como «Reserva da biosfera» figuran en la obra.

Arraianos también incluye un reportaje gráfico de Iván Nespereira sobre A chega de bois, un trabajo del arqueólogo José María Eguileta Franco sobre Megálitos na raia seca o una colaboración firmada por Álvaro Xosé López Mira y Enrique José Varela Álvarez centrada en A realidade das relacións entre Galicia e Portugal. Entre los contenidos de la octava revista «arraiana» figuran una entrevista con el músico Carlos Núñez en relación a su último trabajo, varios reportajes sobre los montes Laboreiro o la información de citas puntuales como el nombramiento de Xosé Luís Méndez Ferrín, como «Arraiano maior da raia seca».

La Voz de Galicia 16/09/10

Homenaxe a Celso Emilio Ferreiro e presentación da revista Arraianos

2010-09-16T21:13:00.001+01:00

O pasado 29 de agosto os Arraianos novamente homenaxeamos a Celso Emilio Ferreiro. Trinta e un anos despois da súa desarapación, o lume segue a arder do mesmo xeito.

Tamén aproveitamos para presentar o noso número VIII da revista Arraianos que nesta ocasión leva o título de "Vivir na raia", no mesmo escenario que cando presentamos o primeiro.

Arraianos VIII

2010-08-28T21:47:00.000+01:00

Xa está nas librarías o novo número da revista. 200 páxinas onde máis de sesenta autores, fotógrafos e ilustradores reflexionan sobre as fronteiras. Inclúe fotos inéditas do desaparecido artista extremeño Antonio Covarsí.
A revista Arraianos, dirixida por Aser Álvarez e coordinada por Suso Díaz, e promovida pola Asociación Arraianos, saca á luz un novo monográfico, o seu número VIII, titulado “Vivir na raia”. Participan nel máis de sesenta colaboradores entre escritores, fotógrafos e ilustradores. Nesta nova achega rescátase, así mesmo, parte da obra inédita do artista extremeño Antonio Covarsí (Badajoz, 1951-2006): as imaxes sobre a raia galaico-portuguesa, que van ilustrando os contidos deste número.
Entre os colaboradores do número VIII de Arraianos figuran: Xosé Luís Méndez Ferrín, Santiago Lamas, Fermín Bouza, Álvaro Negro, Juan J. Moralejo, Baldo Ramos, Xavier Cordal, Franck Meyer, Mercedes Queixas, Miguel Dantas da Gama, Xulio Ríos, Samuel Solleiro, Alberto Lema, Nuria Araúxo ou Xerardo Pereiro.
Neste número falamos de barreiras, bordes, límites e fronteiras, pero tamén cruzamos pasos, pontes e poldrados. Percorremos a nosa raia e viaxamos até outras raias lonxanas deste mundo supostamente sen fronteiras.
Furamos polos subeiros dos lobos e dos contrabandistas que operan nas alfándegas difusas entre a vida e a morte, entre nós e os outros, entre a luz e a escuridade, entre o civilizado e o salvaxe. Imos na procura dese taoísmo que nos fai lembrar unha vez máis que é precisamente no límite onde sempre acontece todo o interesante. Porque para nós as fronteiras políticas nunca foron nin serán liñas divisorias trazadas sobre os mapas, senón raias, espazos porosos e permeables, onde non teñen cabida as barreiras artificiais que cada día ignoran as águias, os garraos e os lobos arraianos.
As fronteiras están na terra e nos mapas, pero máis aínda na mente de quen as constrúe e asume como propias. Moito se ten falado de cooperación transfronteiriza nos útimos anos pero vemos que entre Portugal e Galicia segue a haber aínda unha e mil raias, vellas feridas que aínda proen e que os sucesivos gobernos non souberon ou non puideron suturar coa agulla certeira do traballo en común.

Homenaxe a Celso Emilio Ferreiro

2010-08-26T00:18:00.000+01:00

O vindeiro domingo, 29 de agosto de 2010, o cemiterio de San Breixo de Celanova vai acoller unha homenaxe colectiva ao poeta Celso Emilio Ferreiro, organizado pola Fundación Celso Emilio Ferreiro, o Colectivo Arraianos e as Redes Escarlata.

O acto principiará ás 11 da mañá, coa presentación da nova entrega da Revista Arraianos, o número especial ARRAIANOS VIII-VIVIR NA RAIA, co que a nosa publicación pecha un ciclo que empezaba hai seis anos, tal día coma hoxe, neste mesmo espazo simbólico, ao pé do xacigo de Celso Emilio Ferreiro.

A continuación haberá un recital poético e musical onde van intervir destacados poetas das Redes Escarlata, como Anxo Angueira ou Xosé Luís Méndez Ferrín, e músicos como MC García, de Dios Ke Te Crew ou Leo e Arremecághona, dos Labregos no tempo dos Sputniks, que interpretarán cancións con letras de Celso Emilio en clave contemporánea. Pechará este acto o gaiteiro de Lobeira, Daniel Romero cos seus sons telúricos e arraianos.

Os poetas das Redes Escarlata pecharán estes actos de homenaxe cunha acción performance que se desenvolverá a continuación, chamada Acción Ferreiro, percorrendo algunhas rúas e prazas da vila natal de Celso Emilio Ferreiro.

Arraianos

2010-08-23T21:57:00.000+01:00

23/08/2010 Con viento fresco josé A. Balboa de Paz

Castro Laboreiro, que antaño fue concejo y hoy pertenece al de Melgaço, es una cuña portuguesa que se adentra en tierras de Galicia. Aquí la frontera con España no la delimita el Miño sino una serie de sierras ásperas, de formas redondeadas, constituidas por bloques graníticos pelados en sus cumbres, en los que se han marcado con cruzes y números una serie de hitos o mojones, Al menos desde el siglo XVI: la raya seca. Estos paisajes inhóspitos y aislados son, como dicen los castrexos, «o fin do mundo»; en ellos nunca hubo pasos fronterizos sino silentes caminos atravesados por contrabandistas, traficantes, bandoleros y, en época de persecución política, huidos, prófugos, exiliados. Aunque aisladas, estas tierras han sido paso de viejas culturas megalíticas, que han dejado su impronta en mámoas, sepulcros de corredor y ancestrales creencias religiosas luego cristianizadas, como la peña de Anamán, cuya ermita a la Señora de ese nombre es un lugar recoleto en medio de una naturaleza telúrica.

El río Laboreiro y sus afluentes han tajado en profundas gargantas estas sierras, que se abren a dos paisajes geomorfológicos y humanos diferentes y complementarios: las brandas e invernías. Las brandas o brañas son las zonas altas, duras y frías en invierno, pues con frecuencia están cubiertas de nieve; pero en el verano son tierras soleadas y de pastos abundantes. Las invernías son las tierras bajas, en lo hondón de los valles y en las solanas, protegidas del frío. Esta singularidad geográfica ha dado lugar a un nomadismo de valle a montaña que, en el Bierzo, nos es conocido también en la Somoza. Allí los habitantes de Aira da Pedra, a orillas del Burbia, pasaban los meses de invierno en el valle, mientras que en Campo del Agua, en lo alto, vivían desde Pascua hasta el otoño, con sus ganados y campos de cultivo. En Castro Laboreiro no era uno, como en la Somoza, sino todos los pueblos los que practicaban este nomadismo, que se ha mantenido sin grandes cambios hasta hace unos veinte años.

La raya seca, la vieja frontera, ha desaparecido legalmente; incluso se han trazado nuevas carreteras que acercan Celanova y Bande a Castro Laboreiro; pero quedan muchos viejos malentendidos y distanciamientos mentales, que algunos españoles y portugueses buscan eliminar. Arraianos, una asociación nacida en la parte gallega, lleva años convocando a gallegos y portugueses a jornada s de convivencia, en las que se nombran como Arraiano Mayor, a los que se destacan por esta labor de unir ambos pueblos y divulgar la cultura de frontera. El año pasado le correspondió tal honor a Méndez Ferrín, el prestigioso escritor gallego, natural de Celanova., una de cuyas obras lleva justamente ese título de Arraianos . Este año, Ferrín, al que acompañamos algunos amigos, pasó el testigo al padre Fontes, un cura del Montealegre portugués un tanto heterodoxo, que además de escribir mucho y bien sobre la cultura popular, es capaz de concitar que miles de personas asistan a la Festa das Bruxas, que con carácter anual organiza en su parroquia.

La asociación gallega publica una buena revista, Arraianos, cuyo último número fue presentado la semana pasada en Castro Laboreiro, en el trascurso de unas jornadas dedicadas a la historia local. Américo Rodrigues es el alma de estas jornadas que se vienen organizando desde hace años, con un creciente interés. Invitado por él, asistí con unos amigos. Nos llamó la atención cómo un pequeño grupo de personas, animadas por Américo, han sido capaces de dinamizar una zona rica en recursos turísticos, pero dejada de las manos de las autoridades. Los congresos de historia han servido en este caso para reivindicar no sólo unas señas de identidad, las de la raya seca, sino unos recursos naturales, el paisaje, los restos arqueológicos, los puentes de piedra, el museo local. Hay varios hoteles y casas de turismo rural. Por las mañanas se ven a grupos de excursionistas que se dirigen a la montaña o al valle para practicar el senderismo. Es un buen ejemplo para algunas zonas de nuestra provincia.

Artigo de opinión publicado no Diario de León

Méndez Ferrín entrega al Padre Fontes título de Arraiano Maior del 2010

2010-08-23T21:53:00.000+01:00

14-08-2010 / 11:00 h

Ourense, 13 ago (EFE).- El título de Arraiano Maior da Raia Seca del 2010 ha recaído sobre el intelectual y experto en etnografía Padre Fontes y el encargado de entregar la "guillada de mando" ha sido el presidente de la Real Academia Galega, Xosé Luís Méndez Ferrín, en un acto celebrado hoy sierra de Castro Leboreiro (Ourense).

El colectivo cultural Arraianos otorga anualmente esta distinción, que pretende homenajear a los "personajes ilustres de la Raia Seca" y "defensores de la cultura y de la identidad arraianas".

Durante el nombramiento no faltaron las músicas tradicionales y la poesía, que se desarrolló al pié de la Pena de Anamán, un "mítico refugio de guerrilleros y contrabandistas", según explicaron a Efe los organizadores del encuentro.

A las 17 horas está previsto un visionado sobre la biografía del Padre Fontes, así como las intervenciones de los miembros del Núcleo de Estudos e Pesquisas dos Montes do Laboreiro. EFE ix/lrt/flh

Publicado no ABC

Unha aguillada para o Padre Fontes

2010-08-23T21:48:00.001+01:00

O presidente da Real Academia Galega entregou o testemuño de 'Arraiano Maior 2010' ao Padre Lourenço Fontes, na segunda edición de irmanamento entre as terras ourensáns e as lusas da raia seca do norte.

r.c.. CASTRO LABOREIRO

Borrar para sempre as raias que marcan a fronteira que se debruza entre Galicia e Portugal.

Méndez Ferrín e o Padre Fontes.

Con ese ánimo, a asociación cultural ourensá Arraianos avanzou un paso máis ao instituír a figura do 'Arraiano Maior da Raia Seca' que encarnara os ideais de irmandade entre galegos e portugueses. O ilustre celanovés Xosé Luís Méndez Ferrín foi o primeiro en ser investido con esa figura, hai un ano, na raia da Madalena, entre Lobios e Lindoso. Unha aguillada e unha boina foron os atributos que recibíu o hoxe presidente da Real Academia Galega de mans do de Arraianos, Aser Álvarez. A aguillada de tanguer o gando para impoñer autoridade e a boina de identificación coa paisanaxe. Méndez Ferrín, que sitúa algúns dos seus mellores relatos ('Arraianos') no imaxinario deste espazo, entregoulle onte a aguillada, que custodiou durante o último ano, ao Padre Antonio Lourenço Fontes. 'A quen aguilloarás con ela?', pregúntalle Ferrín. 'Aos políticos', respondeu o Padre ao instante. Todos asinten, talvez por teren na retina a imaxe fresca ao fondo dos lumes devorando, en tres puntos, as serras do Parque do Peneda Gerês. Os do lugar critican que o goberno luso decidira, sen contar cos veciños, un novo planeamento para o Parque, con maiores restriccións nos usos das propiedades.

O 'Arraiano Maior 2010', un crego e home imprescindible da cultura e etnografía de Tras-os-Montes e a que é común con estoutro lado da raia, chegaba ao acto en Castro Laboreiro despois de clasurar a Festa das Bruxas que el organiza en Montalegre, no mesmo concello no que instituíu o recoñecido Congreso de Medicinas Alternativas.

A xornada para os 'arraianos' comezara de mañá sobre a mesma liña da fronteira da Meixoeira, entre Entrimo e Castro Laboreiro, ao pé do marco 51 da Raia Seca cun roteiro guiado polos membros do Núcleo de Estudos e Pesquisas Montes Laboreiro (NEPML), con paso por pontes medievais que son monumento nacional, ascendendo desde as 'invernías' (lugares ocupados por persoas e animais nos invernos) ata as 'brandas' (brañas de pasto na altura da serra, habitados na maior parte do ano), próximas ao maior conxunto megalítico do noroeste peninsular, con ata 100 mámoas rexistradas. A altitude, a prehistoria e a paisaxe conforman un espazo mítico, que atrae hoxe aos arraianos, animados con música de gaita, lectura de poemas e bo xantar ao pé da Pena de Anamán, mítico refuxio de guerrilleiros e contrabandistas. Ata aqui tamén chegou, en 1997, o cineasta máis lonxevo do planeta, Manoel de Oliveira (101 anos) para rodar o filme 'Viagem ao principio do mundo', con Marcello Mastroianni de protagonista.

Publicado na Región o día 15/08/2010

Manifesto nomeamento Arraiano Maior

2010-08-17T21:17:00.000+01:00

Irmáns arraianos, por segundo ano e esta vez en Castro Laboreiro, onde comeza o mundo, onde o vento non para de esculpir o seu tempo na pedra con tódalas formas imaxinables, nun lugar que en si é un auténtico monumento, onde as fronteiras son a imaxinación e os prexuízos de cada quen, onde os primeiros poboadores se agarraban á eternidade en túmulos funerarios que simulaban estrelas nas noites estreladas deste ceo sempre agradecido cando un o olla agarimoso dende eiquí, e que acertadamente describe Manolo Rivas nun poema onde di: “Altares aleixoados / que apreixan os ceos.

Nesta nova cita para recoñecer como Arraiano Maior da Raia Seca ao Padre Fontes por parte da Asociación Arraianos, que mellor lugar que Castro Laboreiro, onde os lobos son súbditos dos cans e os homes transmiten a súa rica mitoloxía que asolaga esta terra sempre ceibe.

O Padre António Fontes é un arraiano por nacimento e convicción, un persoeiro feito e acrecentado na singularidade que vivimos os que habitamos estas terras, e como bo entendedor deste mundo telúrico e real, agranda a súa figura cando afirma que “o Porto sem mim cresce e a minha terra, sem mim, míngua”, e con esa claridade que da o coñecemento do lugar que habitas e da xente coa que convives, este home ergue o espírito e cultiva a alma dos seus feligreses, de parroquia en parroquia a cabalo ou en motorizada, pero coa idea firme de facer a súa labor sempre nestas serras mudando de local, pero não mudando de gente” como afirma. Pero seguro que será lembrado para sempre como o precursor dos Congresos de Medicina Popular en Vilar de Perdizes.

Aínda que os arraianos estamos convencidos de que o Padre Fontes é tal vez a reencarnación, evolución, transposición ou complemento de outros padres que habitaron estas terras noutra hora como aconteceu co célebre e mal logrado Gonçalo Coelho que tan enorme pegada deixou en Pitões das Júnias e A Cela, onde foi durante moito tempo venerado por galegos e portugueses como San Gonçalo de Pitões. Ou tal vez ten a mesma necesidade de xunguirse ao granito serrano como aconteceu con frei Lorenzo de Vera que se auto proclamou “abade bendito” por bendición papal do mosteiro de Santa María das Júnias, vivindo coma un señor feudal nas súas terras defendidas por bandidos e criminais. Pero seguro que el se sente identificado co ilustre padre Anibal, que amaba o Castro Laboreiro e así o deixou escrito nestes versos: “Quero adormecer no berço / onde sorri em criança / só então terei sossego / como na distante infância.

En lugares coma este, no que somos conscientes da nosa ridiculez, do pequenos que somos e o pouco que duramos, é cando máis claramente podemos reflexionar sobre a capacidade de construír e destruír que posúe o ser humano, pero que ao fin todo pasa, que somos tan efémeros coma un laio, e quedaremos na memoria dos nosos, mesmo dalgunha xente, e algúns na memoria dun pobo.

Dicía un Arraiano que ben puido ser un Arraino Maior e que nos deixou antes de tempo (o estremeño Ángel Campos Pámpano), que escribiu estes fermosos versos: “mientras pueda pensarte / no habrá olvido”. Agrandemos esa memoria, e fagamos bibliotecas deste sentir único, afondemos a pegada nos penedos que nos arrodean e queden aí para sempre.

Pero nós reconfortámonos coa natureza como escribiu un dos primeiros arraianos “Os altos promontorios o choraram / e dos rios as águas saudosas” deixou dito Camoens. E acrecentamos o espírito, e o desacougo nos silencios que describe Baldo Ramos nestes versos: “e detrás de cada silencio / haberá sempre alguén que espera”. E nesa teima por descubrir o que se nos esconde a esencia da inmensidade que nos arrodea, “Há-de haber uma cor por descobrir, / um juntar de palavras escondido, / há-de haber uma chave para abrir / a porta deste muro desmedido” dixo Saramago.

E non deixamos de identificarnos cando detemos o tempo na memoria que se escribía con verbas nas lareiras da nosa infancia, e reafirmámonos no que somos cando transmitimos esa pegada aos nosos, eses novos arraianos que veñen para facer país nun novo mundo, e con novas fronteiras tan invisibles como palpables.

Rematamos este manifesto berrando dende esta altura a quen o queira escoitar, berrando a rabia que produce un tempo de gobernantes minúsculos, de seres ananos coma os descritos por Celso Emilio Ferreiro que non deixan de medrar e multiplicarse coma os vermes, nun tempo de retroceso e procuras de identidades falsas, nun vieiro que non conduce a ningures e que nos afoga a gorxa e creba o espiñazo, férennos co que máis nos doe, con asfixiar a nosa lingua, e por iso digo en voz alta “Na casa dos meus avós arrecendente / a sí propia, singular no mundo; / nos cabalos da serra e nos mineiros / de Lousame aquil vinte de Santiago, / reclamo a libertade pró meu pobo”, facendo nosos os versos do Arraiano Maior Xosé Luís Méndez Ferrín.

Suso Díaz

Viaxe ao Principio do Mundo

2010-08-02T21:49:00.000+01:00


Viaxa ao Principio do Mundo, o día 14 de agosto de 2010, polos Montes do Laboreiro.	Foto de Humberto Vergara.

Nomeamento do Arraiano Maior da Raia Seca de 2010 no Castro Laboreiro

2010-06-08T21:06:00.001+01:00

O día 14 de agosto imos percorrer o Principio do Mundo guiados polos irmaus do Laboreiro. Os membros do Núcleo de Estudos e Pesquisas dos Montes do Laboreiro vannos guiar nun roteiro pola Raia Seca, entre as brandas e as inverneiras castrexas. Como adoita ser habitual nestes cónclaves arraianos, haberá música, poesía e un bo xantar ao pé da Pena de Anamán, mítico refuxio de guerrilleiros e contrabandistas. Xa pola tarde, o xefe Ferrín, Arraiano Maior do ano 2009 faerá entrega da guillada de mando ao Arraiano Maior do ano 2010, o Padre Fontes, o único cura arraiano que é amigo das meigas e dos druídas do Barroso. Para anotarse no xantar e na andaina é preciso anotarse canto antes. Lembrade que podedes facelo a través do correo electrónico monteslaboreiro@hotmail.com ou arraianos@arraianos.com

VIVIR NA RAIA

2010-05-21T12:27:00.000+01:00

Despois dun retiro espritirual ben pouco produtivo, ao pé das grandes mámoas do Laboreiro, baixamos a rolos polos Aguillóns para mergullarnos durante uns días nas augas frías e cheas de puríns diversos do río Deva. A austeridade selectiva é o que tén. É tempo, por fin, de traballar en cousas improdutivas, como de costume. En breve informaremos de dous eventos moi agardados: a presentación do novo número de ARRAIANOS, un especial sobre VIVIR NA RAIA, antes do verán, e o nomenamento do ARRAIANO MAIOR DA RAIA SECA DE 2010, no mes de agosto, no Crasto Laboreiro.

Velas a Santiago

2010-04-27T07:17:00.000+01:00

Acabamos de poñerlle unha vela a Santiago Apóstolo en mivela.com para pedirlle algo de paciencia na vida en xeral e un enorme éxito editorial co noso próximo número de ARRAIANOS NAS FRONTEIRAS, cousa que non sería moi necesaria. Así dá gusto ter fe, incluso na tecnoloxía. E por rexistrarnos tivemos unha vela gratis. Esa si que foi boa. Que como podedes facer? É moi sinxelo. Envía un sms de amén 1,39 oureos ao 25000 con mivelasantiago01cebedeoaquiestoyaquitespero, e listo. Tamén podes chamar a un 905 e teclear o código segredo 01 e listo, previo pago de 1,91 ouriños. Vamos, que o que non o fai é porque non quere, con estas facilidades non hai vela que se resista nin vento que a apague. Amén.

É preciso ter moito coidado con estes arraianos...

2010-04-26T22:11:00.000+01:00

pois andan a argallar un novo número da revista esa de marras que sacan para escarnio dalgúns... e xa van polo número oito estes fodidos arraianos!! Dentro de poucas semanas, nos andeis das mellores librarías do país: ARRAIANOS NAS FRONTEIRAS
seguiremos informando e adiantando algúns contidos piratedos, a pesares de ter sido ciber atacados por un octopus xigante que nos tivo este caderno arraiano paralizado durante uns par de séculos. De todos xeitos, neste tempo tampouco aconteceron demasiadas cousas no mundo dignas de mención... ou si??

Cadea humana na defensa do uso público do mosteiro de Celanova

2010-03-25T11:58:00.000Z

Este venres, 26 de marzo de 2010, entre as 12:15 e as 12:35, na Praza Maior de Celanova.

Nos 25 anos do premio Europa Nostra

2010-03-15T13:30:00.000Z

O instituto de Celanova organizou unhas xornadas conmemorativas dos 25 anos do Premio Europa Nostra para a rehabilitación do mosteiro para habilitalo como instituto. Damos conta dalgunhas novas sobre este asunto saídas na prensa esta fin de semana, coincidindo coa clausura das xornadas, que contaron coa presenza en Celanova do arquitecto que fixo a rehabilitación, Emilio Fonseca Moretón. Nun salón de actos eteigado de xente, Fonseca, Ferrín, Reza e a directora do IES, defenderon o uso público deste espazo como centro educativo.

http://www.farodevigo.es/portada-ourense/2010/03/14/mendez-ferrin-apoya-mantener-ies-celanova-monasterio/420045.html

http://www.lavozdegalicia.es/ourense/2010/03/14/0003_8354379.htm

2010-02-20T17:06:00.002Z

21 de Febreiro - DIA DA LINGUA MATERNA
A verdadeira identidade soñada e desexada,non é un fósil do pasado,
senón unha meta colectiva de futuro que debemos construír entre todos.

No ano 2001 a UNESCO identificou ao galego coma un idioma en perigo de desaparición no seu Atlas de línguas, activando todas as alarmas e inducindo a profundas reflexións sobre a saúde do idioma e as medidas a tomar para fortalecelo. O 19 de febreiro do 2009, o mesmo informe declara que o galego deixou de formar parte do grupo de risco, non porque a súa situación teña mellorado ostensiblemente, senón porque os criterios de avaliación foron modificados.

A raíz do cambio de goberno, o galego voltou a ser tema de actualidade por diante de problemas estructurais tais que o desemprego e conxunturais coma a crise económica, non porque a súa relevancia sexa meirande, senón porque de todas as promesas electorais que fixo, para o novo presidente da Xunta esta era a máis urxente: modificar a lei do ensino en Galicia reducindo a 1/3 as materias ensinadas en galego en prol do Inglés.

Na súa defensa do plurilingüismo como asegurador da riqueza e diversidade cultural, a organización das Nacións Unidas sinala que as ameazas máis importantes que levan a unha comunidade a abandonar a lingua nativa son as políticas gobernamentais que sistematicamente desalentan o emprego das linguas locais nas escolas, goberno local e medios de comunicación, e tamén os pais que alimentan ós seus fillos a aprender a lingua doutra cultura dominante, sobre todo como un medio para obter un traballo[1]. Parece escrito a propósito. O galego é parte da cultura, da historia e do pobo, é patrimonio seu e ningún político, ningún partido sexa cal for a súa ideoloxía, ten dereito a usar o idioma galego con fins partidistas, e isto deberíamos telo en conta cando vaiamos votar.

O idioma galego, non é un fósil do pasado; abriuse ó entorno, evoluiu, adaptouse, medrou, adquiriu novas formas de expresión, aprendeu a serlle útil ás novas tecnoloxías, púxose ó servizo da sociedade á que pertence, e converteuse en sina de identidade dos seus membros. A cultura galega, goza dunha singularidade que lle outorga independencia e carácter no eido da ciencia, da literatura, da pintura, da música, dos medios audiovisuais, do ámbito político e empresarial. Cada unha das súas expresións é unha amalgama de historia, lingua, innovación, creatividade e iniciativa individual ou colectiva, pero en calquera caso, é un compendio de elementos indisociables e inevitables. Se prescindirmos dun distes elementos, os demais perden senso.

A diferencia doutras linguas minoritarias do continente, e para a súa sorte, o galego non é un idioma tradicionalmente xerárquico, senón que seguiu sempre e segue unha estratexia ascendente, bottom-up se queremos empregar vocabulario en voga, que lle asegurou a súa supervivencia. Para entendernos, é a estructura social a que sostén ó idioma galego, son os que o falan os que determinan, os que deciden, os que escollen. Escolleron non sucumbir á “doma del Reyno de Galicia”, escolleron non calar durante os Séculos Escuros e escolleron un ensino en Galego cando rematou o “nacionalismo” Franquista malia teren sido tratados de bárbaros, polo tanto, son eles mesmos os que sen dúbida decidirán sobre o seu futuro, independentemente de que o goberno de vez se crea con potestade para mudar o curso da historia con políticas lingüísticas de marcado contido electoralista.

O director xeral da UNESCO Koichiro Matsuura, nunha mensaxe con motivo do día internacional da Lingua Materna, afirmou o seguinte: "Das linguas que se falan no mundo, a máis importante para o desenrolo emocional e cognitivo temperán é aquela a través da cal aprendemos a nomear o noso universo persoal e por medio da cal comezamos a lograr un entendemento común cos nosos pais e coa comunidade en xeral, cos amigos e na escola. É a linguaxe da infancia, da experiencia íntima e familiar e das nosas primeiras relacións sociais”.

Se algo é certo, é que nós non aprendemos galego na escola, por desgracia, no meu tempo a EXB era integramente en castelán agás Lingua Galega, só faltaría. A nós ensináronnos galego na casa, foi a nosa xente a que se ocupou de darnos unha educación en galego suplindo a inconsistencia das políticas lingüísticas gobernamentais, igual que fixeron con eles, e xa ven que deu resultado. Polo tanto, é a nosa responsabilidade e o meu pracer ensinarlles galego ós meus fillos, porque quero que medren aproveitando o máximo de oportunidades, e isto implica darlles a oportunidade de herdar dos seus pais e avós todo o coñecemento que ten para transmitirlle, e darlles a oportunidade de acceder a unha cultura propia que está indiscutiblemente construída en galego.

Resumindo, diríalles que non se preocupen, ou mellor, preocúpense pero non máis do necesario, porque os gobernos pasan e poucos deles deixan pegadas significativas na historia, precisamente porque as súas accións se atrancan no curto prazo por non veren máis alá dos catro anos de lexislatura, polo tanto, son as nosas accións conxuntas como sociedade as que contan para enxergar un futuro sostible e de todos.

Ninguén dubida que somos un país cunha historia rica e milenaria, herdamos un legado único que nos foi doado polos nosos devanceiros e grazas a isto, existimos, temos un lugar na historia pasada e presente, sen embargo o ter un lugar no futuro depende de nós, e sería importante que o teñamos en conta porque é alí onde van vivir os nosos fillos e as xeracións que nos sucedan. Do que se trata pois é de ter visión de futuro e propoñer metas colectivas, erguer a testa e imaxinar onde nos agradaría que estivese Galicia dentro dun século e camiñar decididos nesa dirección, para legarlles ós nosos fillos unha terra fértil na cal medrar, e un ourizonte amplo no cal desenvolverse, sen esquecer que unha árbore sen raíces está sempre á mercé do vento.
[1]http://translate.google.es/translate?hl=es&langpair=en%7Ces&u=http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID%3D1864%26URL_DO%3DDO_TOPIC%26URL_SECTION%3D201.html

Que pasa en Celanova?

2010-02-18T07:17:00.001Z

SEÑOR XUIZ: en primeiro lugar, presentémonos. Somos un grupo de profesores do instituto de Celanova que, ante a posibilidade de perder a liberdade condicional e vixiada da que agora disfrutamos, queremos contar unha historia edificante: a dun probo cidadán calquera que, cunhas simples chamadiñas de teléfono, consegue movilizar á nosa anquilosada administración. Pero, antes, relatemos os
FEITOS:
Como case todo o mundo sabe, estamos no Entroido. Nada que engadir ao de sempre: festa, transgresión e conservadurismo (das tradicións, non do outro)
Como estamos no Entroido, o IES de Celanova colga dos seus elegantes balcóns dezaoitescos uns mecos. Ata, aquí, normal. Pero é que o IES de Celanova está ameazado de desaloxo para que o seu claustro sexa convertido nun superhotelazomonumentoquexaverás, e, vaia por deus, catro tolos non estamos de acordo.
E, daqueles polvos, estes lodos, coas seguintes CONSECUENCIAS:
Algúen, moi, pero que moi preocupado por ambos feitos, chama a os que considera Centros de Poder… ¡e consegue que lle fagan caso! ¡Para que logo digan que a Administración non é dilixente! ¡Suizos, alemáns e xaponeses, poñédevos a tremer que vos imos adiantar no ranking! Así que, en menos do que canta un galo, aparecen polo centro:
A Inspección Educativa, á que ese alguén fora capaz de mobilizar. Ai, “que delito cometí contra vosotros naciendo”… Colgar mecos, no Entroido. ARRE DEMOO…
A Policía Nacional, versión autonómica (¡Deus, isto sí que é serio!) veu para… ¿levar alguén preso? O que aínda non sabemos é a quen: aos profes que cosemos os mecos, ás pedras do mosteiro que os suxeitan ou o que sería moito máis barato aos propios mecos. ¡Que ben quedarían no Pereiro, un por cela, coas súas cabezas de plástico e os seus pelos de mocho de fregar!
Pero, ao que iamos: temos que felicitar ao honrado cidadán que se molestou en denunciar un feito tan terrible; temos que felicitar ás autoridades correspondentes pola súa rapidísima resposta e temos que felicitar aos propios mecos polo seu carácter de protagonistas indiscutibles dun titular de prensa. Tamén queremos animar a ese honrado denunciante a que continúe na súa loita como un superheroe calquera e denuncie todas as cousas terribles que, como esta, ocorren na nosa vila. ¡Fóra atentados contra o patrimonio! ¡Fóra a xente sen medo! ¡Fóra os que non opinan coma min! ¡Fóra os que pensan que vivimos en democracia!
Engadimos un poema de Manuel María moi acaído, pero, señor xuíz, teña en conta que, coma nas películas, calquera semellanza coa realidade é… pura coincidencia
BANDO
Prohíbese, por orde da Alcaldía,
que medren porque si
as rosas do xardín municipal.
Dende agora as pombas teñen
que pedir licencia pra voar.
Prohíbeselle á lúa
andar ceiba de noite polo ceo.
A lúa é unha tola que anda espida
dando mal exemplo ás nenas castas
e aos fillos de familia.

Pagarán trabucos os poetas.
Prohíbese tamén derramar bágoas.
Pódese chorar tan só cando hai sequía
para que non fiquen baleiros os pantanos.

Un só se pode emocionar
os xoves e domingos
cando toca
a Banda do Concello no quiosco.
Están fóra da Lei
as estrelas, a Primavera,
as flores e os paxaros.

Dáse este bando en tal e cal
pra que se cumpra
da orde do Alcalde.
Firmado e rubricado.

Baldo Ramos presenta "Palabras para un baleiro"

2010-02-16T10:33:00.000Z

Este xoves, 18 de febreiro, ás 8 da tarde, na Libraría Couceiro de Santiago. Este poemario recibiu o premio Fiz Vergara Vilariño do concello de Sarria. Parabéns ao noso amigo e poeta arraiano.

CADEA HUMANA NA DEFENSA DO INSTITUTO DE CELANOVA

2010-02-02T07:48:00.000Z

Venres, 12 de febreiro de 2010
Hora: 12:00 - 12:30
Lugar: PRAZA MAIOR DE CELANOVA
O VENRES 12 DE FEBREIRO FAERASE UNHA CADEA HUMANA CO OBXETIVO DE RODEAR O MOSTEIRO DE CELANOVA, COMO ACTO REIVINDICATIVO DO USO PÚBLICO DESTE ESPAZO DE ONDE QUEREN DESALOXAR O IES PARA FACER UN HOTEL
PARTICIPA NA CADEA, POLA DEFENSA DO USO PÚBLICO DO MOSTEIRO DE CELANOVA

Seoane 100

2010-01-29T08:57:00.002Z

O goberno de España mantén unha sociedade de conmemoracións que se ocupa de facer lembranza pública das persoas e das cousas. En Galicia non existe nada parecido. Por iso somos os particulares e as asociacións cívicas as que normalmente nos ocupamos de celebrar e analizar os sucesos do pasado para nos axudarmos na construcción da nosa identidade proxectada ao futuro.
Ao longo deste ano cumprirían cen algunhas personalidades galegas que, como Luís Seoane, contribuíron de vez a fabricar comunalmente a nosa cultura galega. Haberá congresos, actos, exposicións, artigos, cursos sobre Seoane. Estaremos atentos.
Cando aínda non rematara o curso 1959-1960, o final da miña carreira universitaria, apareceu Luís Seoane por Madrid. Coido que non está ben rexistrada esta viaxe, segundo penso a primeira que o noso conmemorado fixo despois da súa partida ao exilio de Bos Aires. Daquela Seoane limitouse a visitar Madrid e non quixo pisar Galicia, pode ser que por temor a unha forte emoción ou por temor aos incomodos que a BPS poidera fornecerlle. O caso é que Carlos Martínez Barbeito levou Seoane á taberna La Región Gallega (rúa Noviciado) onde entrou en contacto co grupo Brais Pinto, nun reservado. Falamos despois varias veces e sempre de política, de arte, de literatura e de filosofía. Os meus camaradas e eu ficamos encantados ao entrar en relación directa cunha personalidade que certo galeguismo consideraba "comunista" e, se hai caso, perigosa. Coido que Seoane fixo tamén moi boa amizade con todos nós. Conto isto porque non penso que estea divulgada aquela viaxe de Luís Seoane a Madrid.
Os historiadores da literatura contemporánea entenden que os libros galegos editados no exterior nos anos cincuenta circulaban moi escasamente en Galicia. É certo, pro Fernández del Riego encargouse con éxito de paliar tal carencia, polo menos no que se refere á poesía. Efectivamente, na súa Escolma de Poesía Galega. Os contemporáneos Del Riego inclúe textos de autores residentes no exterior, como Lorenzo Varela, Emilio Pita ou Luís Seoane que moitos limos con fruición. Digo isto para lles decer que a Seoane lle chocou moito o bon coñecemento que nosotros, os de Brais Pinto, tiñamos dos poemas seus.
Seoane foi pintor, grabador, ilustrador, diseñador de libros e revistas. Pro tamén ensaísta, poeta, home de pensamento. Tiña unha idea da arte e da literatura que coincidía coa que tiñamos aqueles mozos de Madrid. Ou sexa, que acreditaba na función social e política da arte e da literatura pro non aceptaba as fórmulas do social-realismo. Coma Brecht, pensaba que o realismo non era a única fórmula válida para a práctica da literatura e a arte de inspiración política socialista. Por cima, Seoane era un nacionalista galego que sentía a necesidade de robustecer, mediante a actividade estética, a conciencia histórica de Galicia. E todo isto parecíalle compatíbel coa autonomía da creación artística e literaria.
Se cadra estes temas serán tratados durante o ano no que o sabio e brillante Luís Seoane se convertiría nun home centenario se a morte non o levase antes de tempo.
Por Xosé Luís Méndez Ferrín

O xefe fala de Carlos Velo

2010-01-25T08:18:00.000Z

Diciamos sexta feira pasada que este era ano de centenarios. Conmemorarase o nacemento de Carballo Calero, Carlos Velo, Torrente Ballester, Luis Seoane. Agora ábreseme paso entre a brétema da memoria a palabra precisa, a ollada intelixente, o sorriso sabio de Carlos Velo. Era eu un rapaz de once ou doce anos e pasaba en Ourense as festas do Corpus. Algo me levou á rúa de Alba ou de Paz Nóvoa, desde hai un mundo de anos Cardenal Quiroga. Alí estaba o Cine Mary, que vin nacer e morrer. Botaban Torero, unha película mexicana que os ben informados aseguraban estar dirixida por alguén de Ourense apelidado Velo, que seguramente confundían con Xosé Velo. Desconcertoume a fita. Non me gustou a vida do toureiro Luis Procuna e a praza de El Toreo ouveando o seu nome semelloume desprezábel. Nin me emocionou nin deixou de me emocionar o rostro do protagonista comido polos dentes do medo. Pro o feito de que Procuna real a penas se interpretase a si mesmo e que a cámara de Velo conseguise a base da película seguindo o matador durante un longo tempo, interesoume. Ficción e realidade crúa mesturábanse de xeito inusual. Moito tempo máis tarde souben que aquela película mexicana, Torero, era a obra prima ou mestra da Tendencia que na Unión Soviética foi denominada kino-pravda e en Francia cinema-verité. Informeime con Georges Sadoul e co propio Velo cando tiven ocasión de o tratar, e comprendín o tamaño de Torero. Así que , algunhas veces, diante de películas como poden ser Shadows de Cassavettes ou Von Trier aquí e acolá, lembrome de Torero e do cine-verdade. Tamé me fai acordante de Torero o "reality show" Alén de Torero, Velo dirixiu moito cine: Pedro Páramo (sen Anthony Quinn, má sorte), películas didácticas ou científicas (era entomólogo coma Nabokov), spots publicitarios, comedias comerciais sen altura, documental. El cría na potencia educativa e nas posibilidades artísticas do documental e aprezaba sobre todas as cousas Man of Aran. Este é o cine que el faría se as circunstancias da guerra, da emigración política e da vida non llo impediran.
Carlos Velo procedía da pequena burguesía togada e nacera en Cartelle. Cursou Ciencias na Universidade Central de Madrid. Viviu na Residencia de Estudiantes. Foi catedrático de Instituto fugazmente e explicou Historia Natural. Lector en profundidade, o pensamento contemporáneo estaba dentro del e navegaba polos grandes espazos da filosofía, da ciencia da literatura e das artes. Sabía que o cine era a forma perfecta de comunicación do noso tempo. Tempo que el analisaba desde dous ángulos: o nacionalismo galego e o marxismo internacionalista. Velo non foi membro de máis partido político que a UPG, a partir de 1963. Con Lois Soto formou equipo nesta militancia orgánica e na empresa inesquencíbel da revista Vieiros. Os historiadores non o mencionan, pro Carlos Velo foi o responsábel da delegación do Consello de Galiza en México e pelexou para que este goberno galego extraterritorial non fose desobedecido polo galeguismo piñeirista e por outros inimigos políticos.
Nota: Corríxanme dicindo que Carlos Velo Cobelas non naceu en 1910 senón o decembro de 1909. Rectifico, pois, aínda que hai algo na personalidade de Velo que asociarei sempre ás de Carballo, Torrente e Seoane.
Artigo de Xosé Luís Méndez Ferrín no Faro de Vigo de hoxe.

O xefe, presidente da RAG

2010-01-24T14:52:00.000Z

Os nosos parabéns. O Arraiano Maior da Raia Seca xa está ao fronte da Real
Academia Galega. Desexámoslle moito tino e grandes acertos neste tempo tan
borralleiro para o galego.

O xefe fala dos centenarios

2010-01-22T12:26:00.002Z

Algúns homes que foron importantes para min e se cruzaron, de modos diversos, na miña vida converteríanse en centenarios no presente ano, de estaren vivos. Polo tanto, andarei moi atento ao que se publique sobre Torrente Ballester, sobre Carballo Calero, sobre Luís Seoane, sobre Carlos Velo. Persoas, todas elas, da cultura e nadas en Galicia, foron intelectuais moi activos que se formaron nos días da Dictadura de Primo de Rivera e que tiveron presenza na República. Logo, cada un atravesou como puido ou como quixo o trámite terríbel da guerra de España e dos longos anos de opresión franquista. Os catro homes mencionados eran persoas de pensamento e de ideas, o que non lles pexou os pes para circularen, cada un ao seu xeito, polas estancias das letras e das artes. Durante a guerra, Torrente pasou por Francia, da España democrática á España negra. Carballo foi oficial no exército republicano e purgou unha penosa conmutación da pena de morte que lle foi imposta polo franquismo. Seoane, de nacionalidade arxentina, escolleu o exilio no seu país de nacemento. Velo, polo vieiro inusual de Casablanca e Marrocos, foi dar cos seus osos en México. Un só deles, Torrente, foi intelectual orgánico de Franco, estatuto do que o desaloxou un Fraga Iribarne iracundo. Os outros foron, cada un ao seu xeito, demócratas e galeguista ou nacionalistas. Só Torrente usou en exclusiva a lingua castelá, aínda que respectase o galego. Non se pode entender a cultura galega dos nosos días sen as aportacións dos restantes. Seoane, no ensaio, na poesía, no grabado, na pintura. Carlos Velo na edición de Vieiros no apoio á inicial toma de posición marxista da UPG, na súa permanente lección de cine, sen que nunca dera chegado a ser o cineasta galego que quería. Mesmo sería inintelíxibel e cultura literaria de noso sen as peculiaridades e as grandes aportacións histórico-literarias, de Carballo Calero.
Teremos que falar de Torrente, e desde Galicia, porque teño moito medo de que Madrid non saiba tratar a súa herdanza literaria como debe. Moi "nacionalista" para certa crítica, fóra de Galicia non se soporta ben que en "Los Gozos y las Sombras" Torrente intente unha historia novelada da sociedade das Rías Baixas nos días anteriores á Guerra. A moitos ese Torrente chéiralles a realismo social probabelmente, e tal expresión forma parte do catálogo das prohibidas. Outros non soportan, e iso sábese, a hilarante inmersión (palabra prohibida pola Consellaría de Educación) nos mitos e lendas mesocráticas da Galicia urbana que se nos impón desde a primeira páxina de "La Saga Fuga de JB". A outros resultaralle en esceso esquisito o perfume de "La Isla de los Jacintos Cortados" e eses haberán de ser os mellor encamiñados.
Ocorre que, na mentalidade dominante e no Madrid literario desde o século XIX non se admite un escritor no que o rigor intelectual se combine co humorismo e coa fantasía, a non ser que ese escritor sexa sudamericano e forme parte do boom fabricado nos talleres de pirotecnia editorial de Barcelona. E Torrente élles alleo. Por iso penso que en Galicia non deberiamos de permitir que nos veñan a explicar a nós a obra de Gonzalo Torrente Ballester aqueles que non saben en que consistiu a fábrica de Massó en Bueu nin a tertulia da botica de Perfecto Feijóo en Pontevedra nin o trampitán de Don Juan de la Cova y Gómez inventado en Ourense.

O xefe fai análise académica a fondo

2010-01-18T08:15:00.002Z

A consellería de Educación remitiulle á Academia Galega as bases para o Decreto de Plurilingüismo. Na sua carta, o señor conselleiro non lle pedía á Institución un dictame. Así e todo, os académicos consideraron obriga súa faceren unha análise do decreto que se prepara e enviarlla ao conselleiro. Foi nomeada unha comisión que, ben asesorada xuridicamente, elaborou un documento de doce páxinas, titulado "Análise académica das Bases para o Decreto de Plurilingüismo". Tal documento foi presentado ao Plenario da Academia e aceptado por unanimidade. Poderiamos decer mellor que o Plenario aclamou o documento, premiando os seus redactores cunha ovación de palmas e varias series de baterías aprobatorias marcadas cos cotelos na mesa da xuntanza. Esto ocorría sábado pasado. Deseguida, fíxose chegar a Análise ao señor conselleiro. Hoxe, segunda feira, o presidente en funcións da Academia Galega reuniu na Coruña os medios de comunicación para lles entregar copias da Análise e mais un condensado dos contidos dela. Este cronista non formou parte da comisión que concebiu e redactou a Análise, polo que está en boa posición para a eloxiar calurosamente sen ser acusado de inmodestia. Ao longo do día de hoxe a Análise terá eco na radio, televisión e internet.
Mañá ocupará un espazo, dependendo das tendencias na prensa. Por esta razón agora non nos ocuparemos aquí en difundir os contidos da Análise Académica.
O rexeitamento do novo decreto do galego parece xeneralizado. A Xunta debería recuar e desistir dos seus propósitos negativos. Desde o meu punto de vista, o PP non dispón dunha maioranza suficiente para promulgar un decreto tan radical contra o galego. Todo parece indicar que o goberno do señor Núñez Feijóo está dirixido desde Madrid e ten como tarefa principal a de desposuír Galicia dos seus signos distintivos, comezando polo idioma que nos fai ser únicos e diferentes no Mundo.
Xamais este goberno se refire a Galicia chamándolle Nacionalidade Histórica, tal e como é definido o noso país no texto do Estatuto, aínda que tamén é verdade que a anterior Xunta autonómica tampouco facía tal. Os premios nacionais de cultura, aínda que precarios e minimalistas, parecer ser que desaparecen da axenda da consellería correspondente. As galescolas, cuase non natas, perden o sentido e os obxectivos que orixinalmente tiñan, e mesmo adoptan un distintivo ridículo. Disque a selección galega de fubol, se cadra por constituir un factor identitario, non é apoiada pola Xunta. O frenesí neocentralista e neoliberal dimanante de Madrid (e do núcleo duro FAES) parece que lle esixe diariamente a Núñez Feijóo que dea mostras de vontade antinacionalitaria. E o mellor holocausto que Núñez Feijóo puido facer nos altares da reacción madrileña é o decreto contra o galego que hoxe mantén a Galicia nunha viva e indesexada contradicción. A agricultura e a gandaría retíranse e deixan paso á selva primixenia, pro a prioridade da Xunta é deprezar o idioma. A crise azóutanos, e a Xunta cruza os brazos. Está diante dos fuciños a posibilidade dunha euro-rexión Gallaecia, que só nos podería reportar vantaxes, pro a Xunta non a promove porque sería, para Madrid, anti-española sen dúbida. Do Banco de Terras de Suárez Canal non se sabe cousa. Só miramos nesta Xunta unha fobia galegófoba que nos fire cada día a moitos fillos deste antigo reino que eles queren facer recuar ao tempo das catro provincias en estado puro.

No centenario do Aviador Dro Arraiano

2010-01-11T07:55:00.000Z

O 4 de febreiro de 2010 Elixio Rodríguez tería feito 100 anos. Anos de honestidade e xenerosidade. Foise con el un dos bos e xenerosos. Era un deses homes que levan na fronte unha estrela e no bico un cantar. Nado en 1910, Elixio Rodríguez Domínguez deixounos no 2008. Se visitades os posts dese mes neste caderno, saberedes algo máis sobre a súa persoa e veredes a imaxe do seu velorio en México, unha foto que nos enviaron os seus fillos, Paio Fiz, Denís, Iago Xes, Elixio Gael e Alda Olaia, o mesmo día en que o ían soterrar.
Uns meses máis tarde, no día do que sería o seu aniversario, rendémoslle ao aviador arraiano unha merecida e multitudinaria homenaxe en Lobios e Celanova. E agora xa por fin o seu libro de memorias, Matádeo Mañá, que levaba anos esgotado, volve estar nos andeis das librarías. Queremos mandarlle dende eiquí unha agarimosa aperta á toda a súa familia e moi especialmente á súa dona, Gloria, a quen lle mandamos un bico enorme dende a distancia para lle lembrar que o seu home segue e seguirá a ser sempre un referente para todos nós.

Na defensa do uso público do mosteiro de Celanova

2009-11-17T07:52:00.008Z

Ademais das opinións que viñemos publicando nos últimos días, publicamos eiquí tamén algunhas informacións aparecidas nos medios de comunicación sobre o proxecto do goberno local (PP) para desaloxar o centro de ensino secundario do mosteiro para privatizalo e facer nese espazo un hotel monumento de luxo. O debate segue aberto. As opinións de todos e todas serán ben recibidas.

http://www.elpais.com/articulo/Galicia/tregua/Celanova/elpepuespgal/20091207elpgal_9/Tes

http://www.laregion.es/noticia/110843/celanova/proyecto/traslado/instituto/monasterio/san/rosendo/salvador/

http://www.elpais.com/articulo/Galicia/PP/apoya/construir/hotel/monasterio/Celanova/elpepuespgal/20091119elpgal_14/Tes

http://www.lavozdegalicia.es/ourense/2009/11/19/0003_8116609.htm

http://www.altermundo.org/content/view/2789/1/

http://agalegainfo.crtvg.es/videos/?orixe=2&texto=mosteiro+celanova

http://www.lavozdegalicia.es/ourense/2009/11/12/0003_8100270.htm

http://www.elpais.com/articulo/Galicia/Revuelta/Celanova/privatizacion/monasterio/elpepuespgal/20091114elpgal_15/Tes

http://cadernoarraiano.blogspot.com

http://www.galiciaconfidencial.com/?p=3980

http://www.laregion.es/noticia/109472/celanova/instituro/otero/pedrayo/traslado/claustro/poleiro/pol%C3%A9mica/

e sinaturas na defensa do uso público do mosteiro de Celanova:

http://ensinomosteiro.blogspot.com

porque goberne quen goberne, o mosteiro de Celanova non se vende!!!

Polo uso público do Mosteiro de Celanova

2009-11-11T12:52:00.000Z

O Mosteiro de Celanova e a vila de Celanova sempre se fundiron nunha mesma idea. Porque a vila de Celanova non sería hoxe vila nin o noso lugar de nacemento, de residencia, ou da nosa actividade, senón existira, coa súa impoñente presencia, o mosteiro de san Rosendo.
E isto é así porque Celanova nace ao pé e arredor do noso querido e admirado convento.
O mosteiro benedictino, que fundou san Rosendo fai mil anos, foi sempre non só un lugar de oración e de meditación para os monxes, senón tamén un lugar de estudo e de dedicación ao saber e a cultura durante innumerables séculos, e a súa biblioteca ateigada de milleiros de volumes era unha das máis afamadas de España. Pero tamén prestaba innumerables servizos ás comunidades veciñais, como foron a execución de obras de regadío, o aproveitamento eficaz das terras de cultivo, a atencións aos enfermos, e o despacho público da botica, situado na rúa do mesmo nome, onde se dispensaban remedios eficaces contra toda sorte de doenzas.
Non obstante podemos dicir que a vila de Celanova, a Celanova de hoxe, nace ou se vai conformando tal e como a coñecemos a partir da desamortización eclesiástica de Mendizábal no ano 1836, cando o Estado se fai cos bens e propiedades das ordes relixiosas e as pon a puxa pública para a súa venda.
Ese mesmo ano de 1836 comeza tamén a organización democrática do poder municipal en España, e por esa razón xorde na historia o concello de Celanova e a súa Corporación Municipal. E estes aparecen xusto no momento máis oportuno, nun momento transcendente: Para defender a utilidade pública do vello convento benedictino, arrepiados de que puidera poñerse en veda, caer en mans privadas, e imposibilitar o seu aproveitamento para os servizos públicos, tan necesarios que precisa a comunidade de veciños.
Así, o concello de Celanova, facéndose eco do sentir do pobo, desenvolve unha intensa e frenética actividade fronte ao Xefe Político en Ourense e fronte ao Administrador Xeral de Bens Expropiados, defendendo dende a súa mesma aparición que o mosteiro debe pasar a mans do pobo, representado polo concello, para acoller os servizos básicos que precisa a incipiente comunidade.
E grazas a aquela presión o Estado, primeiro por Real Orde do 8 de febreiro de 1840, e logo por Orde de 19 de outubro de 1842, retira o edificio da puxa e cede ao concello de Celanova á súa propiedade para O USO PÚBLICO, entre outras para:
CASA DO CONCELLO / ESCOLA DE PRIMARIA PARA HOMES E OUTRA PARA MULLERES / REDIDENCIA DO MESTRE E DA MESTRA / CÁTEDRA DE LATINIDADE / CUARTEL DA MILICIA NACIONAL e CARCEL DO PARTIDO.
Ademais o Concello, moi acertadamente, decide que o médico, notario, rexistrador, xuíz, etc., que veñan destinados á vila poidan vivir dentro do mosteiro ata que non atopen vivenda particular axeitada.
E así, deste xeito, o Mosteiro seguirá ao longo de máis de cento cincuenta anos cumprindo a súa misión administrativa, cultural, educativa e de servizos básicos á vila de Celanova:
En 1869 instálanse as Escolas Pías dos Padres Escolapios que gozan de recoñecida fama no ámbito educativo, en 1931 serán substituídos polos Padres Agustinos e máis tarde polos Salesianos, sempre con esa misión docente como prioritaria. Ata que en 1975 o concello cede ao Ministerio de Educación parte do edificio para crear o Instituto de Celanova, que por sorte para todos segue aí e ben vivo. A creación deste instituto foi unha das máis grandes alegrías que levou o pobo de Celanova ao longo da súa historia.
Esta é a verdadeira historia de Celanova. E ese foi o destino que sempre quixo dar a comunidade veciñal, e as anteriores corporacións municipais, a tan emblemático e marabilloso edificio.
Por todo iso, por respecto á xente que nos precedeu, aos nosos antepasados, a historia desta vila de Celanova, e a aquelas corporacións e políticos que nunca escatimaron esforzos e sacrificios na DEFENSA DO USO PÚBLICO DO MOSTEIRO, dende a mesma aparición dos rexímenes liberais e democráticos, non podo máis que lamentar que se pretenda deturpar e escamotearlle ao pobo, aos vellos, ás nenas e rapaces da nosa comarca, a posibilidade de estudar e gozar neste tan senlleiro edificio, porque o contrario sería ir en contra dos intereses que sempre defenderon os nosos devanceiros, en contra dos fins irrenunciables polos que o estado cedeu ao Concello de Celanova este mosteiro fai cento setenta anos.

Xosé Benito Reza
6/11/09

Carencias participativas nun abismo autosuicida

2009-11-09T18:38:00.000Z

O ultimato municipal para imprimir a máxima celeridade á privatización do mosteiro de Celanova está a espertar un berro no corazón de toda a veciñanza que, malia ser inaudíbel e visceral no intre do seu xurdimento, vaise transformando velozmente cara un berro de autoconciencia veciñal, construtivo e reflexivo. Estas tímidas reaccións, desde atónitas e sentimentais ata combativas e pseudo-organizadas -como a Plataforma en Defensa do Uso Público do Mosteiro de Celanova:
http://ensinomosteiro.blogspot.com/-, son todas elas lexítimas, patrimonial e democraticamente, para seren escoitadas e tidas en conta polo grupo de Goberno municipal. Un proxecto de tal envergadura, que mudará polos séculos dos séculos a paisaxe urbana e socio-cultural dunha vila que naceu e se desenvolveu paralelamente ao amparo da creación e vida do propio mosteiro, precisa ser avalado mediante o debate público e aberto; así como referendado mediante o voto por unha elevada maioría dos habitantes de Celanova. Unha decisión política de tal calado non se pode cociñar ás costas das celanovesas e celanoveses, sen permitir a súa participación nin escoitar as súas opinións.
Estes días, os medios de comunicación están a definir o sentir das celanovesas respecto a privatización do mosteiro como unha “división entre veciños”, mais á luz dos feitos, acho que se trata máis ben dunha “división entre veciños e dirixentes”. O histórico afastamento na xestión pública da vila entre veciñanza e institucións, ten como consecuencia directa este rexeitamento dos políticos á calquera opinión allea as súas irrevogábeis e pechadas formulacións previas, e moito menos, a calquera tipo de consulta social. As declaracións do propio alcalde de Celanova, Antonio Mouriño, non deixan lugar a dúbidas: “A construción do hotel-mosteiro é irrenunciábel” (http://www.lavozdegalicia.es/hemeroteca/2007/06/29/5940329.shtml). Este autoritario atrincheiramento no seo do propio partido racha con calquera tentativa de encontro entre a veciñanza e alcaldía, a pesares de esnaquizar os compromisos previos que o alcalde manifestou nos medios de comunicación uns meses antes: “Pienso que la oposición al proyecto del hotel es una barbaridad, pero estoy dispuesto a hablar con cualquier vecino o plataforma vecinal y, aunque voy a defender un proyecto que considero el mejor para la mayoría de celanovenses, estoy abierto a cualquier alternativa”. (http://www.lavozdegalicia.es/hemeroteca/2005/01/18/3381044.shtml)
Ante esta cerrazón non é doado incidir na toma de decisións políticas, mais se as opinións veciñas non son escoitadas e se tentan apartar da vida pública, serán un xermolo para a posta en práctica de diferentes mecanismos para visibilizar al alternativas expostas e presionar aos axentes públicos.
As xentes de Celanova posuímos a lexitimación histórica, patrimonial e democrática para intervir neste proceso privatizador, revertelo, adaptalo ás nosas demandas ou, simplemente, botalo a baixo. A pesares da inconsistencia e da curta idade do sistema político español, ninguén pon e dúbida que a democracia é algo máis ca depositar unha papeleta nunha furna cada catro anos, é un proceso de intercambio entre axentes sociais e políticos, e mesmo no ámbito da política local o intercambio pode darse directamente entre individuos e xestores políticos. Cando o poder político se desenvolve as súas anchas con total ausencia de calquera tipo de control veciñal afiánzanse as lóxicas do enriquecemento persoal e aténdense os cantos de sirena especulativos e sa famosas comisións aportadas polas empresas adxudicatarias da devandita explotación. Unhas artimañas que se están a levar a cabo en boa parte dos municipios do territorio estatal e que, nesta Celanova nosa, non ía ser menos. Nembargante, as diferenzas entre agasallar o chan baldío e público dun concello ás empresas privadas e agasallalas co noso patrimonio material –e se cadra tamén inmaterial- máis senlleiro, son aínda notorias.
A historia pertence aos seus protagonistas, herdámola dos nosos pais e así temos o deber de lla dar en herdanza ás nosas crianzas. A vaga ultraliberal que está a azoutar os servizos sociais e recursos naturais a golpe de privatización está a chegar ata uns límites tan radicais como é a privatización do núcleo identitario dun pobo ou, o que é o mesmo, o autosuicidio como grupo social.
Iván Xil. Xornalista e ex alumno do IES Celanova

Manselle, 6 de novembro de 2009

2009-11-07T16:15:00.001Z

Amigos e amigas de Celanova:

Non podo estar hoxe aí convosco. E ben que me doe, porque aproveito calquera motivo para volver a un lugar, a un mundo, a unha xente que amo.
Fun profesor nese Instituto, no Instituto máis fermoso do mundo. Aqueles dous anos deixaron unha pegada que irá comigo a onde eu for, que vivirá comigo mentres eu tamén viva. Pero esas son cousas subxectivas que non veñen seguramente ó caso.
O que vos quero decer é que non estou pero estou convosco. Estou convosco a prol da defensa do uso público do Mosteiro. Estou convosco na defensa da dignidade histórica do pobo de Celanova. Estou convosco contra a especulación, contras os que queren privatizar o que é de todos, contra os que venden un fume de futuro sepultando a nosa historia. Estou convosco porque un Instituto é infinitamente máis importante ca un hotel. Estou convosco porque o Ensino Público está moi ben nun edificio público situado no corazón da vila e que é un ben cultural da nación galega. Estou convosco porque si, porque creo con vós nun horizonte para Celanova que non sexa a venda da súa dignidade.
Acabo de olla-lo Meteogalicia e vexo o que para hoxe predín os semáforos meteorolóxicos. O vento frouxo do oeste baixará fresco da Casa da Neve ó Espolón e de Castromao á praza de Vilanova traguendo eses intervalos moi nubosos con chuvascos. Pingarán entón chorando as tellas da banda das Triguerizas, refachos escorrentarán os pardais do Campo da Feira e o Furriolo, lonxe, andará con branca touca. Pero en Celanova sempre hai acubillo, sempre hai onde pousar. Onde estades? Pois iso: contra o frío do negocio, a chuvia da especulación e mailo vento da desmemoria témo-la Instrucción, a dignidade e a cultura. Témo-lo Mosteiro. Defendámolo!
Unha aperta para todos e todas.
Anxo Angueira

Lembranzas

2009-11-06T15:30:00.001Z

Non vou escribir dos datos obxectivos polos que penso que o IES ten que quedar onde está, non, hoxe só quero falar das miñas lembranzas nese lugar.
Despois de máis de catorce anos aínda podo falar con claridade do primeiro día que entrei como alumna nese gran edificio que daquela se chamaba Instituto de Bacharelato Celso Emilio Ferreiro e que hoxe queren que se converta nun centro hoteleiro grazas a especulación do Concello da vila onde nacín e medrei pero na que, por desgraza, non podo vivir.
E así foi, como entrei nun mundo novo, de aulas cos teitos moi altos, escaleiras de pedra e unha biblioteca tan espectacular non só pola súa forma senón por algunha xoia que garda nos seus estantes.
O tempo foi pasando e alí topei con algúns bos profesores que me ensinaron moitas cousas pero sobre todo axudáronme a medrar como persoa, a amar a miña lingua, a miña historia e a miña vila.
Dentro destes muros, neses catro anos, estudei, rin, chorei, púxenme en folga pola calefacción, actuei en obras de teatro e nunha curtametraxe, fixen grandes amizades e fun descubrindo, pouco a pouco, o afortunada que era de estudar nesa marabilloso edificio.
Gústabame saír entre cambio e cambio de clase mirar por unha ventá ou ir ata as escaleiras de pedra. Non o facía sempre, pero si moitas veces. Tamén me encantaba meterme na biblioteca (ao entrar á esquerda, no fondo) onde hai unha ventá con dous asentiños de pedra e alí sentábame para ler ou estudar.
Pasados catro anos, ao acabar a facultade volvín para facer as prácticas do CAP e sentín a mesma sensación que o meu primeiro día de curso como alumna e tamén me parei nunha ventá un minuto e fun á biblioteca. Entón entendín, de repente, a importancia que ese conxunto de pedras tivo na miña experiencia, no que hoxe son. Agora non exerzo a docencia pero se algún día acabo nela espero ter a sorte de poder impartir as miñas clases nesas mesmas aulas.
Será que lembro isto (nestes últimos días moitas veces) porque, como di un sabio amigo meu, os grandes momentos da nosa vida —aínda que cando pasan non saibamos da súa importancia— quedan gravados nun recuncho do noso pensamento para sempre e aínda que non sexamos conscientes de que están aí, cando menos o esperas volven a ti como algo natural.
Supoño que moitos dirán que estas mesmas lembranzas tamén as podería ter en calquera edificio de calquera cidade pero eu dígolles que non, o IES non é só un edificio sen identidade e somos moitos os que alí pasamos algúns dos mellores momentos da nosa vida e ademais foi onde nos formamos e nos fixemos maiores. Educámonos nel moitas xeracións que non podemos permitir que se nos borre o noso pasado e o noso futuro polos intereses económicos duns poucos que non vai beneficiar en nada aos veciños.
Está claro que as miñas lembranzas non pesarán na decisión do concello, non terán importancia, pero se unimos todas, as de cada persoa que pasou por ese edificio si que terían forza.
Non podemos permitirllelo, espero que desta vez si loitemos contra os que nos queren roubar un anaquiño da nosa memoria que é o único que é realmente noso. Por iso gustaríame como veciña e ex-alumna que nos unamos toda a vila e os que dende fóra nos entenden e apoian cunha única voz para esixir que o Mosteiro siga sendo o que hoxe é, un edifico público de todos e cada un de nós.
Laura Montes García. Filóloga e ex alumna do IES de Celanova.

ONDE O MUNDO SE CHAMA DIGNIDADE

2009-11-06T08:21:00.000Z

A dignidade dun pobo calíbrase pola capacidade que ten de deixar en herdanza un futuro sen hipotecas.
E o futuro dos pobos que non senten vergoña do seu pasado é o futuro que se crea dende a fidelidade á súa historia.
Ser fiel á nosa historia supón, primeiro, coñecela, e a seguir facer todo o posíbel por divulgala e conservala.
Teño para min que, nos tempos que corren, conservar xa non é a ideoloxía que inspira aos conservadores.
Agora os conservadores prefiren esquecer, cando non directamente ignorar.
Ignoran o seu patrimonio e esquecen dignificalo e enriquecelo. Hipotecan o futuro que non lles pertence, o futuro no que nunca creron, porque nunca demostraron ter unha visión madura e consistente de país. Gobernan para perpetuarse na ambición e pasan por alto –quizais por falta de cultura democrática, máis que por incompetencia– a maneira de paliar as necesidades daqueles que lles outorgaron un voto de confianza.
E isto, nun país coma Galicia, que custodia unha historia de resistencia e de constancia na súa identidade –nunca desenvolvida plenamente– é o preámbulo dun destino que as xeracións futuras –as que teñan que facer memoria desa herdanza común que chamamos patrimonio– non han saber asimilar, e do que han responsabilizar a todos aqueles que tivemos nas nosas mans o seu remedio.
Que Celanova é unha das vilas máis fermosas de Galicia sabémolo todos. E que é unha das vilas que menos desenvolveu as súas potencialidades culturais e turísticas resulta aínda máis evidente.
Eu, que vivo dende hai 21 anos nunha das cidades máis conscientes do seu patrimonio, como é Santiago de Compostela, que soubo acompasar os seus intereses económicos á súa circunstancia histórica, sempre dende o respecto e a posta en valor do seu inmenso capital turístico, relixioso e cultural, non deixo de sorprenderme con iniciativas como esta que hoxe nos une aquí coa finalidade de conter a hemorraxia de despropósitos que teño oído nos últimos tempos sobre a entelequia especulativa que o concello pretende arbitrar cun ben de interese público e patrimonial como é o mosteiro de Celanova.
Haberá algún inxenuo que pense que nunha cidade como Compostela o motor turístico e económico puido ser nalgún momento o Hostal dos Reis Católicos ou calquera outra empresa de hostalería situada na cidade?
Pregúntome como é posíbel pensar no futuro económico e turístico dunha vila como Celanova sen ter feito un estudo planificado, integral e contextualizador das súas necesidades e das posibilidades reais e contrastadas para a súa concreción.
Un proxecto coma este, que afecta non só a un pobo, senón a toda a comunidade galega, debería ser un proxecto público, consensuado e integrador. E de non se facer así, deberemos pensar que a iniciativa non é transparente nin beneficia os interesas xerais dos seus veciños.
É coherente que nunha vila como esta, onde non hai ningún tipo de oferta hostaleira, se conciba un proxecto tan afastado da súa realidade e das súas carencias? É razoábel que se pense en facer nun contexto sociolóxico no que o visitante que se move por intereses culturais ou relixiosos –que é o visitante que aquí se esperaría– reclama hoxe un tipo de hospedaxe que as axencias cualifican como “hotel pequeno e con encanto”, que é, por certo, o modelo hoteleiro que nos últimos anos ten éxito en destinos culturais como Santiago, Córdoba ou Toledo.
E por que, nunha vila tan necesitada de iniciativas creativas, de proxectos de futuro, de construír en definitiva, se propón destruír o que xa está feito: o noso instituto?
O instituto no que eu estudei non é só un centro de ensino que segue a xerar a maior riqueza á que un pobo pode aspirar (a formación e a cultura), senón que é un modelo de reconstrución que no seu día foi recoñecido co premio Europa Nostra.
E esa reconstrución, coherente coa historia deste edificio, é a nosa obriga respectala e conservala. E máis cando segue a dar o uso para o que foi concibida.
Quen non pasou por estas aulas ou carece da máis mínima sensibilidade para concordar coa indignación que inspira estas miñas palabras, dirá que esa mesma tarefa de formación podería facerse nun deses institutos de nova construción que uniformizan os espazos.
Pasar por estas aulas, por esta biblioteca, por estes corredores foi para min un dos maiores galanos que me ten feito a vida. É máis: estou convencido de que sen a fortuna que tiven de compartir cos meus compañeiros nestas dependencias centos de horas de estudo, de amizade, de descubertas durante catro inesquecíbeis anos da miña mocidade e formación, eu non tería aprendido o que é escribir dende a fidelidade a unha orixe e á estirpe de homes como Curros ou Celso Emilio.
Nesas aulas, nesa biblioteca, en tantos recunchos dese claustro escribín os meus primeiros poemas co convencemento de que o estaba a facer nun lugar privilexiado, no instituto máis fermoso que existe hoxe en Galicia –daquela aínda non era consciente disto– e nun dos poucos centros educativos de España –quizais comparábel só ao instituto Ramón Olleros Gregorio de Béjar, en Salamanca– que concilian dun xeito natural e exemplar a arquitectura co saber, a historia dun pobo coa esperanza de que os seus fillos sintan orgullo das súas raiceiras e constrúan un porvir que estea á altura do seu legado.
Cando no seu día o concello de Celanova xestionou intelixente e coherentemente a restauración da casa paterna de Curros e a converteu nun museo que divulga e promociona as traxectorias literarias dos autores que naceron nesta vila, todos os que sentimos Celanova coma un río que atravesa as nosas vidas, soubemos que se trataba dun traballo ben feito e imprescindíbel, porque se estaba sendo fiel a un patrimonio literario que pedía a súa conservación e dignificación.
Aceptaría algún veciño –por moitos ingresos que lle xerara a unha empresa privada a súa explotación– que ese edificio fora entregado en poxa pública para ubicar nel un hotel ou cousa semellante?
Pois como é posíbel concibir que o corazón polo que latexa toda a historia deste solar que San Rosendo chamou Villare e que se converteu cos anos neste impoñente conxunto monumental poida ser arrebatado a un pobo coa finalidade de poñelo en mans dunha empresa privada foránea que fará del un edificio sen memoria, sen a identidade coa que chegou a nós e non fomos quen de conservar?
Como estou convencido de que o pobo no que aprendín as cousas máis importantes desta vida non vai permitir que isto pase, e que vai estar á altura da súa xinea, comparto estas humildes palabras con vós, unhas palabras que respiran polas bocas das gárgolas que vixían, ameazantes, os pasos de todos aqueles que pretenden traizoar a súa memoria e o seu futuro.

Baldo Ramos, poeta e ex alumno do IES Celanova

O mosteiro de Celanova non se vende

2009-11-06T08:12:00.002Z

Iniciamos con este texto un debate aberto sobre o uso público do mosteiro de Celanova e o proxecto do goberno local para desaloxalo e facer un hotel monumento. Agardamos as vosas opinións.

É comunmente aceptado que o patrimonio é o conxunto de bens tanxibles e intanxibles, que constitúen a herdanza dun grupo humano, unha sociedade ou un pobo e que reforzan emocionalmente o seu sentido de comunidade cunha identidade propia.
Tamén é sabido que para que haxa unha percepción desta idea por parte da comunidade é necesario que o patrimonio sexa posto en valor, isto é rescatalo da escura ignorancia sexa ésta material ou inmaterial, inocente ou interesada. Así pois para que un obxecto arqueolóxico, un monumento, unha obra de arte, etc., poida ser considerado como un ben patrimonial debe ser activado isto é, escollido e amosado ou utilizado publicamente de variadas maneiras.
A activación dos repertorios patrimoniais corresponde ós poderes públicos e así se ten feito ata actualidade no conxunto monacal de Celanova. Os usos sociais que se lle viñeron dando dende xa hai anos, sen lugar a dúbida redundaron en beneficio de toda a sociedade e en especial de toda a xente da vila e de arredores, sen distinción.
Pero de todos eles o que me pareceu o mais acertado e que garda unha especial vinculación co significado profundo do mosteiro foi o de adicar a zona claustral do Poleiro a Instituto de Ensino Medio. E non me refiro só a parte material, que por outra banda segue cumprindo a súa función con moita mais dignidade que moitos dos edificios modernos actuais dedicados a este fin. Senón, sobre todo, polo que significa de relación directa e continuadora cun antigo centro de cultura, historia
e arte que forma parte da mellor riqueza patrimonial de Galicia e de Celanova. E non se pode obviar este principio. O papel de uso para o ensino que, desde hai xa varios decenios, cumpre o IES de Celanova non só é un xeito insuperable de activación do ben patrimonial polo seu carácter de aproveitamento social e público, senón que é en sí mesmo xa un ben patrimonial, inseparable dos vellos muros do edificio, da biblioteca, do Poleiro, da Capela de S. Miguel, do coro gótico, da
fachada da igrexa, e de todo o demais. Porque só é así cando cumprirase de forma xusta a definición que fai a UNESCO cando ditamina que “o patrimonio é o legado que recibimos do pasado, o que vivimos no presente e o que transmitimos ás xeracións futuras”.
Non aceptalo así e frivolizar con argumentos supostamente economicistas xustificadores dunha privatización que posiblemente, e de forma non moi clara, beneficiaría só algúns é un xeito escandaloso de recoñecer o fracaso ou o escaso interese que as administracións manifestaron desde sempre por Celanova e a súa comarca.

Plácido Romero Bernardo,
Profesor de Historia do IES de Celanova desde 1988 a 2000

O Xefe fal de católicos e católicos

2009-11-02T08:16:00.000Z

Por XL Méndez Ferrín. O primeiro que aprende o inxenuo continental ao chegar a Oxford é a diferencia entre "católicos ingleses" (ou sexa anglicanos) e "católicos romanos" (os que obedecen ao Papa). Logo, ao recén chegado, se provén dun país de maioranza papista, chócalle moito a liturxia anglicana polo que ten de semellante a aquela á que está afeito desde a infancia. Sen entrarmos en disquisicións dogmáticas, o caso é que a Igrexa católica de Inglaterra (e todas as igrexas nacionais da súa constelación) é a cousa máis parecida que un poda imaxinarse á Igrexa Católica Apostólica Romana.Desde o século XIX, flúe una corrente de cregos e bispos anglicanos que se integran no catolicismo romano. O máis famoso foi o Cardeal Newman, de grande influencia no seu día. Na Grande Bretaña hai dous tipos de católicos romanos, moi diferentes entre si. O primeiro é o dos homes e mulleres de clase obreira que proceden de Irlanda e que soen ser seguidores do Celtic de Glasgow. O segundo, reducidísimo, intégrano os aristócratas e plutócratas (no R.U. esas cousas poden ir unidas) que, procedentes do anglicanismo, abrazaron eles ou os seus antepasados, o catolicismo romano. Os segundos poden parecer una elite soberbida e orgullosa da súa diferencia. Evelyn Waugh retratou moi ben este tipo curioso de parásitas sociais na novela Brideshead Rervisited. O propio Waugh, snob, era católico romano de novo troquel e apoiou, coma outros ingleses do xénero, a sublevación de Franco en xullo de 1936. Se a anglicana é a relixión da realeza e da clase alta, a relixión católica romana adoptada por anglicanos convértese nun signo de rara distinción.É certo que formal e aínda dogmaticamente os anglicanos parécense moito aos católicos romanos, pro non podemos ignorar os elementos protestantes que entran na composición da súa doctrina, disciplina e tradición. O máis notorio é o matrimonio, pois é ben sabido que os cregos poden casar e, aínda, as mulleres poden recibir o sacramento da orde, esquencendo estes anglicanos anovados que Deus escolleu encarnarse nun Xesús varón e non nunha femia humana e escolleu apóstolos masculinos. Ten importancia o feito de que o luteranismo levou os anglicanos a abolir as ordes relixiosas, así de frades coma de monxas. Finalmente, lembran vostedes os divertidísimos Canterbury Tales, de Chaucer, onde un conxunto de 29 peregrinos se poñen a contar estorias? Pois ben, o cisma anglicano, por influencia luterá, prohibiu terminantemente as peregrinaxes, por consideralas vá observancia, pouco acordes co espírito cristián e fonte de lucro ilícito para o clero.E ben, eu pregúntome se esta avalancha de cregos, bispos e pobo anglicano que está a punto de integrarse na denominación católica papista vai influir sobre o resto dos fieis desta até o punto de forzar o matrimonio dos cregos no rito romano, ou enfleblecer as comundiades de clero regular (e das monxas) e as perigrinacións e romarías, grandes coma a de Santiago, Roma e Xerusalén, ou pequeñas coma a do Corpiño, por un caso. Pero non penso eu que vaia haber demasiada conmoción co proceso de que estamos a falar. E confío en que a aversión que os anglicanos senten polas peregrinacións non vaia afectar seriamente ao chamado actualmente Xacobeo en canto negocio e en canto impostura.En todo caso parece que os usos e costumes eclesiásticos van mudar. Antes, só podíamos ver cregos (obedientes a Roma) casados en Oriente. Agora, ímolos ver tamén en Occidente. Será isto o primeiro anuncio de que a abolición do celibato sacerdotal obrigatorio está ás portas como signo dos tempos na Igrexa Católica Apostólica Romana? Non me preocupa en absoluto.

O Xefe lembra a Anisia Miranda

2009-10-30T07:47:00.000Z

XL. Méndez Ferrín. Esta boa amiga e escritora que acaba de falecer naceu en Cuba de país procedentes dos concellos de Verea e Celanova, polas partes máis montañosas dos baldíos arraianos. Un día Anisia falou dos seus antepasados na vila de San Rosendo. Despregou para os circunstantes un pano da cabeza, avermellado. Contounos que o pano pasara dunha avoa a súa nai e, desta, a ela. Esa prenda era para Anisia unha bandeira e un tesouro. Gardaba a memoria do desraizamento, da pobreza, da emigración, da galeguidade.
Un día, Anisia Miranda, tendo seis ou sete aniños, foi levada polo pai, republicano, a ouvir un mitin de Luís Soto e Castelao na Habana. Corría a ano 1938 e os antes citados comprían a súa xeira norteamericana e cubana de apoio á República durante a Guerra Civil. O pai de Anisia díxolle á nena que lle levase a Castelao uns diñeiros para a colecta. Castelao e Soto mandáro-lle ao fotógrafo que lle tirase un retrato á meniña. A organización fíxolle chegar á familia a foto da nena, moi vestidiña de miliciana española con gorro e todo. A foto consérvase e publicouse. Parece que aquel día quedou determinado que a cativa chegase a ser de maior un muller galegocubana en todas as súas dimensións.
Una segunda fase da súa emigración levou a Anisia e aos seus país a Buenos Aires, onde ela descubriu que o galego era unha lingua perseguida despois da lectura dun famoso artigo de Francisco Luis Bernárdez. En Buenos Aires a moza é xa unha xornalista e unha pedagoga que se achega ás Mocedades Galeguistas e que colabora con Xosé Neira Vilas na organización do Congreso da Emigración promovido polo Consello de Galiza en 1956. Naturalmente, Anisia Miranda estaba destinada a casar con Neira, e viceversa; e tal cousa ocorreu. Ambos levaron adiante a inesquencíbel empresa "Follas Novas", difusora do libro galego no Río da Plata e moito máis ca iso. Ambos deciden establecerse en Cuba para participar como revolucionarios na construcción do socialismo.
Pasaron moitos anos, e Anisia perseverou en Cuba nun labor constante como editora, ensaista, autora de libros infantís e xuvenís, en canto seu home conciliaba a súa misión na administración revolucionaria cun constante servicio de documentación e información que desde Habana el remitía aos puntos máis quentes da nosa resistencia. Logo o matrimonio formado por Anisia Miranda e Xosé Neira Vilas regresou definitivamente a Galicia, para crear na terra del Gres, un centro de animación cultural e unha fundación que desprega grande actividade.
En Buenos Aires, na Habana, en Gres Neira Vilas foise consolidando como un grande escritor contemporáneo en galego e Anisia Miranda nunca foi só unha acompañante súa. Ela soubo manter a propia identidade literaria e a forma dunha personalidade inconfundíbel, por moito que, ideolóxica e afectivamente, os membros deste biarcado se sentisen solidificados entre si.
Cháganos a noticia da norte de Anisia Miranda, ocorrida en Gres. As cinsas desta filla da diáspora e da emigración galega ficarán por sempre na Terra dos antepasados, que ela escolleu para vivir o derradeiro treito da súa biografía de intelectual orgánica e de muller traballadora. Fumos amigos e admiradores de Anisia Miranda e agora laiámonos do seu pasamento. Xa máis nunca nos veremos.

Cuando muere el amigo

2009-10-20T07:44:00.000+01:00

19/10/2009 - Alexander Vórtice. NADA HAY más importante en la vida de un hombre como la amistad, la verdadera, la de quita y pon no me vale; nada tan importante como poder sonreír al lado de una persona que conoce todos tus defectos, y pese a todo, te quiere y aprecia. Escribo estas letras tiznado de dolor, de vacío aquí adentro: donde habita lo necesario, lo ciertamente trascendente. A lo largo de los años he aprendido que a los enemigos se les respeta e, incluso, se les elige: Yo los suelo elegir con sonrisa petulante, camisa de mangas largas y ojos de cuencas ennegrecidas. Estos son mis favoritos. Los otros enemigos que también me rodean, tal vez los más tocapelotas, son aquellos que en inicio fueron amigos: A estos les tengo un odio especial, y me gusta mirarles por la calle, si es que me los encuentro, directamente a los ojos, a ver quién de los dos resiste mejor el empalme de miramientos endemoniados. Pero los enemigos no son para mí cosa sería, son diversión de existencia vital pasajera, lo peor que te pueden llegar a hacer es acuchillarte en cualquier esquina de la vida que no escogí yo, la que me vino dada por un ser superior, o por evolución de circunstancia pasmosa. Y lo repito: Nada hay más importante que un amigo, nada es tan importante en la vida, nada duele más que perderle por un tiempo, lastima el alma perderlo para siempre. Esto fue lo que me pasó el pasado martes 13; sucedió en ese fatal día de herraduras, amuletos y ajos en la puerta de muchas casas, cuando murió mi estimable Luis Carlos Boullosa. Pereció en Madrid, me aseguran que de manera repentina, como si tal cosa, tal y como se suele venir a este mundo de sal y corbatas mortificadas. Recuerdo perfectamente el arañazo de incomprensión que recorrió mi espina dorsal, y la semana anterior, en la que había hablado con él lealmente, como amigos, como dos personas decentes. Aún hoy soporto esa raspadura brutal y maloliente, y sé perfectamente que se vengará de mí en el momento menos esperado, tanto sea mañana, como dentro de un año, como dentro de un lustro o una década: Porque cuando muere un amigo también tú vas muriendo con él, ya no eres un ser completo, algo te falta, algo te abuchea en las tripas, y la vida la tomas más en serio, y te acuerdas que eres tan mortal como un ciempiés en una refinería. El martes pasado feneció Luís y yo sentí pena de mí mismo. Aún no soy consciente de la perdida, porque la conciencia suele filtrar los sentimientos más profundos, los más esenciales en la vida de un hombre con el tiempo. Lo único que puedo decir ahora: “Descansa en paz, acompañante Luis Carlos”. Los que aquí nos quedamos no entendemos aún lo que tú ya has comenzado a concebir.

O xefe en Bonaval

2009-10-19T09:02:00.001+01:00

Por XL Méndez Ferrín. Visitamos o Museo do Pobo Galego de Bonaval. Carlos García Martínez, ánima férrea da institución, foinos ensinando as salas nas que se gardan os arquivos e as bibliotecas de Antonio Fraguas, de Xaquín Lourenzo, de Taboada Chivite e, en parte, de Fermín Bouza Brey. Persoas, todas elas, dedicadas a coñecer a cultura e tradicións do pobo galego que lle legaron o seu expolio ao Museo e á posteridade. Impresiona o Museo do Pobo Galego no seu conxunto excelentemente instalado no mosteiro dominicano cuxa fundación ou sagrazón de 1230 cantara precisamente Bernal de Bonaval, o trovador compostelán.
Tras duns seiscentos anos de dominio monástico, o liberalismo burgués do século XIX expulsou de Santa María de Bonaval os frades que aquí mandara asentar San Domingos. Hoxe, entre aqueles muros garda a memoria nacional-popular o Museo de Pobo Galego. No que fora cemiterio romántico (aló está a cova de Aurelio Aguirre) hai agora un precioso parque público. Baixo a cruzaría gótico-mendicante de Bonaval instalarase o panteón de homes e mulleres ilustres de Galicia. Non hai letreiro ningún que, coma no Pantheón de París rece algo así como A PATRIA AGRADECIDA ("LA PATRIE RECONNAISSANTE"). Sen embargo os xacigos de Rosalía e de Castelao enchen de sentido nacional aquel espazo.
Grazas á secularización e exclaustración do goberno Mendizábal os conventos de Compostela pasaron a poder das institucións civís. A universidade e o concello saíron beneficiados e a cidade clerical por excelencia convertiuse en centro de ciencia e de cultura laicas. O antigo templo retirado do culto, como panteón de galegos ilustres nunca funcionou de modo satisfactorio. Pondal e outros grandes vultos xacen no belísimo cemiterio mariño da Coruña: San Amaro. Grandes homes e mulleres de Galicia terminaron enterrados en moi diversos lugares da nosa xeografía. Nunca houbo un regulamento protocolario do panteón de Bonaval, o que ocasionou que acollese restos de individuos de importancia menor. Chegou a usarse Bonaval mesmo para desfiles de modas.
Foi precisamente tal desfile o pretexto que aproveitou o Arcebispo de Santiago para pleitear pola recuperación de Santa María de Bonaval. Todo este escuro asunto nunca foi explicado debidamente. Pro parece ser que a mitra compostelá reclamou perante os tribunais a igrexa que acolle o panteón de galegos ilustres, e os xuíces fallaron favorabelmente. O cal constitúe unha burla histórica. A desposuída no século XIX foi a comunidade de Bonaval ou, se se quer, a orde relixiosa dos dominicanos ou dominicos. O Arcebispo nunca posuíu Bonaval e sen embargo os xuíces parece que llo adxudicaron. Un espazo de dominio público e, ademais, cargado de simbolismo nacional pasou diante dos nosos ollos a mans eclesiásticas ás que nunca pertencera e ninguén dixo nin fixo nada sobre tal asunto.
Visitamos dúas exposicións en Bonaval, nos claustros que hoxe ocupa o Museo do Pobo Galego. Unha, a colección de adiviñas e os traballos manuais que recolleron e procesaron os nenos do Colexio Público Cristina de Carballo. Outra, a mostra Ceibes no Monte na que traballaron os profesores e alumnos do Instituto Terra de Turonio, de Gondomar. Esta última versa sobre os bestas ceibes nos montañas do Sul de Galicia, especialmente nas do concellos de Gondomar. Coido que o Museo do Pobo Galego é a primeira vez que se abre á dimensión ecuestre da nosa cultura popular.

O xefe fala do orgullo galego

2009-10-16T08:00:00.000+01:00

Por XL Méndez Ferrín. Manuel Outeiriño descubriu un texto inédito e se cadra extraviado de Florentino L.A. Cuevillas, quen, por cima de pai da nosa prehistoria, foi home de pensamento robusto e prosador en galego de grande fineza. O manuscrito apareceu en cas de Elvira, a miña amiga e filla do mestre ourensán. En breve, as páxinas descoñecidas de Cuevillas sairán da longa noite na que xacían e verán a luz n´ A Trabe de Ouro. Trátase dun escrito político, posibelmente dirixido ao Partido Galeguista en ocasión de alguna súa asamblea nos días republicanos e na década dos tinta. Entre outras cousas, Cuevillas descorre sobre o profundo sentido de inferioridade que prendeu en masas de galegos. Masas que, para Cuevillas, se sentiron humilladas e se desprezaron a si mesmas. Moitos galegos, a partir dos inicios da Idade Moderna, condo Pardo de Cela foi decapitado e no noso Reino resultou devaluado, se envergoñaron de si mesmos e desexaron ser outra cousa. A lingua e as características culturais propias parecéronlle "desprezabeis". E víronse impelidos ao suicidio colectivo como pobo. Suicidio cultural cuxo resultado foi considerar o noso como ruín e o alleo (castelán) como excelente. Milleiros de galegos dos tempos modernos e contemporáneos desexaron non ser galegos. Esta é a razón pola que castelanizaron a súa lingua galega e, cando puideron facelo, sustituírona polo idioma que sentían superior. Este idea de Galicia como un pobo suicida, en parte, foi empregada tamén por Castelao nas súas argumentacións patrióticas.
A partir do reinado de Isabel a Católica, a raíña usurpadora, instálase en Galicia un funcionariado real que usa o castelán. Nos cabidos, nas notarías, nos tribunais, en toda a administración faise desaparecer o galego. A oligarquía nobiliaria convertese en absentista e as grandes rendas son xestionadas por persoas procedentes de fóra. Os mosteiros benidictinos pasan a depender de Valadolide e outras relixións teñen temén as súas cabezas rectoras no exterior. Unha avenida de diñeiro infinito sae de Galicia para Castela a partir do século XV e deixa eiquí unha seca de recursos e un reino colonizado que a cidade de Zamira representa nas Cortes. É así como se modela o individuo galego subalterno que desexa non ser galego e falar castelán sen acento. Eis como se orixina o que Cuevillas e Castelao chamaron "a Galicia suicida". Sigue a haber unha parte do corpo social galego que desexa desnaturalizarse por completo o e deixar de ser galega.
Durante os séculos XIX e XX, e a partir das palabras fundacionais do P. Sarmiento, fóronse consolidando elites culturais e políticas recoñeceron o galego como idioma (non dialecto) e Galicia como nación con aspiracións de autogoberno. O orgullo de ser galego foise extendendo e medrou a masa dos descolonizados. Nos nosos días a conciencia de ser galego prendeu nos sindicatos obreiros, nas organización campesiñas e en franxas importantes da pequeña burguesía, especialmente nas camadas máis cultas. Certamente, a tendencia ao suicidio non foi erradicada e tal pulsión anima a grupos de acción política e cultural. Mesmamente, no gobernó autonómico existen hoxe proxectos tendentes a abolir, a curto prazo, a lexislación protectora do galego.
Esta a situación na que nos achamos. Os galegos e as galegas leais á propia a lingua e orgullosos de ela vanlle facer unha será advertencia ao gobernó autonómico actual. O próximo domingo Compostela vai acoller unha manifestación máxima que fará mudar o rumo da política lingüística da Xunta de Galicia. Aló estaremos.

O xefe fala de esquecementos e memorias

2009-10-09T08:23:00.000+01:00

Por X.L. Méndez Ferrín. A memoria é infiel, interesada, treidora. Hai páxinas imperecedeiras, e aínda ben grazosas, de Freud a respecto diso.Á figura de Ramón Piñeiro, á que lle dedicamos as pasadas Letras Galegas, está sendo obxecto de acordanzas e desmemorias que me teñen desconcertado. Por exemplo, algúns discípulos tardíos do filósofo e político lancarao veñen sostendo, desde hai tempo, que este, deputado polo PSOE, resultou ser o pai da Lei de Normalización Lingüística que hoxe se ve ameazada por Núñez Feijóo. Sen embargo na miña memoria está ben gravado o feito de que foi Camilo Nogueira o autor da proposición de lei cando era deputado único do partido que se foi chamando POG, EG, PSG-EG. Logo todos os deputados e partidos presentes na cámara do Hórreo aprobaron a lei nun exercicio de patriotismo precisamente memorábel. Pro non convén esquencer que tres deputados nacionalistas e defensores interxérrimos do noso idioma, Bautista Álvarez, Claudio L. Garrido e Lois Diéguez, foron expulsados do Parlamento Galego por se negaren a xurarlle acatamento á Constitución Española. Parece que moitos borraron este episodio totalitario da memoria. Pero eu lembro que todos os deputados, a excepción do citado Camilo Nogueira, votaron a favor da exclusión.Por aquel entón D. García Sabell acumulaba na súa persoa os cargos de delegado do goberno en Galicia e de presidente da Academia Galega. Este coñecido médico e ensaísta era unha das persoas máis unidas á actividade de Ramón Piñeiro desde 1950. E ben, bo número de individuos galeguistas esquenceron o feito de que tal presidente da Academia recorreu, en funcións de delegado do goberno, contra a Lei de Normalización Lingüística, aprobada por unanimidade no Hórreo, por considerala contraria á Constitución e excesivamente favorábel á nosa lingua. Eu recórdome ben daquel acto infame. E recórdome hoxe do recurso de García Sabell porque Núñez Feijóo ameaza con derrogar a Lei de Normalización Lingüística que o doutor humanista non conseguira botar abaixo.Acabo de ler un libro colectivo, Homenaxe a Ramón Piñeiro, editado polo "Centro Ramón Piñeiro", no cal non se trata con especificidade suficiente a fundación a práctica política de "Realidade Galega". Dá a sensación de que a amnesia a respecto de Piñeiro non só domina as rexións máis recuadas da súa vida política, como é o caso da participación no nomeamento de Castelao como ministro do goberno republicano de Giral, participación que tan agudamente acaba de analizar criticamente X. Ramón Pena na serie de tres densos artigos titulados, con bon xorne humorístico, A verdade sobre o caso Piñeiro. Tan vasto exercicio de esquencemento afecta tamén a importantes conxunturas da vida do filósofo da Saudade en tempos ben recentes e na súa derradeira etapa política. Amigos e seguidores de Piñeiro e do seu modo político esquenceron o significado, non evidentemente metafísico, de "Realidade Galega". Sen embargo eu lembro con intensidade o seu manifesto de 1980 e os efectos que desencadeou na vida pública da nova autonomía. Acórdome ben de que Ramón Piñeiro, que pronunciaría un famoso discurso en favor da Lei de Normalización Lingüística no Parlamentiño, foi o principal promotor de "Realidade Galega" e tamén relembro que García Sabell, que ía recorrer esa Lei, exerceu como portavoz do acto fundacional da citada organización.

A revista Vieiros en Celanova

2009-10-05T09:20:00.002+01:00

Benqueridos arraianos. Como ben sabedes, este sábado, 10 de outubro, as Redes Escarlata organizan unhas xornadas en Celanova sobre a mellor revista galega do mundo: a Revista Vieiros, editada polo Padroado da Cultura Galega de México e símbolo da vangarda xornalística do seu tempo e da resistencia política no país e no exilio fronte ao franquismo. As xornadas desenvólvense no salón de actos do claustro barroco, dende as 10 da mañá. Alí nos vemos.

O xefe fala da revista Vieiros

2009-10-02T08:01:00.002+01:00

Otero Pedrayo, fino coleccionista de perfumes históricos, evocou en diversas ocasións aqueles pálidos e atormentados que cambiaron frecuentemente de habitación no século XIX europeo. Cando a Revolución asegurou os seus pés na terra en forma de bonapartismo, os aristocratas e os intelectuais reaccionarios mudaron de aires, puxéronse tristes e escribiron belas páxinas, no caso de Chateubriand. Ao triunfar a reacción absolutista, a nove orde europea impeleu fora dos seus países numerosas figuras políticas e intelectuais, que escribiron mellores páxinas en terras de refuxio, como foi o caso de Victor Hugo. A sentimentalidade intensiva que chamamos Romantismo tivo que ver moito con estas situacións de desterro. A palabra que Europa usaba para designar os desterrados políticos era, traduccida a todas as nosas linguas, emigrados. Case todos ían parar a Inglaterra e alí morou e produciu o grande emigrado do século XIX: Karl Marx. Nos días do grande confronto entre socialismo e democracia nunha banda e fascismo na outra, púxose en circulación a palabra refuxiado, que aínda é usada na linguaxe do dereito internacional. Non sei por que, un día comezouse a usar en España para referirse á situación dos refuxiados políticos, un cultismo até entón de emprego restrinxido: exilio e exiliado. Mormente, soemos chamar exiliados aos escritores, artístas e políticos que tiveron que abandonar o territorio español a continuación da victora franquista. O curioso é que en México, e até 1976, seguiu usándose o termo refuxiado. Cando eu visitei México en 1972, alí distinguíase ben entre emigrantes que procedían de España ("gachupines", palabra despectiva) e "refuxiados", estes últimos moi ben considerados polo estamento público e pola poboación. Na percepción común considérase o exilio político e intelectual de Bos Aires como o máis relevante no que respecta a Galicia. O feito de que alí radicasen personalidades como Castelao, Luís Seoane, ou Dieste, converteu aquel desterro en lugar mitico e de referencia preferente. Pero a importancia dos refuxiados galegos en México é grande e tivo unha singular repercusión na resistencia cultural e política que se exercía no interior de Galicia. Individualidades como Luís Soto, Carlos Velo, Florencio Delgado Gurriarán, López Durá, Elixio Rodríguez, Caridad Mateos, Vázquez Humasqué, souberon traballar en equipo frentepopulista e influír en nós, os máis novos residentes na Terra, de modo decisivo. Eran, os de México, exiliados ou refuxiados aos que non se lles parara o reloxio en 1939, precisamente. Exportaron o modelo "Padroado da Cultura Galega" a outros puntos de América. Apoiaron a reactivación do Consello de Galiza nos anos cincuenta e fundaron, connosco, a UPG. Estaban, digamos pedíndolle emprestadas as verbas a Gamilo Gonsar, "lonxe de nós e dentro". Non conectaron, é certo, cos emigrantes económicos galegos de México, pero si trataron de traballar en común cos labregos, obreiros e mariñeiros do interior do País. O seu labor foi colectivo aínda que entre eles había suxeitos de excepción: neste sentido representaban o anti-piñeirismo mesmo. A obra pública máis considerábel dos refuxiados galegos en México foi a revista Vieiros, cun ensaio previo que se chamou Saudade. Verba galega nas Américas. Despois dos estudos de Margarita Ledo e dos que se conteñen na publicación Raigame de Ourense, proximamente en Celanova, patria de Soto (nacera en Podentes), as Redes Escarlata van celebrar un xuntoiro no que persoas que ben coñecen a revista Vieiros tratarán dela e, seguramente, do significado non metafísico dos refuxiados políticos nosos en México e da súa aportación á resistencia antifranquista galega.

O xefe e o viño de mazá, PRG

2009-09-28T07:38:00.000+01:00

O grau de civilización dun pobo coñécese polo coidado que ten coas castes e razas de animais domésticos e prantas que herdou dos antepasados. Non vou citar a infinidade de tipos de rosa que os xardineiros ingleses obteñen incesantemente e coas cales compiten coa paixón dun deporte. Direi só que en Cataluña existen catro ou cinco razas de galiñas autóctonas recoñecidas en canto que en Galicia só o está a de Mos. Hai máis razas de pitas galegas, pero a indiferencia está ocasionando que o seu patrimonio xenético desapareza diante dos nosos ollos. Leo que os fabricantes da cervexa nacional-popular, Estrela (así lle decimos moitos dos seus bebedores) Galicia, anda preparando unha boa sidra feita a base dalgunhas das ceno u máis castes de mazá autóctona que ningún de vostedes poderá mercar na froitaría habitual de onda a súa casa nin das chamadas grandes superficies. Todos os anos a Ulla é percorrida polos camións que levan toneladas e toneladas de mazán para en Asturias fabricaren as súas famosas sidras. Ocorre noutras comarcas. A noticia de que se prepara unha sidra comercial de carácter galego éncheme de ledicia. Eiquí onde en vivo, en Vigo, consérvase aínda unha certa tradición sidreira nas parroquias (no legalizadas) en Bembrive, Valadares, Beade, Candeán. Houbo uns días nos que unha señora de Cabral, que fora moi perseguida en 1936, nos levaba garrafonciños de sidra ás reunión da Liga Democrática na de Leopoldo García Ortega. Ela chamáballe á sidra, non sei se en serio ou por xogo, "viño de mazán" (seseaba, obviamente).Todo o mundo sabe que unha das grandes relixións vinícolas do mundo é a dos socalcos do Rhin e do Mosela. Aló prodúcense grandes viños brancos, non desprezando os de nosotros. E ben, na Renania propárase simultáneamente unha excelente sidra ou viño de mazán que eles chaman Vitz. Esta palabra dialectal renana procede, segundo Dieter Kremer, do latín "viceversa". Ou sexa que vostede, poñamos que en Tréveris, pode beber viño ou viceversa. Casa coma no chiste de Barrio Dovale. Os bretóns, os asturianos e os vascos pasan por seren os monopolistas do viño de mazán. Espero que Estrela (sic) Galicia lles abaixe un chisco a soberbia.A raza, arcaica e autóctona, do cabalo galego está a vivir un intre crítico. Por unha banda, nos montes dexenera e se desnaturaliza debido aos cruzamentos forzados ou non controlados. No sentido contrario, a Xunta regulou por decreto as características morfolóxicas do noso cabalo e estableceu o libro de rexistro oficial, co nome de PRG (Pura Raza Galega). Existe unha asociación que vela pola preservación do PRG e un centro a ela dedicado en Sergude, contra Compostela. Hoxe o PRG está a ser revalorizado e aprezado como un ben patrimonial e como parte da nosa herdanza ancestral. Próximamente poderán vostedes visitar, no Museo do Pobo Galego da capital da Galicia autonómica, unha exposición que, titulada "Ceibes no monte", tratará por extenso das nosas bestas e cabalos propios.Entre tanto, vaian o próximo domingo ao campo de xogos da Pasaxe, Vincios, Gondomar (extremando co municipio de Vigo). Poderán gozar da final do XII Campionato Galego de Andadura. Como temos dito eiquí máis dunha vez, a "andadura" ou "marcha" é unha especialidade hípica que case só se conserva na Gallaecia e en Islandia. Foi a raza do cabalo galego domado polo home galego a través dos séculos a mazo o que mantivo até hoxe a andadura. Se van a Vincios verán os cabalos galegos facendo o que poucos cabalos do mundo saben facer.

Sobre a sidra de Maeloc

2009-09-25T07:46:00.000+01:00

Chegou aos meus ouídos a nova de que os cervexeiros da Estrela (sic) Galicia están a preparar unha sidra autóctona de noso. Hai cuestión dun par de mesiños fun convidado por un grupo de propagandistas a probar unha sidra galega en proceso de lanzamento ou promoción para lle eu dar a miña opinión nunha enquisa, seguramente máis de confianza ca a da consellería de educación da actual Xunta. A sidra pareceume ben arrecendente e unha migalla picando no acedo. Vagamente recordoume os sabores da sidra ou viño de mazán que bebera nun xantar memorábel en Karnac, Bretaña, ao pé dun cronlech monumental. O deseño da botella da nova sidra era de carácter celtista e, o nome do producto MAELOC. Eu non sei se esta Maeloc é a sidra ou viño de mazán que a fábrica de cervexa da Coruña está a preparar ou, siescaso, a vender xa.Teño entendido que os historidadores traballan na hipótese de que unha migración de bretóns da Grande Bretaña veu asentarse en Galicia no século VI do mesmo xeito que outros continxentes, obviamente máis numerosos, facían o propio na Armórica, que así pasou a se chamar Pequena Bretaña (no Amadís de Gaula, por exemplo). Esta crenza fúndase no feito de que so o reinado de Teodomiro e por obra de San Martiño de Dume foi redactado un catálogo das dioceses de Galicia que, como é sabido, foi o primeiro reino que se constituiu en Europa sobre as arruínas do Imperio Romano de Occidente. Tal peza histórica é coñecida co nome de Parroquial Suévico ou Divisio Teodomiri. Parece ser que no Parroquial figura unha diocese chamada Britonia da que era bispo un certo Maeloc ou Mailoc, aínda que a min paréceme un mundo raro que este nome de persoa figure así nun documento en latín. Como eu son leigo na materia non podo opinar con seguridade sobre estes temas. Especúlase con que a Britonia de Maeloc estivese situada na actual freguesía de Bretoña, concello, da Pastoriza, onde vive a miña amiga Luz Galocha e de onde penso que proveñen o escritor Carlos Reigosa e o profesor novi-yorquino Diño Pacios Lindín. Pode que si e pode que non, xa que hai outra Bretoña en Galicia, exactamente no concello de Barro e moi lonxe da primeira por tanto. O apelido Bretaña é coñecido na cidade de Ourense e Roxelio Rodríguez de Bretaña destacou no exilio mexicano na etapa da revista Saudade, verba galega nas Américas da que se falará a próxima fin de semana en Celanova.En fin, que a Historia de Galicia tén lugares misteriosos e novelescos que, ai, non figuran nos programas educativos.Cando están presentes, daquela din que os nacionalistas están a manipular todo e que hai unha conspiración para rachar en cachos España. Xa saben.Por esta razón a min goréntame moito que a Estrela Galicia, ou quen queira que sexa, estea a crear ou creara xa unha nova sidra de sabor galego e que esta leve o nome comercial de Maeloc ou Mailoc. A Brittannia Minor, ou sexa a que hoxe xace baixo dominio da República Francesa, é país de viño de mazán pois viño de uva alí dase mal e as poboacións soen recurrir tradicionalmente ao consumo do muscadet cultivado no veciño Anjou. E as relacións entre os Fisterras atlánticos a través do mar son antigas e están documentadas desde Paulos Orosio. Pregúntenlle se non á Torre de Breogán, que é como a Historia de Galicia, sen manipular nada, lle chama á da Coruña (no Roman de Ponthus La Coulogne e en inglés Corunna). XL Méndez Ferrín.

O xefe fala da andadura en Vincios

2009-09-18T08:08:00.002+01:00

"Andadura" ou "marcha" (en francés "amblure", en italiano "ambiatura") é un aire non innato que os domadores expertos lles aprenden aos cabalos. Groseiramente, direilles que consiste en lograr que a cabalaría se desprace movendo ao mesmo tempo a man e a pata de cada lado. Cando montamos un cabalo á andadura sentimos como se o bruto esbarase sobre a terra, e resulta moi cómodo. O defunto de meu pai dicía sempre que a andadura reciben entre nós o nome de "marchadores".Antano preparábanse cabalos e machos ou mulas para a andadura en todo o mundo. Coñécense pinturas chinesas moi antigas nas que a parecen cabalarías á andadura. Na Idade Media Europea este aire era moi aprezado.Por exemplo, no Pélerinage de Charlemagne, belísimo poema francés do século XIII (anónimo) que narra a viaxe do Emperador de Occidente a Constantinopla, menciónase o feito de que o protagonista e as persoas de alta condición se moven coas súas monturas (xeneralmente poderosos e tranquilos machos) en andadura. "Alí foi visto Carlos, sobre un forte macho marchador! ", "O rei esporeou o macho, e faise en andadura…" ("Li reis brochet le mul, si s´ en vait l´ ambreüre…"Logo a andadura esmoreceu e hoxe non forma parte do repertorio da doma ecuestre, non sendo en lugares moi concretos de Europa e América. Galicia e norte de Portugal (Gallaecia, digamos) é un dos lugares dos que nunca desapareceu aquela marcha que parece que tanto agradaba a Carlomagno.Eu fecho os ollos e vexo de neno cabalos en andaduras polas beiras areosas das estradas camino das feiras de Ourense ou Vilanova, cos cabaleiros estribados dianteiros e o caxato cruzado sobre a albarda de paseo con cobertor a raias.Para ben da cultura ecuestre, Joaquín González Troncoso tomou sobre si o cargo de facer renacer a andadura en Galicia, e a bofé que o conseguiu. Conseguiu, desde a vocalía de actividades rurais da Federación Hípica Galega, poñer a andar (ou marchar) o Campionato Galego de Andadura, que agora coñece a súa XII edición. Escribiu Troncoso e publicou, co título de Nós, andadura, o único tratado coñecido sobre o asunto. Por parte, el persiste, ano tras ano, en animar esta actividade.As probas finais do Campionato de Andadura celébranse o próximo día 27 por primeira vez na Terra de Turonio: onda o campo de fútbol da Pasaxe, parroquia de Vincios, concello de Gondomar. Presidentes e membros dos curros miñoranos, IES Terra de Turonio, Asociación do cabalo PRG (Pura Raza Galega), Federación Hípica Galega, e outras entidades e individuos entusiastas e desinteresados e empresas da zona colaboran no acontecemento cultural e deportivo, que é de primeira orde. Hoxe faise a presentación da final do Campionato de Andadura no IES Terra de Turonio de Gondomar. Todos os que queiran coñecer "de vis" e na realidade o maravilloso espectáculo da andadura poderán facelo en Vincios. Nós estaremos alí. Porque nós (tamén) andadura. A aplaudiremos cando un vello mestre domador de marcha do Val Miñor sexa premiado solemnemente no marco desta I Festa Cabalar de Vincios (Gondomar estremando con Vigo).

O Xefe pon as cousas no seu xusto lugar

2009-09-11T08:05:00.000+01:00

Realmente son homes e mulleres fanatizados que senten fobia da lingua propia de Galicia. Sabe o Demo os escuros complexos e as historias de vida que hai por trás desta contumacia. As tímidas medidas que se viñeran tomando nas administracións a favor do galego desde os inicios do actual réxime monárquico están sendo coidadosamente desactivadas perante os nosos ollos.Desde os días no que o piñeirista García-Sabell recorría como Delegado do Goberno a Lei de Normalización non se coñecera outra igual. O propósito estratéxico de Núñez Feijóo é agora o de lograr aquilo que García-Sabell non conseguiu. Entre tanto, todas as enerxías que a Xunta tería que mobilizar gobernando realmente nos sectores agrogandeiro, pesqueiro, da ordenación do territorio, de medioambiente, cultural, de reforma administrativa e modernización en xeral, sen esquencer as políticas sociais nestes tempos feos e duros, parecen pervertirse na dirección monográfica dunha política lingüística obsesivamente españolista e anti-galega.Unha enquisa fraudulenta aos pais dos alumnos serviu de preparación artilleira para a derrogación dun decreto que, moderadamente, trata de establecer unha paridade entre o idioma que crearon os nosos antepasados e o que naceu no norte da provincia de Burgos. En operación de comando secreto, interviuse na normativa de pre-escolar. Con astucia, decidiuse que o fomento no mundo fashion podía beneficiar e normalizar o uso do galego e os acordos que houbera ao respecto foron reducidos á nada, co que se pretende que as masas vexan cos ollos da carne e cos do desexo que o luxo e a fastuosidade non casan coa lingua proletaria dos avós. O galego foi arredado das oposicións a fin de que os numerosísimos aspirantes a funcionario considerasen a lingua do País definitivamente inútil. O PP executa un programa de guerra psicolóxica cuxo fin é conseguir que o pobo perda o orgullo de ser galego e se someta facilmente aos dictados de Madrid. Promóvese unha política cultural no que os productos literarios en galego se presentan como "provincianos", ou como "subversivos" (Vidal Bolaño), mentres que se fala de "cosmopolitismo" ao se referir aos rexistros culturais envolveitos en castelán, que rima con celofán.Pro a acción do PP non se limita á Xunta en materia de inquina contra o galego. Nantronte o grupo municipal reaccionario do concello coruñés teimaba en recuperar o La como símbolo místico. Onte os tamén reaccionarios da cámara de Vigo intentaban (e seguirán facéndoo) botar abaixo a Ordenanza de Política Lingüística que, coa retirada dos símbolos e nomes franquistas da rúa, fora acollida con aplauso popular pois se considerou ambas como actos simbolizadores do espírito democratico e antifascista. A Deputación de Pontevedra, dominada polo reaccionarismo maioritario, cobre de beneficios e de diñeiro as falanxes anti-galegas e convoca todo un congreso español no que se darán cita as mellores autoridades en materia de furia e odio contra as linguas galega, vasca e catalá. Nesas xornadas Galicia, grazas á protección do PP pontevedrés, no centro do sectarismo carpetovetónico de todo o Estado Español (expresión esta que doe moito, moito).Certo, non foi a Academia Galega (Real, para a tristura deles) a que acirrou os cans nesta crise de encobremento na que parece que certos defuntos do franquismo recobran os corpos e as almas que tiveran.

30 cabodano de Celso Emilio en Celanova

2009-09-01T11:59:00.004+01:00

Víctor Campio, o epitafio de CEF e Aser Álvarez. Fotos de Xesús Díaz.

Fotos da homenaxe a CEF

2009-09-01T11:22:00.004+01:00

Manuel Vilanova, Baldo Ramos e Moncho Nicolás. Fotos de Xesús Díaz.

Franco fóra da RAG

2009-08-25T08:42:00.000+01:00

Despois do triunfo do golpe militar do 1936 en todas as gornicións dependentes da capitanía xeral da Coruña e da marítima de Ferrol en Galicia, a Academia Galega entrou en crise. Crise que estuda admirabelmente ben X.L. Axeitos nun artigo histórico que verá a luz en breve. Durante a guerra había algún académico en zona republicana (Cabanillas, Castelao) e outros, represaliados, na franquista (Otero Pedrayo). Temeuse seriamente pola desaparición do Instituto, inda que este debeu de ter bos padriños no corazón da besta (pensó sempre en Eugenio Montes). Entraron novos membros, como Filgueira Valverde, Cuevillas ou Bouza Brey, que permitiron que a Academia, se ben, desnaturalizada, seguise estando máis ou menos viva.Naqueles días negros, coa Academia intervida políticamente e posta baixo o poder absoluto do rector da Universidade Compostelana, a institución nomeou a Franco "presidente de honor" ou "membro de honor" –non sei ben. Nunca este suxeito, na súa dilatada vida como dictador omnoímodo, tivo o menor contacto coa Academia Galega, que eu saiba. Xa leremos o que Axeitos publique, sen dúbida definitivo.E ben, na súa última reunión plenaria na Rúa das Tabernas a Academia Galega acordou retirarle a Franco o seu título honorífico. Na cidade da Coruña, que é a que en Galicia conserva con maior lealtade e contumacia os nomes públicos do franquismo, a repercusión do acordó acatado pola corporación que vela oficialmente polo idioma vai ter un especial significado. Coido que a fórmula usada para expulsar a Franco das Tabernas foi algo así: dado que o nomeamento foi forzado polas circunstancias golpistas da 1936, Franco nunca foi en realidade membro honorífico da Academia e, en diante, non o será en absoluto nin sequera de xeito irregular. Así, discretamente e sen demasiada publicidade, a Academia de Curros, Murguía, Castelao, Cabanillas ou Otero Pedrayo sumouse á Universidade de Compostela e a todas as altas institucións que eliminaron dos seus protocolos herdados o nome do galego que máis daño lle fixo a Galicia en todos os días da súa Historia. Algúns pensan, e non sen razón, que a resolución tomada pola Academia é algo serodia. Pro, en troques, resulta moi oportuno expulsar a memoria de Franco da nosa Academia nun intre no que o goberno autonómico de Núñez Feijóo está a tomar medidas destinadas á destrucción da lingua galega e, polo tanto, franquistas.Durante a sesión académica na que se tratou do asunto de referencia, este seu cronista estivo pensando en Philippe Petain, mariscal de Francia, vencedor de Verdun, escritor con méritos propios e membro da Academia Francesa desde 1925. Foi considerado traidor á Patria por colaborar co III Reich e coa ocupación de Francia, e por presidir unha república satélite de Alemaña e fascista. A pena de norte a que foi xustamente condenado resultou xenerosamente conmutada. Pero a súa norte moral republicana executouse de veras ao lle seren retirados os graus militares e as condecoracións. Perdeu Petain a condición de académico en 1945, ao día seguinte da Liberación. O mariscal Petain era moi admirado por Franco, tanto que este lle ofreceu un exilio dourado en España. Agora Franco xa foi radiado da Academia Galega por razón semellantes ás que asistiron á Academia Francesa para radiar Philippe Petain.

Homenaxe a Celso Emilio no 30 cabodano do seu pasamento

2009-08-12T07:57:00.001+01:00

Homenaxe ás vítimas do franquismo no Furriolo

2009-08-11T09:34:00.003+01:00

Os dous cartaces dos actos que imos celebrar os arraianos o día 29 de agosto, sábado, no Furriolo e no cemiterio de San Breixo de Celanova, son obra do artista celanovés, Baldo Ramos.

MANIFESTO ANDAINA

2009-08-04T08:14:00.001+01:00

A VISTA DOS MEUS OLLOS...
Atopámonos enriba do carballo do Santo, en Ludeiros. Dende eiquí descansa a vista dos meus ollos. Refírome con este verso ás terras asulagada de Buscalque, encoradas pola lingua negra dun Lindoso que o afastou para sempre de min, do meu primeiro ollar de cada mañá, xunto con Aceredo, O Bao e A Reloeira, un dos vales máis fermosos dos que podíamos gozar os arraianos, a terra da infancia da miña muller e o val que nunca coñecerán os meus fillos.
O Limia debuxa os contornos dunha terra que se viste de gris e verde para coroarse nos altos de cornos de cabras ceibes e aguias que empreñan un ceo sempre azul. As urces e os toxos arnaus agochan ollos que adormecen de día para na noite camiñar polo mundo das ánimas, e é que eiquí onde os Lobos son guerrilleiros.
Nestas terras de contos, lendas e xentes labregas os Padres son admiradores das meigas e percuran o coñecemento do máis alá, eiquí, ao carón do lume que arde azul e que aquece os corpos arrefecidos.
O coto que é a nosa Serra de Santa Eufemia, martirio da nomeada santa, é unha ledicia para os ollos, que dende o alto se perden en Viana neses días limpos (coma o de hoxe), e que se agudizamos os ouvidos co ar que nos envolve, escoitaremos os Sons das baleas dos que nos fala a poetisa de Riocaldo.
Estas torgas apelidan ao poeta ibérico que decía: “Há sitios do mundo que são como certas existencias humanas: tudo se cojuga para que nada falte á sua grandeza e perfeiçao. Este Gerês é um deles”.
Os valentes eran os que se enfrontaban á vida coa esperanza de cambiar o futuro, os que nunca tiñan medo porque o medo era covarde e a liberdade había que gañala coa loita e cos ideais; os valentes foron os que puxeron os alicerces para unha liberdade duradoira e un mundo libre do fascimo, un deles foi o noso irmán aviador, Elixio Rodríguez, arraiano entre os arraianos. E valentes foron tamén aqueles que cada noite saían a percurar o pan co que encher os bandullos baleiros dos seus polos vieiros do contrabando, e enchían de vida a noite nas quenllas nas que camiñaba o xabón e o aceite, os cravos e a fariña, os ovos e os motores, as boinas e as armas, que como di o novo poeta de Celanova, Baldo Ramos, esas son aguias que aniñaron na nosa memoria.
Nesta nosa terra os camiños son de privilexio e os personaxes das nosas lecturas habitan en Arraianos. Entre eles están Nicasio Remuñán, Obdulia ou Dorinda.
Eiquí o noso mundo chámase Ludeiros, Lindoso, Soajo, Padrendo, Manín, Olelas, e o noso maio é frorido coma o de Curros, e os poemas son coma flores, así os retrata Joao Luís Días.
Compañeiros arraianos, comezamos a nosa andaina onde se atopan as chaves do ceo, agasallados polo centenario carballo de fondas raizames, raizames coma as do Pepe do Pementa (meu pai), un home que acumula multitudes de vivencias neste o seu terruño e que amablemente compartirá con nosoutros.

Este texto de Xesús Díaz abriu a xornada do Recoñecemento ao Arraiano Maior da Raia Seca de 2009

Lástima de bois!!

2009-08-03T09:18:00.001+01:00

XL Méndez Ferrín no Faro de Vigo. 3 de agosto. O famoso chiste de Castelao sempre se me representou en Pontevedra. Un paisano olla para a comida e ceiba con medio riso o ironia lapidaria: "Lástima de bois!. Hai uns anos tal frase constituiuse, con éxito, en lema dun movemento contra as corridas de touros en Ourense. Hoxe non lle dirá moito a vastos sectores da nosa sociedade porque no contexto xa non hai bois e, mesmamente, cuase xa non hai agricultores. Hoxe xa non existen bois de tiro (os colludos son outros) en Galicia, pero a súa memoria aínda alenta. Cando García Lorca escribe en galego fainos ver cos ollos da nocturnidade fantástica os "lentos bois a iauga" e toda Galicia fica evocada. "Aran os bois e chove"- dixera Díaz Castro nun dos mellores poemas da historia da literatura galega. Traduzámos isto á lingua do norte de Burgos e verán que desastre: "aran los bueyes y llueve".No seu libro "As Tres Columnas" Sabino Torres danos curiosas noticias do misérrimo universo taurino de Pontevedra. Faise acordante das putiñas de antano cando daban o salto do Campo do Boi da Moureira ao Campo da Torre, e mesmo relaciona Pepe Hillo de Barrantes con aquel bairro de tolerancia. Sempre no ambiente da prostitución triunfou o espírito español e andalucista cuxos símbolos son a baixa canción aflamencada e os touros.Faime moita graza saber por Sabino que esas tropas chamadas "peñas" que, uniformadas ao estilo Pamplona, se puxeron de moda en Pontevedra haberá vinte e tantos anos tiveron como autor intelectual o bibliófilo ligado á Misión Biolóxica de Galicia Antonio Odriozola. A imitación dos sanfermines, na vila de Pontevedra, xorde unha amósega do profundo auto-odio de moitos galegos. (Uns queren ser españois, outros vascos, outros pamplonicas, outros portugueses, outros escoceses ou irlandeses). Póñanse como se poñan, o certo é que a corrida de touros da Peregrina de Pontevedra é unha festa absolutamente allea ás tradicións e á cultura galega. Aínda que a patronice o concello de BNG-PSOE.Vexo por aí movementos anti-taurinos que basean os seus argumentos abolicionistas na crueldade da festa. Respecto esa liña de protesta, tan vella que nos fai acordantes do que Jovellanos chamou "policía de espectáculos". Pro eu gosto das corridas de touros en España e en Portugal, ainda que en Galicia me parezan unha presenza incongruente e provinciana. Confeso, pois, que me sinto ben, por exemplo, en Coria, vendo a bárbara tourada na praza da vila como a vería un turista norteamericano do tipo Welles ou do tipo Hemingway, admirándose da salvaxada.Tamén declaro ser partidario da demolición da praza de touros de Pontevedra e de destinar tan considerábel superficie a un edificio cultural digno da cidade que chamamos vila. En todo caso o único bon que lle debe Pontevedra á súa praza de touros é a revista Litoral. Fundada esta por Sabino Torres a principio dos cincuenta, a súa cabeceira foi adquirida uns dez anos despois por Domingo Dominguín, empresario da praza de touros. Como este era membro activo do PCE, entregoulle o periódico aos comunistas e a outras persoas simpáticas e animosas da intelectualidade local. Entre todos conseguiron facer de Litoral a revista máis ceibe, culta e progresista do territorio franquista na época. "Deus escreve direito com linhas tortas"- como reza a Biblia protestante dos portugueses.

A deusa Nabia vive

2009-07-31T09:30:00.000+01:00

Por XL Méndez Ferrín. Son varias as Santa Eufemia que se moven no mundo imaxinario de Galicia: todas máscaras católicas que ocultan alguna poderosa deusa galaica, se cadra a que, rebelde, permanece agochada en nomes de ríos e de localidades de poboación: Nabia, Navia, Návea, Neiva. A Eufemia de Baiona está moi difuminada ente sete irmás dun parto das cales só ten relevancia popular Liberata ou Librada. A grande Eufemia é a que lle dá nome á Serra de Santa Eufemia, arrombada contra o Jurés, Gerês ou Xurés nunha poderosa montaña na que o gado ceibe vive espiado polo lobo, onde un año tenro pode ser raptado pola águia maior de europa e onde, nos picoutos, senta as catro uñas o castrón da capra hispánica lusitánica, subespecie á que fariamos mellor decer gallaica. Esta Serra de Santa Eufemia, ou da Madanela, ficou para Portugal na partición de don Afonso Henriques e logo, en 1864, foi parar a España ao tempo que as provincias centralistas facían desaparecer o Reino de Galicia. Hoxe a Serra de Santa Eufemia fai parte do parque natural autonómico galego do Xurés adxacente ao grande parque nacional portugués da Peneda Gerês: faremos o posíbel para confundilos nun só.Na Serra de Santa Eufemia está viva a memoria da deusa reinventada como mártir do cristianismo. Sábese onde foi enterrada cunha man fóra e no dedo mendo o anel que una rapariga que andaba na veceira roubou. E os males que viñeron. E logo en conforme inventaron ou acharon o corpo que fora terribelmente atormentado. E por fin os bois que levan á súa vontade o carro onde vai Eufemia morta. E como bois e santa non paran até chegar a Ourense, a case cen quilómetros de alí. Finalmente Eufemia, a mociña mártir que morreu nunha roda moi enigmática, despois doutras moitas e complicadas sevicias, recibiu cova en Ourense (definitiva).Vista a persistencia do culto a Santa Eufemia, mormente no suleste de Galicia, esta santiña foi declarada patroa da diocese de Ourense e da capital episcopal, facéndolle certa sombra a Santa Martiño de Tours, que nos chegara desde o mundo suevo.Durante a nova contrarreforma católica que sucedeu aos días da desamortización, algún bispo de Ourense ordenou una división parroquial da cidade reutilizando os templos das antigas comunidades dos Xesuítas e de San Domingos. A un púxolle o nome de Santa Eufemia "del Norte" e ao outro o de Santa Eufemia "del Centro". Ninguén lle fixo caso o bispo e só se confirmou o nome de Santa Eufemia na ifrexa da antiga Compañía. Eis o caso ben curioso dunha antiga deusa da Gallaecia pagá que estivo a piques de se converter na principal santa e protectora dunha cidade e dunha diocese católica tan antiga e importante como é a de Ourense. Non ocorreu así e o culto de Santa Eufemia, ou sexa posibelmente Nabia, concéntrase nos seus sitios de orixe: nos cabezos enormes que se erguen na marxe esquerda do rio Limia ao seu paso polo concello arraiano de Lobios.Alí, na Serra de Santa Eufemia: o monte está cheo de relatos e as estorias faladas agurgullan como o fan as cargas que can en cachoeira. Procisións de defuntos con estandartes nas noites de luar, a misteriosa "seda dos reis" onde os nosos de antaño pactaban as fronteiras e resolvían os conflictos, o lobo que nuns tempos do ano só se alimenta de barro e ar. Nesta masa mítica tan densa que semella material sólido, destaca a presenza de Santa Eufemia torturada até morrer. O que non fará nunca na imaxinacións das xentes.

Recoñecemento a Ferrín como Arraiano Maior do 2009

2009-07-29T07:08:00.003+01:00

O Arraiano Maior da Raia Seca 2009 recibe a boina, a guillada e o diploma, distintivos que o acreditan como tal, de mans do presidente dos arraianos, Aser Álvarez. O acto de entrega tivo lugar na carballeira da Madalena, na freguesía de Lindoso, no marco da Festa da Fronteira. As fermosas fotos desta inesquecible xornada son de Suso Díaz, o fotógrafo oficial con licencia para ignorar as fronteiras.

As fotos do roteiro literario

2009-07-29T07:01:00.002+01:00

Dona Gloria Díaz, a viúva do aviador arraiano, Elixio Rodríguez, en primeiro termo, coa camiseta amarela. Con 85 anos, dona Gloria quixo estar con nós durante o roterio literario entre Ludeiros e a Madalena. Atrás vemos a sobreira centenaria do Bubán e, ao fondo, os Montes do Laboreiro, coa Pena da Anamám marcando os límites do Principio do Mundo.

Méndez Ferrín, Arraiano Maior

2009-07-27T08:59:00.003+01:00

Un hombre de la "raia" que ayer recibió un título nobiliario, pero en este caso por lo tradicional y popular. El escritor Xosé Luis Méndez Ferrín fue nombrado Arraiano Maior da Raia Seca, durante un acto que se celebró, como no podía ser de otra forma, en una centenaria carballeira de la frontera de la Magdalena, en concreto en la freguesía portuguesa de Lindoso."Es mi realidad, de la que gozo", proclamó el nuevo arraiano mayor después del acto de reconocimiento al que asistieron numerosos amigos, tanto gallegos como portugueses.

V. RODRÍGUEZ - OURENSE (Faro de Vigo 27 de xullo) Es un hombre de la raia y no lo puede negar. El escritor Xosé Luis Méndez Ferrín, que no puede vivir a menos de 20 kilómetros de Portugal, ayer acudió al “kilómetro cero”, en la frontera de la Magdalena, aunque en la parte lusa, en concreto en la freguesía de Lindoso. Fue allí donde recibió un título nobiliario de los más galaicos, el de Arraiano Maior da Raia Seca, que tuvieron a bien conceder la Asociación de Arraianos que preside Aser Álvarez, que recalcó la “longa traxectoria na defensa e na proxección exterior da identidade e da cultura arraiana”. Unos méritos que forman parte del devenir vital del propio Méndez Ferrín. Así, no resultó extraño que después del agradecimiento por tan alta distinción, que dijo no esperaba recibir, Ferrín dejase patente su apego a la realidad arraiana, al proclamar que “es mi realidad, de la que gozo”, y la que siempre le acompaña. Es por eso que después del acto de reconocimiento, que tuvo lugar en una centenaria carballeira en la frontera de la Magdalena, ya en el lado portugués de la Raia Seca, en la freguesía de Lindoso, dijo sentirse “más arraiano que nunca”, y recalcó que “son de esta raia”, además de sentirse espacialmente satisfecho por celebrarse el acto en una de las fronteras más antiguas de Europa que “siempre quixemos abolir”.

Fiesta arraiana Un día de fiesta arraiano, en la que convivieron gallegos y portugueses, “confundímonos, uns e outros, e falamos todos o mesmo idioma”, comentó Ferrín mientras sostenía en sus manos un libro de poemas del autor luso Xoán Luis Díaz, y una flor. Después del xantar popular, que tuvo lugar en el mismo paso fronterizo, tuvo lugar el acto de reconocimiento, al que acudieron los alcaldes de Lobios, concello limítrofe con Portugal, José Lamela; el de Entrimo, Ramón Alonso; y el alcalde de Bande, José Antonio Armada, así como representantes de colectivos culturales y vecinales, y un gran número de amigos del escritor. Antes del sencillo acto, tuvo lugar un roteiro literario guiado con un recital poético, que partió de la aldea de Ludeiros, en el Concello de Lobios, hasta la frontera, y que transcurrió por el corazón del Parque Natural Baixa Limia-Serra do Xurés.

Conuslta o encuesta?

2009-07-24T09:11:00.000+01:00

Se usó la palabra encuesta de tan mala forma en los medios de comunicación que ahora ese mal uso se transfiere incluso a una Consejería de Educación, la de la Xunta de Galicia, que llama enquisa (encuesta) a lo que sólo es una irregular consulta a los padres (no a los hijos, no a los profesores) sobre el uso del gallego en la enseñanza no universitaria. Una consulta sin el menor control democrático que ha sido realizada de espaldas a las organizaciones que trabajan por la lengua nacional de Galicia. Una encuesta es un hecho matemático que se apoya en métodos de esa especie y responde a corroboraciones metodológicas de esa misma clase. No toda pregunta es una encuesta, y ni siquiera toda encuesta es una encuesta, valga el juego de palabras. En realidad, una buena parte de las encuestas no responde a los supuestos mínimos de una muestra estadística, que es aquella muestra avalada por esa parte de las matemáticas que llamamos estadística. O, como decía aquel señor a la visita de un Testigo de Jehová o algo similar: “pero si no creo en el catolicismo, que es la religión verdadera, como voy a creer en esto que me trae usted?”. Es decir: si las encuestas de verdad ya son problemáticas en si mismas, e incluso la propia Estadística no goza de toda la confianza posible de la madre Matemáticas, cómo vamos a creer en una encuesta que no es encuesta, contabilizada a escondidas, redactada de forma dudosísima y sin consenso, etc, etc.?. Qué prepara el bueno de Feijóo, que no ha tardado ni unas semanas en comenzar la reducción del gallego al estado gaseoso, o su jibarización social definitiva? No me canso de advertir que estos abusos, disparates y humillaciones se acaban pagando carísimo en forma de tensión y división social, y que a la vuelta de la esquina puede estar esperando un conflicto que no necesitamos ni deseamos, y todo por la inconsistencia política de unas personas que a veces dan más el perfil de auténticos aventureros de la política que de gente seria y centrada en conseguir lo mejor para la Polis.

Publicado no blog de Fermín Bouza http://votoconbotas.trincheradigital.com/?p=3981

O xefe fala dunha Galicia a monte

2009-07-20T07:08:00.002+01:00

Subo ao máis alto adarve da torre da homenaxe, ou de menaxe, do castelo de Vilanova dos Infantes. Ollo cara a corga que flúe Fontao abaixo en dirección ao río Sorga. Os prados ou panascos, alí ditos lameiros, desapareceron por completo. Xa non hai vacas na contorna. Todo é herba brava e un verdor selvático énchenos os ollos. O curuto do Castromau case desapareceu oculto polo arboredo novo. Medraron, si, as árbores e case tapan o vello castro. Uns soutos que ninguén demouca ameazan, coa ramallada en estoupido, con agachar a torre en que me encontro, se a miramos desde Carfaxiño. Dirixo a vista cara o Leste e déixoa pervagar pola cunca do citado Sorga e do seu pai o Arnoia. So continúa calvo o monte de San Cibrao, que nos separa da Limia. As aldeas de Xixín, Sorga, Bobadela, Berredo, xa non teñen cultivos darredor. Non hai milleirais. O mato verde invade todo. As árbores, mesmamente, vense medrar. Máis carballos e carballizas ca nunca. Os bidueiros coñecen unha explosión de nova vida multiplicada. As casas dispersas dos humanos, habitadas por anciáns que non cultivan a terra e que nin porco nin galiñas teñen xa na casa, vense cercadas pola fronda. Non hai moitos anos que as granxas de Coren branquexaban aló ou acolá, coas súas considerabeis estructuras de betón. As máis delas están grises e abandonadas. Insisto, non hai vacas. O título de Rivas ("Un millón de vacas") envelleceu coa creba da Patria, coas súa destrucción. A Natureza, ao non ser intervida e mantida a raia polo humano agrícola, regresa á selva europea arcaica. Desde a torre da miña vila sinto que ese retorno se acelera. Se nos achegarmos aos sitios, é pior; inzaron as silvas. Hai moitos anos un xeógrafo económico francés estudou o conxunto de Galicia coma "un grande complexo agrario". Así coñecín eu o noso País. As persoas labouraban arreo (Celso Emilio) e mantiña lonxe o xabarín. Hoxe este porco bravo xa non só é o emblema dos vellos Andrade. Hoxe o xabarín é o símbolo perfecto dunha Galicia da que desapareceu a agricultura. Para Beiras, os propietarios campesinos foron exterminados. Non penso que a expresión que usa sexa enfática. Regreso á casa e vexo nos xornais a noticia estremecedora de varios milleiros de tractores amosando a desesperación das xentes activas no campo. Como di Lidia Senra: só queremos producir leite en liberdade. O capitalismo de España e a UE non llelo permiten. Velaí os gandeiros de leite que actualizaron as súas unidades de producción por eles mesmos (sempre labregos con ciencia: Fernández Prieto) e que agora son exterminados polo sistema colonial que aflixe Galicia. Hai algo de tráxico na súa acción. Núñez Feijóo insúltanos ao dicir que Galicia non debe verse coma un Medulio. Algo de heroico e nobilísimo teñen os productores de leite de Galicia (só restan uns milleiros no vello "complexo agrario"). Espero que este Medulio que vivimos se resolva, agora cunha victoria indíxena. Todo indica que Galicia debe manifestarse cunha folga nacional contra tanta ignominia e tamén contra a invasión da selva primitiva.

VIII Congreso de Historia Local no Castro Laboreiro

2009-07-02T10:41:00.002+01:00

Veleiquí vai un avance do programa:

Dia 07 de Agosto de 2009, no lugar da vila de Castro Laboreiro, Hotel Castrum Vilae
21:30 - Abertura: Fotos antigas, vídeos e música NEPML
22:00 - A tomada do castelo de Laboreiro, nos 900 anos do nascimento de D. Afonso Henriques José Domingues
22: 20 - Cinema da raia Júlio Medela
22:35 - Projecção do documentário: "O carro e o home"
Realizado no lugar de Lobeira – Galiza, em 1940, António Roman, c/c de Xoaquin Lorenzo
22:50 - Projecção do documentário: "O homem montanhês"
Realizado em Castro Laboreiro no final dos anos 70, Ricardo Costa (Aguardamos confirmação da sua presença)
00:20 - Mundo Arraiano - Debate Aberto. Moderador: Aser Álvarez

Dia 08 de Agosto de 2009, no lugar da vila de Castro Laboreiro, Hotel Castrum Vilae
21:30 - Abertura: Fotos antigas, vídeos e música
22:00 - Rocha Peixoto 1909-2009 (centenário da sua morte) A confirmar os palestrantes
22: 30 - Apresentação do livro: "Olelas na lembranza"
Alberto Pérez Adán (autor) - Textos de ficção e realidade sobre modos de vida do lugar do Olelas - Galiza
22:50 - Apresentação do livro: “Eugénio de Castro e a Galiza. Epistolário” de Eloísa Álvarez e Isaac Alonso Estraviz
23:00 - Apresentação do livro: "De Roncesvales a Compostela" de Manuel Rivero Pérez
23:15 - Tradição oral: "Levar os velhos ao monte para morrerem". Manuel Rivero Pérez
23:30 - Património arqueológico na serra do Leboreiro (parte Galega). David Pérez López
00:00 - Lugares mágicos de Castro Laboreiro. Américo Rodrigues/José Domingues
00:20 - Debate Aberto.

Recoñecemento ao Arraiano Maior da Raia Seca

2009-06-30T18:06:00.003+01:00

Coincidindo coa Festa da Fronteira, o colectivo Arraianos quere distinguir a Xosé Luís Méndez Ferrín co recoñecemento como Arraiano Maior da Raia Seca pola súa traxectoria na defensa da identidade e da cultura arraianas. Haberá un roteiro literario e un xantar popular abertos a todos os que queiran participar neles. Para anotarse no xantar hai que presentar no día da comida un xustificante de ter ingresado 20 euros no número de conta 2080 0329 31 0040005303 antes do 20 de xullo de 2009.
Para calquera aclaración poden poñerse en contacto con nós.

O xefe viaxa de Bernardino a Novoneira

2009-06-29T11:17:00.001+01:00

Soemos decer que a Academia certa sempre ao designar a persoa que ha de ser celebrada no Día das Letras Galegas. En realidade o que ocorre é que, a partir do nomeamento da figura representativa anual, moitedume de individuos e grupos se aplican ao labor de diseccionala. Un impulso divulgativo irradia desde as editoriais, centros de ensino, asociacións culturais, comunidades varias e o autor intronizado no Día das Letras Galegas soe converterse no obxecto dunha análise colectiva e multidisciplinar que abraza tamén unha época dada na nosa Historia. Normalmente, e de modo litúrxico e repetitivo, sempre hai uns palermas que se laian de que o Día das Letras Galegas non serve para nada e todas esas cousas. Deus nos libre das xentes da crítica crítica (Marx).Logo están outros que coidan que negar a existencia de xeracións literarias é cousa obrigada. Xeralmente pertencen a unha tradición que vén desde hai mundos de anos repetindo lugares comúns sen teren lido Petersen nin tan sequera no Fondo da Cultura Económica. Eu agora cadro contente porque a Academia Galega, que segue sen se equivocar, acaba de admitir o Bernardino Graña como individuo de número. Póñolle a "etiqueta" a Bernardino de escritor galego da xeración das Festas Minervais. E estalle moi ben, porque el foi un dos primeiros daquel concurso que, convocado polo SEU de Compostela, quixo resucitar as vellas Festas Minervais nas que o idioma galego cantara coa voz crocitada do corvo de "asas negras" nos chamados (por quen?) Séculos Escuros. Sei que para algúns non hai xeracións literarias en xeral e a nosa das Festas Minervais carece especialmente de verdadeira substancia. Non digo que non, pero a das Festas Minervais (n´a habendo) foi ben excluída e marxinada alí onde chegaba a man negra do piñeirismo. Por esa razón a tantos importantes escritores galegos a Academia Galega do pasado, zarrapechou as portas de ingreso por eles seren considerados de filiación política sospeitosa de "nacionalismo" ou de "comunismo". Eu non sei de que diaños podería ser sospeitoso Bernardino Graña, pro o caso é que só o último sábado, e tendo o noso amigo e autor, 77 anos, a Academia chamou por el para ocupar o sitio que merece na Rúa das Tabernas.Sábado pasado, este cronista foi feliz na Coruña, na Academia, na Rúa das Tabernas. Viviu unha bela sesión na que na Academia resplendeceron as luces de prudencia, da ecuanimidade e da fraternidade corporativa. Bernardino Graña, o altísimo poeta, o mellor artífice e señor das palabras do mar, pasará a integrar a Institución. E, por se fose pouco, o noso irmán Uxío Novoneira, resultou designado figura central do próximo Día das Letras Galega. Novoneira forma parte da mesma xeración literaria ca Bernardino e ca min, aínda que é un dos pouquiños que nunca tomaron parte nunhas Festas Minervais. Durante o ano que vén falarase moito de Novoneira, e falarase no contexto dunha ofensiva dos poderes autónomicos reaccionarios contra a nosa lingua.Teremos ocasión de tratar nestes asuntos. Non teñan medo.

Na memoria de Juan Vidal

2009-06-26T09:09:00.003+01:00

Lendo o artigo do xefe sobre o noso benquerido amigo Juan Vidal , vennos á lembranaza aquela inesquecible sobremesa que compartimos na casa de Luis Carlos Boullosa, en Sisán. Foi unha deliciosa e moi interesante conversa sobre a vida e a morte, a literatura e o talento, a arte, o destino e a vontade, as mulleres e a política, o talante, a actitude e o viño; e todo co cheiro do tabaco da paipa de Juan Vidal na atmósfera dun caluroso día de finais do mes de agosto, co arrecendo do albariño a entrar polas fiestras do luminoso salón da fermosa casa dos Boullosa. Juan Vidal segue a fumar na súa paipa e xoga xadrez cos deuses do gambito letón, mentres os búfalos pacen na gran penechaira que se estende ao seu arredor. Deunos a mala nova da súa perda o Doutor Boullosa Jr, nunha sms urxente dende Madrid, deixando un baleiro no alto da Algalia de Arriba, en terras de Prisciliano, onde estudou Dereito Vidal. Veleiquí o artigo do Xefe do Faro de Vigo, na memoria de Juan Vidal Fraga, un home bo, humilde e entrañable, dos que xa quedan poucos, un home ao que un día descubrín na memorable festa de San Pancracio de Sisán:

"Escribía na fin de semana pasada dos sucesos de Irán. A medida que a miña columna progredía, representábanseme na memoria uns lonxanos acontecementos que tiñan tamén aquel país como teatro. Lembraba os días nos que os servizos secretos norteamericanos e ingleses promoveron un golpe de estado que, derribando o goberno do autor Mosaddeq, apoderouse aló do petróleo. Era o ano 1953 e, eu, un adolescente que discutía a actualidade política en Pontevedra, logo dunha valente intervención en clase de xeografía feita polo noso profesor Francisco Cerviño. Discutía con Juan Vidal Fraga, meu compañeiro de pupitre, mentres dabamos paseos Rúa da Oliva arriba e abaixo.Digo que recordei con forza a Juan Vidal Fraga a finais da semana pasada. Eu non sabía que naqueles mesmos intres el estaba a morrer. Chegou Juan cos seus pais e irmáns desde Cambados para establecerse nunha bela propiedade rural próxima a Pontevedra, non me acorda se situada na parroquia de Tomeza ou na de Marcón. Era moi novo pro algo había nel de precoz e avanzado á súa idade. Fumaba por cachimba (fíxoo durante toda a vida) e era temíbel adversario nas tardes chuviñentas diante do taboleiro de xadrez, digamos que no Moderno.Juan conversaba admirabelmente, sempre cortés, cos que se movían en territorios ideolóxicos distantes dos seus. Desde moi novo, Juan Vidal Fraga sentiu paixón polas ideas, especialmente pola filosofía da historia e pola teoría política. A pesar de padecer unha xordeira grave durante toda a vida, o noso amigo esforzábase en ouvir o que lle diciamos e nunca renunciou á polémica de altura intelectual. Dito todo isto, eu agora evoco a biblioteca.Aínda el andaba de pantalón curto e xa era lector e bibliófilo, dúas inclinacións que non cadran sempre xuntas. En épocas pasadas había en Galicia moitos alfarrabistas de vello, orientados na súa maioría ao libro en rústica e non ao libro antigo de calidade. Eu sempre recordarei o Juan Vidal Fraga na do libreiro que abría as súas portas diante das arruínas de San Domingos. Coido que o meu amigo gastaba, de rapaz, a totalidade da paga paterna en libros vellos e tabaco de picadura para a paipa. Ao cine ía pouco e aos bailes nada. Sobre esta base, Juan foi formando unha espléndida biblioteca centrada nas áreas do seu interese. Logo, unha vez licenciado en Dereito pola facultade compostelá, a súa biblioteca incrementouse cos libros necesarios para o exercicio profisional á aos que se sumaron os procedentes do despacho do seu pai, que levaba o mesmo nome e apelidos ca el: Juan Vidal Fraga.Procedente dunha familia de varias xeracións de avogados en Cambados, o noso amigo, curioso e ben escoitador de estorias de familia e locais, perpetuou unha rica crónica noticiosa de xentes e sucedidos, da política e da vida privada, de toda a capital e provincia de Pontevedra. Ligado familiarmente a Ramón Cabanillas, Juan diume preciosas noticias da orixe e vida do noso grande poeta, noticias que logo a investigación e os documentos foron corroborando. Poñamos un exemplo da súa curiosidade: cando nos anos cincuenta os nosos poetas (Cunqueiro, Castroviejo, os Álvarez Blázquez, Celso Emilio) decidiron inventar o viño de albariño, xa Juan Vidal Fraga sabía todo sobre tal caste de uva e poido informarnos a cerca das súas particularidades. Especialmente Juan combatía o mito incipiente da orixe renata destes bacelos. Juan era bon, de ideas profundas, serio no razonamento, humilde e orixinal nas conclusións teóricas ás que chegaba logo de longa meditación e debates. Para min, Pontevedra vai ter menos luces de sabedoría e lealtade despois da morte de Juan Vidal Fraga. E agora á lembranza de Juan únese a do noso grande amigo Remigio Nieto González.

PATRICIA NOGUEIRA ESTREA N´A CORUÑA “SAN SALVADOR. PRESOS EN CELANOVA”

2009-06-23T11:38:00.001+01:00

Con motivo do 30 aniversario da morte de Celso Emilio Ferreiro, Patricia Nogueira estrea en A Coruña o documental “San Salvador. Presos en Celanova”.

O filme relata a historia do mosteiro que se converteu en cárcere durante a guerra civil.

A historia do poeta engaiolado na súa Longa noite de pedra, a do galeguista Elíxio Rodríguez ou a de Celso de Poulo, alcalde asasinado nos arredores de San Rosendo, forman parte da película.

O acto terá lugar este xoves, 25 de xuño, as 20 h. no Museo de Arte Contemporáneo UNION FENOSA “MACUF”, e contará coa colaboración do escritor e editor Miguel Anxo Fernán-Vello, o dramaturgo Gustavo Pernas e Celestino Poza, concelleiro de Cultura de Culleredo e presidente do Instituto de Estudios Políticos e Sociais, que intervirán na homenaxe e posterior faladoiro.

O xefe fala verdade sobre Piñeiro

2009-06-22T08:45:00.000+01:00

Ao comezar o ano dedicado, polas Letras Galegas, ao político e pensador Ramón Piñeiro circulaba unha versión interpretativa da vida e da obra desta persoa que fabricara algúns dos seus seguidores de derradeira hora. Aseguraban que, sendo Ramón Piñeiro deputado do PSOE na primeira lexislatura autonómica, promoveu, co apoio dos "galeguistas históricos" do mesmo partido (Casares, Casal e Conde) esa Lei de Normalización Lingüística que Núñez Feijóo soña con botar abaixo. Pois non, a Lei de Normalización foi proposta por Camilo Nogueira, deputado nacionalista do partido chamado entón POG. A actividade lexislativa do grupo do PSOE liderado por Ramón Piñeiro foi nula ou cuase inexistente, como se pode comprobar achegándose un ao diario de sesións. Iso si, o alter ego de Piñeiro en funcións de Delegado do Goberno e de presidente da Academia Galega, Domingo García-Sabell, recorreu en Madrid a Lei de Normalización Lingüística por considerala excesivamente favorábel ao noso idioma nacional.Fálase das intensas relacións suprapartidarias de Ramón Piñeiro cuxos dotes suasorios se farían notar no Parlamento sobre todos os grupos representados. Con facer un chisco de memoria, comprobaremos que Ramón Piñeiro e os seus seguidores (Carlos Casares, Benxamín Casal e Alfredo Conde) nas fileiras do PSOE votaron a expulsión dos deputados do Bloque que se negaban a xurar a Constitución e o Estatuto, a saber: Lois Diéguez, Claudio López Garrido e o meu vello amigo Bautista Álvarez.Montres os "galeguistas históricos" e Ramón Piñeiro votaban a expulsión do Bloque nun acto que, no seu día, clamou ao escándalo, o tamén nacionalista (aínda que "xuramentado") Camilo Nogueira diu a cara en defensa dos seus próximos. As boas relacións suprapartidarias e benevolentes de Piñeiro cos seus colegas parlamentarios excluían os nacionalistas do Bloque. Estas e outras estorias sobre Ramón Piñeiro e o seu conxeito van saíndo á luz aquí e acolá e serven para coñecer mellor a nosa historia política durante o período franquista e pos-franquista. Encóntrase a Academia Galega encetando xa os debates sobre a figura á que o ano próximo lle será congrado o Días das Letras Galegas. Pro novas visións, máis amplas e veraces que as que circulaban nos pequenos círculos piñeiristas que sobreviven moi diminuidos, van saíndo á luz e contribúen a dispersar as miudenzas do mito de Piñeiro. Nantronte foi un espléndido ensaio de Fernando Pérez-Barreiro (Universidade de Compostela). Onte mesmo, o estudo de Garrido Couceiro sobre as relacións de Piñeiro con Castelao en vida deste (A Nosa Terra). Recoméndolles o artigo histórico de X.L. Axeitos que sobre tal personaxe verá a luz axiña na Trabe de Ouro. X. Ramón Pena e o citado Garrido Couceiro dialogaron o pasado xoves sobre dúas enteiras páxinas de FARO DE VIGO e alí apareceron perspectivas novas e datos referidos a Ramón Piñeiro e ao exilio republicano que xaceran coidadosamente soterradas por aqueles a quen lles interesa un Ramón Piñeiro á medida das propias necesidades prácticas. Por fin, cando finalice o ano, a Academia organizará un congreso sobre Ramón Piñeiro que servirá para rematar, e rematar ben, as liñas encetadas e para que todos poidamos chegar a conclusións. A Che Guevara gostáballe repetir que a verdade é sempre revolucionaria, e a Academia Galega non se equivoca nunca ao escoller a figura memorábel do Días das Letras Galegas.

Presentación Lethes 9

2009-06-15T10:05:00.004+01:00

Este venres 19 de xuño, ás 20:15, na Casa da Cultura de Xinzo, presentación dun novo número da revista Lethes, Caderno Cultural do Limia.

O xefe fala sobre a lingua de Deus

2009-06-15T08:36:00.000+01:00

Anda por territorios do BNG a crenza de que o Islam é una doutrina que expresa o nacionalismo de certos pobos orientais e africanos no noso tempo. Nada máis falso que esta ideoloxía supletoria do internacionalismo verdadeiro.No pasado, Mahoma e os seus descendentes foron uns déspotas militaristas que chegaron até Galicia e que mais ou menos por aquí pararon a súa expansión. Por onde pasaron, impuxeron polas armas a lingua árabe e a súa relixión. No Norte de África, só en condicións precarias sobrevive nos nosos días a lingua bérbere autóctona.É verdade que o Islam é una relixión universal e non étnica. Os musulmáns non son racistas. Se non ao xudaísmo, eu podo converterme á fe de Mahoma se Deus movera o meu corazón igual que moveu o de Roger Garaudy. Eu e Vostede, lector ou lectora, seriamos ben recibidos no Islam. Naturalmente na relixión de Moisés non tería sitio eu nin ninguén que non fose de raza hebrea porque o Deus dos xudeos elixiu este como pobo superior aos restantes pobos. Centos de linguas e de culturas desapareceron fagocitadas (lean I. J. Calvet) pola lingua e a cultura árabe dos invasores: entre elas as linguas romances da metade Sul da Península. Por isto último, e mercé á reconquista, a metade Sul de Hispania fala portugués (do galego), dialectos andaluces e meridionais (do castelán) e valenciano e balear (do catalán). O Islam borrou os dialectos latinos ou mozárabes do Sul. A Reconquista impuxo, tamén pola forza das armas, as linguas do Norte a expensas do árabe. Eis una historia sintética das actuais linguas ibéricas descontando a astur-leonesa, a aragonesa e a euskera, por razóns obviamente distinta.Na actualidade, o árabe, mediante a relixión, perturba a lingua de Irán (indoeuropea) á que encheu de arabismos e impúxo o seu alfabeto. Cada día, o muecín recita os versículos do Corán en árabe para pobo iraniano ouvir. Millóns de meniños do mundo enteiro e de linguas tan diversas como as malaias e as de China occidental son indoctrinados no árabe coránico. No citado Irán non se estuda a Omar Khayyan, por heterodoxo e bebedor de viño, e a historia deles comeza coa islamización e ignora Persia. Os meus amigos tuarejhs, só superficialmente islamizados, están hoxe sendo sometidos a unha arabización orixinada nos petrodolares wahabíes procedentes de Arabia Saudita. O Islam recoñece a existencia de todas as linguas e nacións do mundo. Pro a só a lingua árabe é a lingua de Deus. Co que xorde á luz, se ben reparamos, unha diclosia que procede da cega e brutal alienación relixiosa. Os bérberes de Kabilya alxerina decapitados por falaren a súa lingua e seren mahometanos tépedos son a imaxe do martirio das nacións a mans do islamismo.Sabían moi ben o Bass e Nasser e o socialismo e o nacionalismo árabe o que facían ao proclamar a liberdade de cultos e o laicismo. E sabían moi ben os EEUU o que facían armando os fanáticos de Afghanistan contra o seu goberno nacional-popular e prosoviético, no que as ministras non levaban panos na cabeza. O que acontece é que, por veces, aos que disparan lles saen os tiros pola culata.

O xefe na defensa de Torres Queiruga

2009-06-12T08:01:00.000+01:00

Agora que Occidente profundiza no seu camiño á descrenza masiva, o Papa Ratzinger viaxa a Palestina. Viaxa aos sitios onde naceu a súa fe e desde onde se espallou mediante o auxilio dos poderes terrenais do Imperio Romano. É esta viaxe un acto de fe ou unha desas peregrinaxes que Lutero condenaba, razón pola cal non hai protestantes en Terra Santa? Seguramente que si, pro tamén, coma todas as peregrinaxes dos notabeis, foi una viaxe política.O islamismo adopta a forma furifunda ou almorábide ou derviche, e as diversas manifestacións do fanatismo atemorizan as cristiandades de Oriente Próximo, algunhas das cales xa existían alí cando os galegos adorabamos a Navia fermosa e a Larouco forte coma as rochas. Melquitas, nestorianos, armenios, maronitas, coptos, vivían coma peixe na auga das republicas árabes laicas de antaño, e aínda o fan no Líbano, en Siria e, por días, en Exipto. A tradición estratéxica do Vaticano viña sendo a de atraer estas comunidades á obediencia romana, pois xa se sabe que para eles, a única igrexa verdadeiramente cristiá, fóra da cal non hai salvación, é a Católica.Segundo tal método, Roma ofrécelle a estas igrexas autocéfalas a seguinte solución: corrixen as súas discrepancias dogmáticas e recoñecen a autoridade máxima do Papa. Logo o Papa permitíralle continuar coas tradicións autóctonas, nas que se inclúen as liturxias expresadas nas linguas propias (copto, arameo ou caldeo, armenio…). Igualmente, e despois da adhesión, a disciplina romana tolerarálle aou clero oriental a práctica de contraer matrimoño pouco antes de recibir o sacramento da orde para que ambos estados sexan felizmente compatibeis.Un dos segredos mellor gardados da igrexa católica europea é que nas comunidades orientais de obediencia romana os cregos poden ser homes casados e con familia. Coido que os monxes non.Naturalmente a viaxe de Ratzinger aos Santos Lugares, seguindo a carreira da nosa Exeria, tiña como obxectivo acelerar a corrente de aceptación da autoridade romana por parte das igrexas orientais. Perseguidos ou acosados polo fanatismo muslime do que tanto gustan Francisco Rodríguez e o seu BNG, aquelas comunidades poderán sentirse máis seguros co amparo de Roma. Ás porcións de igrexas orientais que manteñen a independencia, o Papa ofrécelle tamén a súa protección á espera de que dogmaticamente "se convirtan". Con isto, a influencia do Papa na rexión aumentará sen dúbida.O Vaticano sabe que un entendemento profundo co xudaísmo é imposíbel constitutivamente, entre outras causas porque a mosaica é unha relixión étnica que acredita nun Deus exclusivo para Israel. Co Islam tamén non hai confluencia doada xa que o seu Deus único (non trino, por suposto) pode ser universal pro descoñece a moitedume de seres e espacios subrenaturais que achegan o catolicismo a un politeísmo, alén da persistencia da memoria das Cruzadas. Imponse, pois, atraer as minorías árabes cristiás para evitar que, como no caso do falangismo libanés, se alien co sionismo. Así, Roma exercerá o seu poder e autoridade en Oriente. Co esmagamento militar do baasismo laico en Irak e con Tarik Aziz (nesteoriano de orixe) prexo ou se cadra morto, prodúcese a circunstancia farorábel á ofensiva vaticana en Oriente.Non, ao doutor Ratzinger non lle falta fineza. Fáltalle aos bispos españois, sempre tan bouzáns, que queren perseguir polas súas ideas a Torres Queiruga.

O pirata Willy Deville

2009-06-11T10:29:00.003+01:00

Na súa páxina web enterámonos de que o noso benquerido e admirado Willy Deville vai estar un tempo retirado dos escenarios, polo tratamento que require a grave enfermidade que padece. Seguro que non se trata dunha doenza da alma.

Todo o noso ánimo para este poeta, compositor, trobador, mariñeiro e arraiano de proa, que promete voltar en pouco tempo para sorprendernos de novo coa súa enerxía vital e coas súas melodías de encrucillada, entre a Illa do Tesouro, a raia seca dos EEUU, Pitoes da Junias e o deserto de Kandahar.

Como homenaxe ao bardo vai a audición do vinilo de Mink Deville co que nos agasallou non hai moitos anos o doutor Boullosa e que gardamos coma un tesouro da cripta segreda do castelo da Chaira de Amoroce.

Seguiremos informando.

Premio Roberto Vidal Bolaño ao Instituto de Estudos Miñoranos

2009-06-09T10:05:00.004+01:00

Os nosos parabéns ao IEM, todo un referente para os arraianos da raia seca, polo traballo que desenvolveron ao longo destes dez anos e que lle valeu o VI premio Roberto Vidal Bolaño. O xurado da sexta edición deste premio das Redes Escarlata concédelle a distinción ao IEM, unha entidade con sede en Gondomar que destaca especilamente por divulgar a cultura e o patrimonio natural, histórico, artístico, arquitectónico, etnográfico e lingüístico do Val Miñor.

O IEM, que preside Carlos Méixome, botou a andar no ano 1999 co obxectivo de fomentar o coñecemento, a conservación e o respeito polo patrimonio miñorano. Destaca o seu carácter independente, que lle permite contar co consenso das diferentes forzas sociais, culturais, económicas e políticas, unha independencia e actitude arraiana que combinan de xeito maxistral coa salvagarda da identidade e do idioma galego.

O acto de entrega do VI Premio Roberto Vidal Bolaño das Redes Escarlata vai ser o 20 de xuño no auditorio Lois Tobío.

O oráculo de JJ Moralejo

2009-06-09T08:21:00.000+01:00

Epístola de Leire Pajín a los feligreses de Babia, capítulo I, versículo 1: «Hermanos y hermanas: Os sugiero que estéis atentos al próximo acontecimiento histórico que se producirá en nuestro planeta: la coincidencia en breve de dos liderazgos progresistas a ambos lados del Atlántico, la presidencia de Obama en Estados Unidos y la presidencia de Zapatero en la Unión Europea en tan solo unos meses».
La repajinera y repajolera epístola venía ya felizmente precedida meses atrás por la de José Blanco a los parroquianos de Las Batuecas, también capítulo I, versículo 1: «Hermanos y hermanas: me he resistido en estos últimos meses a confesar públicamente mi simpatía hacia Barack Obama para no interferir en lo más mínimo en el proceso de elección del
Partido Demócrata». Y no hay duda de que esa abstención militante de nuestro paisano pudo haber contribuido, y mucho, al triunfo de Obama, compareciente ante sus electores sin nada que explicar o disculpar...
Aquella estrella que vieron Melchor, Gaspar y Baltasar, aquellas grandes señales con que se anunció que nacía el moro Abenámar, el Nostradamus completo y encuadernado en pasta, la zarza que ardía y no se consumía, el Faraón soñándose vacas gordas y vacas flacas y José poniéndoselas claras, la trompetería toda del Apocalipsis, la sección de pronósticos del Zaragozano y de O Gaiteiro de Lugo y todo cuanto se quiera añadir de presagios, profecías y mánticas varias se nos quedaría corto para anunciar el inminente acontecimiento histórico que, si Pajín no se me cela, yo elevaría al rango de acontecimiento galáctico, cósmico... al nivel, por ejemplo, del aerolitazo que dicen que clausuró el Parque Jurásico.
Pero, claro está, el aerolitazo fue una macrocatástrofe, mientras que la conjunción del astro Obama con el astro ZP puede ser un segundo Bing-Bang en el que Obama pondrá el Bing y ZP pondrá el Bang, todo fifty-fifty, para inaugurar milenios de beatitud cósmica, con la constelación de Bush-Aznar por fin reducida a agujero negro, negrísimo, y con Leire Pajín ascendida a nueva Estrella Polar, guía y alivio, puerto y seguro de caminantes, navegantes, militantes, votantes... El palabro para ese ascenso tan guay es catasterizada, que, si os suena borde, peor os sonará si os digo en román paladino que doña Leire acaba estrellada. En cambio, si os la catasterizo, os la pongo a la par con nada menos que Andrómeda, Orión, Pegaso...
En fin, hermanos y hermanas, felicitémonos los unos a los otros y a las otras y las otras a las unas y a los otros, y con la mirada espetada en el horizonte estemos atentos a no perdernos la conjunción inminente de estos dos astros, Barack y José Luis.

Nova web

2009-06-08T16:50:00.002+01:00

Xa está na rede a páxina web da nova curtametraxe da nosa colaboradora e amiga, a realizadora celanovesa Xudit Casas: www.sobreamortedobieito.com

Foxo de lobo na serra do Leboreiro

2009-06-03T11:05:00.001+01:00

O compañeiro David de Bande segue a facer das súas lobadas arraianas. Os nosos parabéns polo seu traballo. Para máis información: http://www.laregion.es/noticia/92707/BaixaLimia/foxodolobo/Bande/

Morrissey: Sangue irlandés, corazón inglés

2009-06-02T12:35:00.003+01:00

Como di o doutor Boullosa no seu caderno de bitácora http://kaputmagazine.blogspot.com/ a ver onde está o equivalente español no mundo da canción a esta bomba de canción que podedes escoitar no seu blog.

Sangre irlandesa, corazón inglés, de ésto estoy hecho. No hay nadie en la tierra que me atemorice y ningún régimen puede comprarme o venderme. He estado soñando con un tiempo en el que ser inglés no signifique ser dañino y permanecer junto a la bandera no me haga sentir avergonzado, racista o parcial. Sangre irlandesa, corazón inglés, de ésto estoy hecho. No hay nadie en la tierra que me atemorice, y moriré con ambas manos libres de ataduras. He estado soñando con un tiempo en el que los ingleses estén asqueados hasta la nausea de los laboristas y los «tories» y escupan sobre el nombre de Oliver Cromwell y denuncien a la línea real que aún le rinde pleitesía y se la rendirá por siempre. (Traducido polo Doutor Boullosa, membro fundador da SGAE e da CIA)

Wilcollonuda noite de Jameson e música arraiana

2009-06-01T23:44:00.009+01:00

"Sempre que bebes irish whiskey cagas así..." Rebluessssssschofgggfff. Wilco caleidoscopio e arraiano. Encricullada de estilos e influencias. Xa se sabe que non somos un medio acreditado. É vox pópuli. Pero xa temos unha bici para ir fardar por eí nas roldas de prensa e na cobertura da información cultural. Por fin somos frikis e atracamos esta noite no porto de Nova York. Anos 20. Coma o Churchill de Bande, con palillos roídos no peto do chaleque para emprestarlle a calquera que os precisara. Gafas de pasta dos anos 50. Tupé. Os arraianos é o que che temos, boneca. Jazz nas entranas e melatonina con Jameson no bulbo raquídeo, puto nome bíblico, con algo de cervexa galesa nos beizos do cú. Nada de descontrol. Todo en gaélico americano. Demasiado ensaiado. Música cun pé na terra e pianola da Collona na canella de Oregón. Visitamos a John Ford e facémolo a través duns Wilco ás veces excesivamente correctos pero sempre potentes e auténticos. Voz propia. O caso é non se mancar, que lle din os nenos de xeonllos esgazados ás taberneiras do colexio de monxas, putas reintegradas. Ao picadiscos Fon, que anda de Harlem en Harlem trala horta ecolóxica perfeita, xa lle agradecín a noite compostelá coa que me sorprendeu, que case non dou chegado. O marqués co seu carro berlina, noite de lúa e pequenos bombóns con pedras de praliné. É o que che ten vivir na capital. Puto calor. Os Wilco no barrio de San Lázaro. Festa da unlla negra. Empezan o concerto antes de que o público se sente. Teñen moitas caras estes cinco músicos. Poliédricos. Virtuosos. Son uns profesionais os tipiños estes, pero ningún dos fans que deixan as palmas emocionadas en youtube e algunhas arrítmicas percusións no calor do auditorio, me soubo dicir aínda de onde eran os wilcollonudos estes. Jeff Tweedy é o xefe. Nótaselle. Os outro son bos músicos pero algo perfectos e comerciais de máis. Calcetíns vermellos toca a guitarra coma os anxos o laúde. Moita enerxía desprenden as melodías que van collendo de aquí e de acolá, da banda de laíño e de lestrove, peneirando todo con moito agarimo. Tonterías, chaval. Criticos musicais non saben de ná. Os Wilco parecen uns tipos sacados da tenda do Juliño da Ramallosa, en plan bebedor profesional e salvando as distancias. Polo menos dan o pego. Teñen callo da barra no cóbado. Beben licor café en Oregón e séntalles ben. Non pode ser. Cheiran a fume de tabaco. Cinco auténticos arraianos do outro lado do auténtico, con Thomas Jefferson nas veas, que por certo seica non é o nome dun novo grupo de rock, e algo de Fletwood Mac no espello. Finais psiquedélicos e unha guitarreira diarreica pero precisa e cirúrxica ás veces. Teclados mamut. Batería explosión. Baixo yoyó. Guitarras rurais e voz que varía de cor. Xa teño ganas de ver o novo dvd da banda esta, que seica xa anda por aí. Estou canso e quero ir durmir, pero non dou. Atentos á rede. Seica sacan disco. Débense fotos. Xa. Pero están algo movidas. Sempre que me bebes acabas así, meu queirdo Jameson. Boneco. Cagándoa outra vez. Non sabes o que dis... non sabes de música. Non eres guai. Pero os Wilco cumpliron a súa misión primixenia: ensinaron as súas oito caras e rebentaron ao numeroso público que se achegou ao placio de congresos de Santiago. Algo máis claro: http://www.wilcoworld.net/